Y học

Thầy thuốc ưu tú, TS.BS Trần Thanh Tùng: Cái gì có lợi cho người bệnh, thì tôi làm!

Hạ Di • 23/02/2026 - 06:43

Trong dòng chảy của y học hiện đại, có những người bác sĩ chọn cho mình sự cống hiến bền bỉ, lặng lẽ, đầy tâm huyết như những giọt máu thầm lặng nuôi dưỡng sự sống. TS.BS Trần Thanh Tùng - Trưởng khoa Huyết học, kiêm Phụ trách Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Chợ Rẫy - chính là một người như thế.

Hơn 30 năm gắn bó với Bệnh viện Chợ Rẫy, ông không chỉ là người tham gia cống hiến và chứng kiến bao sự thay đổi của Khoa Huyết học và Trung tâm Truyền máu, mà còn là người góp phần thúc đẩy, xây dựng các quy trình quản lý chất lượng khắt khe tại bệnh viện. Thế nhưng, khi nói về những gì đã đạt được, ông khiêm tốn cho rằng: "Tôi chỉ là một cánh tay nối dài của những người tiền nhiệm".

Câu chuyện của bác sĩ Tùng bắt đầu từ những năm 80 tại một nơi xa xôi, tận cùng của đất nước - đất mũi Cà Mau. Sinh ra trong một gia đình không có truyền thống nghề y, bản thân của cậu học sinh lớp 10 Trường Hồ Thị Kỷ khi đó còn rất mông lung với khái niệm "thi đại học". Bước ngoặt cuộc đời chỉ đến từ sự định hướng của người Thầy chủ nhiệm những năm cấp 3. Nhìn thấy tiềm năng ở cậu học trò lớp trưởng nên Thầy đã khuyến khích và giúp học trò ôn luyện để có thể thi vào trường Y.

Con đường đi học thời "ngăn sông cấm chợ" đầy rẫy gian nan. Từ Cà Mau lên Sài Gòn, ông phải đi xe đò mất 24 tiếng đồng hồ, qua rất nhiều chặng dừng, trạm kiểm soát nhưng môi trường học tập của trường Y đã thôi thúc chàng thanh niên nỗ lực để theo kịp bạn bè ở thành phố và thực hiện giấc mơ trở thành “người có ích”.

Cơ duyên với “Huyết học” bắt đầu nhen nhóm từ những năm thứ hai, thứ ba, khi ông đi thực tập tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, khi được lắng nghe những bài giảng đầy sức hút về tim mạch, nội thận, huyết học của các thầy cô. Bắt đầu năm thứ tư, ông thực tập ở Bệnh viện Chợ Rẫy. Cách dẫn dắt, phân tích, biện luận về bệnh Huyết học của cô Thu - một người thầy chuyên về Nội Huyết học - đã thực sự gây ấn tượng, thôi thúc niềm đam mê trong ông. Định mệnh không dừng ở đó. Bác sĩ Tùng nhớ lại “cú chốt” quyết định: "Ngay cả việc bốc thăm thi cuối khóa tôi cũng trúng vào Huyết học. Đó thực sự là nghề chọn người".

Tuy nhiên, trên tất cả, bản thân những giọt máu mới chính là “sự quyến rũ chết người” nhất đối với ông: Ở đâu trong cơ thể cũng có máu, nói cách khác, máu là sự sống.

Ông chọn khám phá và đi cùng những giọt máu đỏ rực hiện thân của sự sống trong suốt chiều dài sự nghiệp.

Năm 1991, sau khi ra trường, bác sĩ Trần Thanh Tùng về làm việc tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong bối cảnh khoa Huyết học còn rất sơ khai, chỉ một dãy nhà kho cũ với 20 giường bệnh, thiếu thốn đủ đường, xét nghiệm thì thực hiện hoàn toàn thủ công, những lọ dịch truyền còn được tận dụng để lấy và truyền máu sau khi được vô trùng. Để được theo nghề, ông đã chấp nhận làm việc không hưởng lương suốt 4 năm (từ 1992 đến 1995).

Trải qua nhiều đời lãnh đạo Khoa - từ những người sáng lập trước 1975 đến những người đặt nền móng phát triển cho lĩnh vực huyết học cũng như miễn dịch sau này như Bác sĩ Trịnh Xuân Kiểm, Bác sĩ Hai Ảnh, Bác sĩ Bích Liên, Bác sĩ Trường Sơn…, ông đã lĩnh hội rất nhiều kiến thức lẫn những định hướng mới mẻ.

