Tết vui - Đừng “vui quá”, cẩn trọng nguy cơ viêm tụy cấp

Cẩn trọng rượu bia - dù chỉ “vui vài ly”

“Lần đầu tiên tôi nhập viện vì đau bụng. Ban đầu tôi chỉ đau lâm râm, tưởng đau bao tử, nên tôi tự mua thuốc uống giảm đau. Nhưng sau đó cơn đau tăng dần, căng cứng ra tới sau lưng, và nôn ói. Khi vào cấp cứu Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, tôi đã ngất xỉu vì đau.

Qua bác sĩ khám kiểm tra, tôi mới biết bị viêm tụy. Đây là lần thứ hai tôi nhập viện vì viêm tụy tái phát và đã nằm viện 4 ngày để điều trị”, anh P. cho biết.

Hai ca khác đang nằm trong phòng Cấp cứu khoa Nội Tiêu hóa do viêm tụy cấp cũng có tiền sử uống bia rượu là bệnh nhân Lê H. M (1996, địa chỉ Cần Thơ) và bệnh nhân Lê N. Đ (1983, địa chỉ Tây Ninh).

Theo BS.CKII Nguyễn Đô - Phó trưởng khoa phụ trách điều hành Khoa Nội tiêu hóa - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương - viêm tụy cấp do rượu thường gặp ở người uống rượu nhiều, kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả người mới uống hoặc bị ép uống trong các buổi tiệc cũng có thể trở thành yếu tố kích hoạt gây nên viêm tụy cấp, đặc biệt nguy cơ càng tăng nếu từng có tiền sử bệnh này.

BS.CKII Nguyễn Đô cho biết: “Tết là văn hóa cổ truyền, là dịp sum họp, vui chơi, ăn uống thoải mái hơn ngày thường. Tuy nhiên, việc ăn quá no, ăn nhiều dầu mỡ hoặc uống nhiều rượu bia có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp - một bệnh nguy hiểm, có thể diễn tiến rất nhanh và nặng, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời”.

Theo BS Đô, bình thường, tuyến tụy tiết ra men giúp tiêu hóa thức ăn. Khi ăn uống quá mức, đặc biệt là nhiều rượu bia và chất béo, các men này có thể hoạt động “quá đà” và tự làm tổn thương tuyến tụy, gây viêm tụy cấp.

“Người bệnh thường có các dấu hiệu: Đau dữ dội vùng trên rốn, có thể lan ra sau lưng; buồn nôn, nôn ói nhiều (nôn xong không giảm đau); bụng chướng, khó tiêu. Trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, khó thở, vã mồ hôi, diễn tiến xấu rất nhanh chỉ trong 1 - 2 ngày.

Điều trị viêm tụy cấp trường hợp nhẹ có thể mất 5-7 ngày; trường hợp nặng cần nằm tại Khoa Hồi sức tích cực, cần lọc máu, thay huyết tương để loại bỏ triglyceride giúp tuyến tụy có thể hồi phục nhanh hơn”, BS.CKII Nguyễn Đô cảnh báo.

Nguy cơ ít được chú ý: tăng triglyceride máu

Viêm tụy cấp do tăng Triglyceride là nguyên nhân mà nhiều người dân chưa biết rõ. Triglyceride là một dạng mỡ trong máu, khi Triglyceride tăng rất cao do rối loạn chuyển hóa, máu trở nên “đục và đặc” như sữa, có thể làm tổn thương tụy và gây nên viêm tụy cấp.

“Dịp Tết là “điều kiện thuận lợi” dễ dẫn đến bùng phát viêm tụy vì bữa ăn thường nhiều chất béo, nhiều đạm và đôi khi đi kèm rượu bia. Lạm dụng rượu bia trên những người có nguy cơ cao như rối loạn mỡ máu nhất là có tăng triglyceride, thừa cân hoặc béo phì, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường kiểm soát chưa tốt, nguy cơ xảy ra viêm tụy cấp có thể tăng gấp 2 lần”, BS.CKII Nguyễn Đô nhấn mạnh.

Điều quan trọng nhất trong dịp Tết là sau những bữa tiệc hoặc bữa ăn thịnh soạn nhiều đạm, chất béo, đặc biệt có dùng rượu bia, khi xuất hiện đau dữ dội vùng trên rốn, đau tăng dần và kéo dài, kèm nôn ói nhiều không giảm hoặc có biểu hiện mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, thở nhanh thì nên đến cơ sở y tế ngay.

Viêm tụy cấp nặng có thể xấu đi nhanh trong 24 - 48 giờ đầu, nếu chậm trễ có thể trở nặng, điều trị khó khăn và thậm chí còn nguy hại đến tính mạng.

“

Phòng tránh viêm tụy - Bắt đầu từ những điều đơn giản

Cách đơn giản nhất vẫn là vui chơi, ăn uống đúng mức, hạn chế rượu bia, nhất là người có bệnh nền như rối loạn chuyển hóa lipid máu, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ.

Việc uống đủ nước cũng được khuyến khích nhằm giảm cô đặc máu và giảm nguy cơ viêm tụy cấp.

Đáng nhớ nhất là “Chỉ cần bớt một ly rượu, bớt một lần ăn quá no, có thể giúp bạn bớt một lần nhập viện vì viêm tụy cấp".

BS.CKII Nguyễn Đô - Phó trưởng khoa phụ trách điều hành Khoa Nội tiêu hóa - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương