Ba bác sĩ biến "chuyện khó nói" thành điều dễ hiểu

"Ngại hỏi nhưng muốn biết" là dự án cộng đồng nhằm cung cấp kiến thức chuẩn y khoa về sức khỏe giới tính và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) cho học sinh, sinh viên - nhóm đối tượng thường e dè khi đặt câu hỏi về những chủ đề nhạy cảm. Dự án do đội ngũ bác sĩ trẻ tại TP.HCM phối hợp cùng các nhà báo triển khai.

Tiếp cận trực tiếp hơn 3.000 học sinh, sinh viên trên địa bàn TP.HCM

"Ngại hỏi nhưng muốn biết" được ấp ủ từ đầu năm 2024, nhưng phải trải qua một quá trình chuẩn bị dài hơi trước khi chính thức triển khai. Theo BS.CKI Nguyễn Xuân Quang Huy - Giám đốc điều hành Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare, thách thức lớn nhất của dự án không nằm ở chuyên môn y khoa mà ở cách tiếp cận cộng đồng.

"Để dự án đi vào trường học, chúng tôi cần sự đồng thuận rất lớn từ phía nhà trường và địa phương. Với đối tượng là học sinh, sinh viên, sức khỏe tình dục vẫn được xem là chủ đề nhạy cảm, bản thân đội ngũ sáng lập cũng không tránh khỏi những băn khoăn ban đầu", bác sĩ Huy chia sẻ.

“

"Nhân dịp bước sang năm 2026, tôi muốn gửi lời nhắn nhủ đến các bạn trẻ: hãy mạnh dạn hơn và đừng ngại đặt câu hỏi về những vấn đề quan trọng liên quan đến sức khỏe. Khi có được thông tin đúng và đầy đủ, các bạn sẽ biết cách bảo vệ bản thân và những người thân yêu xung quanh".

BS.CKI Nguyễn Xuân Quang Huy- Giám đốc điều hành Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare.

Ý tưởng dự án cũng xuất phát từ chính thực tiễn khám chữa bệnh. Trong quá trình điều trị các bệnh lý da liễu, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tình dục, ThS.BSNT.BS.CKI Nguyễn Trường Hải - Trưởng đơn vị nghiên cứu và điều trị bạch biến, Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare - nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại là nhiều bạn trẻ thiếu kiến thức nền tảng về sức khỏe giới tính.

"Các bạn có những hiểu biết chưa đúng, chưa đủ, từ đó dẫn đến hành vi chưa an toàn và nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Điều đáng nói là rất nhiều trường hợp hoàn toàn có thể phòng tránh nếu được trang bị kiến thức sớm", bác sĩ Hải cho biết.

Chính từ những "lỗ hổng" ấy, các bác sĩ Medcare quyết định không chỉ chờ người bệnh tìm đến phòng khám, mà chủ động mang kiến thức y khoa đến gần hơn với người trẻ, với sự đồng hành của các nhà báo tâm huyết.

Với dự án "Ngại hỏi nhưng muốn biết", đội ngũ sáng lập dự án tập trung vào nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là người trẻ trong độ tuổi từ 15 đến 18. Theo các thống kê trên thế giới cũng như tại Việt Nam, đây là nhóm tuổi có nguy cơ nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khá cao.

Từ năm 2025 đến nay, dự án đã tiếp cận nhiều trường đại học, trung học phổ thông và trung học cơ sở, với hơn 3.000 học sinh, sinh viên trên địa bàn TP.HCM, đồng thời truyền tải kiến thức về các bệnh lây truyền qua đường tình dục đến đội ngũ thầy cô giáo tại các trường học. Ngoài ra, Medcare cũng đã kết hợp với phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM triển khai mô hình "Chung tay xây dựng phường hạnh phúc" để có thể lan tỏa kiến thức này với nhiều đối tượng hơn.

Lấp đầy khoảng trống kiến thức về sức khỏe giới tính

Theo các bác sĩ, nguyên nhân sâu xa khiến những kiến thức rất cơ bản về sức khỏe giới tính vẫn bị né tránh bắt nguồn từ nhiều yếu tố đan xen, trong đó nổi bật là sự thiếu đồng hành của gia đình và cộng đồng, cùng ảnh hưởng lâu dài của tâm lý e dè trong văn hóa Á Đông.

Bác sĩ Đặng Thanh Dũng - Phó Giám đốc điều hành Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare - cho rằng khi thiếu một môi trường cởi mở để chia sẻ, người trẻ dễ rơi vào trạng thái "tự xoay xở" với những vấn đề nhạy cảm. Việc ngại nói, ngại hỏi khiến các em phải tự tìm hiểu, tự xử trí theo cảm tính hoặc theo những thông tin chưa được kiểm chứng, từ đó tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến những hậu quả khó lường đối với sức khỏe.

Ở góc nhìn chuyên môn, ThS.BSNT.BS.CKI Nguyễn Trường Hải phân tích rằng trong nhiều gia đình Á Đông, giới tính và tình dục vẫn là chủ đề bị né tránh ngay từ khi trẻ còn nhỏ. Việc thiếu trao đổi sớm và đúng cách khiến không ít bạn trẻ bước vào tuổi dậy thì với khoảng trống kiến thức lớn, không biết hỏi ai và cũng không biết nên tìm thông tin từ đâu.

Hiện các nền tảng mạng xã hội trở thành nguồn tham khảo phổ biến nhưng cũng đầy rủi ro khi thông tin đúng - sai đan xen, thiếu chọn lọc. Việc tiếp cận những kiến thức chưa đúng hoặc chưa đủ khiến người trẻ khó hình thành hành vi an toàn để tự bảo vệ mình, từ đó gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

"Khi không may mắc bệnh, nhiều em lại tiếp tục né tránh thăm khám, không biết tìm đến cơ sở y tế uy tín hoặc điều trị không đúng cách, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống về lâu dài", bác sĩ Hải chia sẻ.

Chính từ thực tế đó, dự án "Ngại hỏi nhưng muốn biết" ra đời với mục tiêu lấp đầy khoảng trống kiến thức, giúp người trẻ tiếp cận thông tin chuẩn y khoa về sức khỏe giới tính và sức khỏe tình dục, qua đó phòng ngừa bệnh tật từ sớm. Theo các bác sĩ, giáo dục sức khỏe giới tính không chỉ là nhu cầu cá nhân, mà còn là nền tảng quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Điểm đặc biệt của "Ngại hỏi nhưng muốn biết" nằm ở hình thức đối thoại trực tiếp. Các buổi sinh hoạt được thiết kế như những cuộc trò chuyện cởi mở, nơi bác sĩ và học sinh ngồi gần nhau, trao đổi không áp đặt.

Theo BS.CKI Nguyễn Xuân Quang Huy - Giám đốc điều hành Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare, khi triển khai tại từng trường, đội ngũ dự án luôn có sự chuẩn bị và thống nhất rất kỹ giữa các bác sĩ, ê-kíp dự án và phía nhà trường. Bởi mỗi nhóm đối tượng - sinh viên, học sinh cấp ba hay học sinh cấp hai đều có đặc điểm tâm lý và khả năng tiếp nhận thông tin khác nhau.

"Với học sinh nhỏ tuổi, chúng tôi ưu tiên truyền tải thông tin ngắn gọn, chính xác, sử dụng ngôn ngữ gần gũi để các em dễ tiếp cận. Với học sinh cấp ba và sinh viên, dự án hướng đến việc khuyến khích các em chủ động tìm hiểu, mạnh dạn đặt câu hỏi và trao đổi trực tiếp với bác sĩ", bác sĩ Huy chia sẻ

Tiếp tục trao "lá chắn" đến nhiều điểm trường học, địa phương khác

Bước sang năm Bính Ngọ 2026, đội ngũ sáng lập dự án "Ngại hỏi nhưng muốn biết" đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng phạm vi hoạt động. Theo BS Đặng Thanh Dũng, dự án sẽ lan tỏa đến nhiều điểm trường hơn, không chỉ tại TP.HCM mà còn hướng đến các tỉnh, thành khác.

"Chúng tôi hy vọng dự án sẽ ngày càng tiếp cận được nhiều đối tượng hơn, giúp mọi người có nhu cầu đều có thể tiếp cận kiến thức đúng về sức khỏe của mình", bác sĩ Dũng chia sẻ.

“

"Tôi muốn gửi lời cảm ơn đặc biệt đến các bạn trẻ vì đã cởi mở, chia sẻ để chúng tôi có thể thấu hiểu và đồng hành, từ đó trao đến các bạn những kiến thức đúng đắn nhất, giúp các bạn biết cách chăm sóc sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng".

BS Đặng Thanh Dũng - Phó Giám đốc điều hành Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare.

Cùng kỳ vọng đó, BS Nguyễn Trường Hải cho biết dự án đặt mục tiêu mỗi tháng triển khai ít nhất một buổi sinh hoạt tại trường học, đồng thời đẩy mạnh truyền thông số để người trẻ có thể tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi.

Từ những câu hỏi rụt rè ban đầu đến những cuộc đối thoại thẳng thắn, hành trình của ba bác sĩ vẫn đang tiếp diễn. Ở đó, điều khó nói được nói ra đúng cách và kiến thức đúng đắn trở thành "lá chắn" giúp người trẻ tự tin hơn trên hành trình trưởng thành.

Mang đến những kiến thức y khoa chuẩn xác

Đánh giá về dự án "Ngại hỏi nhưng muốn biết", TS.BS Phạm Thị Uyển Nhi - Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp, Trưởng đơn vị thử nghiệm lâm sàng, Bệnh viện Da liễu TP.HCM - cho rằng đây là một mô hình truyền thông sức khỏe cộng đồng có tính uy tín cao, được triển khai trên nền tảng chuyên môn vững chắc.

"Những căn bệnh vốn được xem là thầm kín nay đã có một kênh thông tin đáng tin cậy để người dân tìm đến, cập nhật kiến thức, từ đó chủ động phòng ngừa và được điều trị đúng cách", TS.BS Phạm Thị Uyển Nhi nhận xét.

Ở góc độ quản lý địa phương, bà Trương Lê Mỹ Ngọc - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM - cho biết mô hình "Chung tay xây dựng phường hạnh phúc" hướng đến chính người dân, với mục tiêu mỗi gia đình đều khỏe mạnh, hạnh phúc, từ đó góp phần hình thành những khu phố an toàn, bền vững.

"Trên tinh thần đó, phường Tân Sơn Hòa đã lựa chọn phối hợp cùng Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Medcare để triển khai các hoạt động tư vấn trực tiếp, tọa đàm và dự án cộng đồng, góp phần chăm sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn", bà Ngọc chia sẻ.

Trong môi trường giáo dục đại học, bác sĩ Nguyễn Văn Thủy - Trưởng Trạm Y tế Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM - đánh giá cao ý nghĩa của việc đưa kiến thức chăm sóc sức khỏe giới tính đến gần sinh viên.

"Nội dung chăm sóc sức khỏe giới tính và các bệnh da liễu có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh viên. Việc được tiếp cận kiến thức chuyên môn một cách bài bản giúp các em chủ động phòng tránh, hướng đến đời sống tình dục an toàn, lành mạnh, qua đó góp phần bảo đảm sức khỏe sinh sản trong tương lai", bác sĩ Thủy cho biết.