Khi Chính phủ thành lập dự án Truyền máu Quốc gia gồm 4 trung tâm, trong đó có Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là một cơ hội phát triển nghề nghiệp cho bác sĩ Tùng. Bệnh viện thành lập dự án Trung tâm Truyền máu, bác sĩ Tùng được cử đi học chuyên sâu về quản lý chất lượng, tổ chức, vận hành, tập huấn… “Lúc này, máu dự trữ được chuyển từ hình thức chai thủy tinh qua túi nhựa, rồi sản phẩm máu chuyển từ máu toàn phần sang máu thành phần. Đó là một cuộc cách mạng”, ông nhớ lại.

Cứ bền bỉ theo đuổi, tháng 12/2009, từ vị trí một bác sĩ điều trị, bác sĩ Trần Thanh Tùng được lãnh đạo tin tưởng giao vị trí Trưởng Khoa thay thế lãnh đạo cũ về hưu.

Thế nhưng, ông rất khiêm nhường khi cho rằng đó là một sự may mắn vì những người đi trước đã để lại cho ông những nền móng, điều kiện tốt để tiếp tục phát triển Khoa. “Thật sự, tôi chỉ là cánh tay nối dài để làm thôi chứ còn một mình tôi cũng không làm được”, TS.BS Thanh Tùng chia sẻ.

Trong các nhiệm kỳ của TS.BS Trần Thanh Tùng, Khoa Huyết học đã có những bước tiến ngoạn mục trong mọi lĩnh vực. Từ một đơn vị xét nghiệm truyền thống, Bệnh viện Chợ Rẫy đã trở thành nơi đứng đầu khu vực phía Nam về xét nghiệm đông cầm máu chuyên sâu về tăng đông, huyết khối cũng như kỹ thuật Rotem (đo độ đàn hồi cục máu) - một "vũ khí" quan trọng trong mùa dịch COVID-19 từng giúp cứu sống bệnh nhân phi công 91 - chính là niềm tự hào của khoa. Khoa cũng trang bị đầy đủ hệ thống xét nghiệm tế bào tự động để nhận diện, đánh giá cũng như sàng lọc các bệnh lý về máu nói chung hoặc các bệnh lý nhiễm trùng.

TS.BS Trần Thanh Tùng cũng là người thúc đẩy triển khai hệ thống xét nghiệm sinh học phân tử di truyền cao cấp (NGS) để chẩn đoán và phân tầng nguy cơ cho bệnh nhân ung thư máu.

Về mảng huyết học lâm sàng, Khoa cũng triển khai chương trình/dự án như chống quá tải bệnh lý huyết học, điều trị trong ngày, pha thuốc tập trung, ghép tế bào gốc với những kỹ thuật hiện đại, chuyên sâu… Trong đó, CAR-T là một dạng miễn dịch trị liệu rất mới, lấy tế bào lympho T của bệnh nhân, biến đổi gene để tiêu diệt tế bào ung thư rồi truyền lại cho người bệnh.

Tuy nhiên, dấu ấn đậm nét của bác sĩ Tùng không phải chỉ là việc thúc đẩy phát triển Khoa hay việc ông từng đảm nhận vị trí Tổng Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy Phnom Pênh - công trình biểu trưng cho tình hữu nghị giữa Việt Nam và Campuchia mà còn là hành trình kiên định thúc đẩy xây dựng quy trình Quản lý chất lượng về Huyết học và Truyền máu ở Bệnh viện Chợ Rẫy. Đây là một lĩnh vực mới mẻ, đòi hỏi sự thay đổi tư duy và kỷ luật khắt khe, đôi khi gây ra những phản ứng trái chiều trong đội ngũ.

Tuy nhiên, với tầm nhìn của một người làm Huyết học và Truyền máu - nơi mà một sai sót nhỏ cũng có thể trả giá bằng tính mạng - ông hiểu rằng quản lý chất lượng, một lĩnh vực mà ông đã được đào tạo ở Singapore, là "xương sống" của sự an toàn. Ông kiến nghị lên Ban giám đốc để được triển khai thực hiện, chấp nhận bị "nói ra nói vào". Đến nay, sự chuyên nghiệp và độ chính xác của Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy là minh chứng rõ nhất cho sự kiên định đúng đắn của ông. “Quản lý chất lượng là thay đổi ý thức, nó rất cực. Nó dính tới nhiều phòng ban. Tuy nhiên nhờ PGS.TS.BS Nguyễn Trường Sơn (nguyên Giám đốc

Bệnh viện Chợ Rẫy) thúc đẩy, giám sát, tháng 7/2016, Bệnh viện Chợ Rẫy được nhận chứng nhận Hệ thống quản lý chất lượng xét nghiệm theo tiêu chuẩn ISO 15189:2012 do Văn phòng Công nhận chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ, cấp. Đây là bệnh viện đầu tiên thuộc Bộ Y tế tại khu vực phía Nam được cấp chứng nhận này”, ông chia sẻ thêm.

Khi nhìn vào đội ngũ 24 bác sĩ tại khoa, trong đó 80% là bác sĩ nội trú giỏi chuyên môn và ngoại ngữ, ánh mắt bác sĩ Tùng không giấu vẻ tự hào. Ông không giữ khoảng cách của một "sếp" với nhân viên mà xây dựng một môi trường làm việc dựa trên tinh thần học thuật và sự tôn trọng.

Triết lý đào tạo của ông rất cởi mở: khuyến khích lớp trẻ đi học và có tinh thần phản biện. Ông chia sẻ: "Trong y khoa, kiến thức cập nhật mỗi ngày. Nếu tụi nhỏ không cãi, không đặt câu hỏi dựa trên chứng cứ khoa học mới nhất, đó mới là điều đáng sợ". Y học không có đáp án đúng duy nhất cho mọi trường hợp, chỉ có tư duy độc lập mới giúp người bác sĩ vững vàng trước những trường hợp khó.

Ông cũng tạo điều kiện tối đa cho các bác sĩ trẻ đi học tập ở nhiều quốc gia, tiếp cận những kỹ thuật hàng đầu để họ ngày càng giỏi hơn và sớm trở thành những trụ cột tương lai cho Khoa và Bệnh viện.

Trăn trở lớn nhất của ông hiện nay là xây dựng Ngân hàng HLA (nhóm máu bạch cầu) cho cộng đồng. Đây cũng là đề tài cấp Nhà nước mà ông đang dành tâm huyết để thực hiện. Ông giải thích rằng, để ghép tế bào gốc thành công, độ phù hợp HLA phải là 100%. Hiện nay, nhiều bệnh nhân không tìm được người cho phù hợp trong gia đình và phải ra nước ngoài điều trị với chi phí cực kỳ đắt đỏ. Giấc mơ của ông là xây dựng được một dữ liệu HLA của người Việt, để khi có người cần, chỉ cần một thao tác tra cứu trên phần mềm là có thể tìm thấy cơ hội sống.

Bên cạnh đó, ông còn đau đáu về giải pháp cho các bệnh nhân Hemophilia (máu khó đông) mắc phải. Đây là nhóm bệnh nhân dễ bị tàn tật, nghèo khó vì chi phí thuốc men quá cao. Ông mong muốn các loại thuốc này được đưa vào danh mục bảo hiểm xã hội để giúp bệnh nhân có thể điều trị và trở lại sinh hoạt bình thường.

Ở tuổi 60, khi chuẩn bị bước sang một giai đoạn mới sau khi nghỉ hưu, bác sĩ Tùng vẫn duy trì nhịp sống hối hả vì người bệnh. Một ngày của ông bắt đầu từ 5 giờ sáng, có mặt tại viện lúc 7 giờ kém để giao ban, sau đó là những vòng hội chẩn liên khoa, duyệt hồ sơ và điều phối nguồn máu cho các tỉnh khu vực phía Nam. Ông cũng dành thời gian tham gia giảng dạy về bộ môn Huyết học Truyền máu tại Khoa Y, trường Đại học Nguyễn Tất Thành.

Với ông, hạnh phúc không nằm ở những tấm bằng khen hay vị trí cao mà nằm ở việc "làm được cái gì có lợi cho người bệnh, cho bệnh viện thì làm". Tinh thần ấy, cùng với sự tận tâm của "người giữ lửa" cho dòng máu tại Bệnh viện Chợ Rẫy, sẽ còn tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ bác sĩ mai sau.