Cứu sống nữ sinh 19 tuổi mắc hội chứng gây tắc nghẽn đường tiêu hóa hiếm gặp

Tăng nguy cơ tử vong vì tự ý ngưng điều trị cường giáp

Bệnh nhân T.H.T.T, sinh năm 2006, nhập Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất trong tình trạng đau bụng tăng dần, bụng chướng và nôn ói nhiều sau vài ngày xuất hiện triệu chứng.

BS.CKI Nguyễn Thanh Phong - Khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Thống Nhất, phẫu thuật viên chính - cho biết, bệnh nhân có tiền căn xơ cứng bì khởi phát cách đây 5 năm, và cường giáp được phát hiện trước đó nhưng đã tự ý ngưng điều trị khoảng 2 năm. Đây là những yếu tố nền làm gia tăng nguy cơ biến chứng nặng trong quá trình can thiệp ngoại khoa.

Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã có chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, do tiền sử cường giáp đã ngưng điều trị, chức năng tuyến giáp của chị T. tại thời điểm này sẽ gặp nguy cơ cao xảy ra cơn bão giáp trong gây mê và phẫu thuật. Theo các bác sĩ của Bệnh viện Thống Nhất, tỷ lệ tử vong được ghi nhận lên đến 20 - 30% trong y văn.

Trước nguy cơ này, bệnh nhân được chuyển sang khoa Nội tiết để điều trị ổn định chức năng tuyến giáp trước khi tiến hành can thiệp ngoại khoa.

Ngày 12/11, kết quả chụp CT scan bụng chậu cho bệnh nhân, các bác sĩ ghi nhận các dấu hiệu điển hình của hội chứng động mạch mạc treo tràng trên (SMA syndrome). Động mạch mạc treo tràng trên (Superior Mesenteric Artery - SMA) là một trong những mạch máu chính trong ổ bụng, chịu trách nhiệm cung cấp oxy và dưỡng chất cho phần lớn hệ tiêu hóa.

Đây là một bệnh lý hiếm gặp do tá tràng (phần đầu ruột non) bị chèn ép giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên. Tình trạng tắc nghẽn tiêu hóa kéo dài khiến bệnh nhân suy dinh dưỡng nặng, dẫn đến teo cơ toàn thân và suy mòn.

“Đây là một ca bệnh rất hiếm gặp. Cường giáp kết hợp với xơ cứng bì khiến bệnh nhân tăng chuyển hóa, kém hấp thu. Suy dinh dưỡng nặng làm mất lớp mỡ đệm giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên, khiến góc mạch máu hẹp lại, kẹp chặt tá tràng gây tắc đường tiêu hóa và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý ngày càng nặng”, ThS.BS.CKII Hồ Hữu Đức, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, chia sẻ.

Do đó, bệnh nhân được chỉ định hội chẩn đa chuyên khoa, bao gồm Dinh dưỡng, Nội tiết, Da liễu - Miễn dịch - Dị ứng, Nội Hô hấp và Tai Mũi Họng, nhằm tối ưu hóa toàn diện thể trạng, đánh giá đầy đủ các nguy cơ có thể xảy ra để chuẩn bị tốt nhất cho cuộc phẫu thuật.

Tình trạng bệnh nhân suy kiệt gây ra nhiều thách thức cho đội ngũ y, bác sĩ trong suốt quá trình chuẩn bị và phẫu thuật. Hội chứng động mạch mạc treo tràng trên gây nôn ói kéo dài, dẫn đến hạ kali máu, hạ natri máu và mất nước trầm trọng.

ThS.BS.CKII Hồ Hữu Đức cho biết thêm: "Bệnh xơ cứng bì còn làm tăng nguy cơ phù nề niêm mạc và chậm lành vết thương. Ngoài ra, da vùng mặt, cổ của bệnh nhân căng cứng, khó đặt nội khí quản; phẫu trường vùng bụng hẹp, không thể mổ nội soi.

Nguy hiểm hơn, việc tự ý ngưng điều trị cường giáp 2 năm khiến bệnh nhân ở trạng thái nhiễm độc giáp. Tâm lý căng thẳng do phẫu thuật và tình trạng tắc ruột có thể kích hoạt cơn bão giáp với ảnh hưởng nặng nhất có thể diễn tiến là suy đa cơ quan, dẫn đến khả năng tử vong ngay trên bàn mổ".

Điều trị thành công ca hiếm gặp với tỷ lệ tử vong gần như 100%

Bác sĩ Lê Thị Hương Thảo, Khoa Phẫu thuật - Gây mê hồi sức, cho hay bão giáp là một biến chứng cấp cứu nội tiết nguy hiểm. Nếu bão giáp xảy ra trong lúc phẫu thuật, tỷ lệ tử vong rất cao, gần như 100%, nếu không được chuẩn bị và kiểm soát trước đó.

Do gặp khó khăn trong kiểm soát đường thở, bệnh nhân được khai thông khí quản cấp cứu. Cuối cùng, ê-kíp quyết định thực hiện phẫu thuật cắt nối tá - hỗng tràng (hai phần của ruột non) nhằm giải quyết triệt để tình trạng tắc nghẽn tiêu hóa. Sau 5 ngày hậu phẫu, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Bệnh nhân tỉnh táo, có thể ăn cháo được, vết mổ khô và lành tốt, không ghi nhận biến chứng nghiêm trọng.

ThS.BS.CKII Hồ Hữu Đức nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo dinh dưỡng cho bệnh nhân trong suốt quá trình chăm sóc và điều trị. Nếu không nuôi ăn tĩnh mạch để nâng thể trạng trước mổ và nuôi ăn đường ruột sớm sau mổ, bệnh nhân sẽ không thể lành vết thương do cơ thể quá suy kiệt và mô bị xơ cứng.

Đáng chú ý, hội chứng động mạch mạc treo tràng trên (SMA) là bệnh lý rất hiếm, chỉ gặp ở khoảng 0,013 - 0,3% dân số; trường hợp bệnh nhân đồng thời mắc SMA, xơ cứng bì và cường giáp được đánh giá là cực kỳ hiếm gặp trong thực hành lâm sàng.

ThS.BS.CKII Hồ Hữu Đức khuyến nghị các bệnh nhân mắc bệnh tự miễn như xơ cứng bì, cường giáp… cần tuân thủ điều trị, tránh bỏ thuốc, không để tình trạng bệnh diễn biến nặng hơn. Như ở trường hợp này, bệnh nhân xuất hiện tâm lý chán nản, “buông xuôi”, từ bỏ điều trị, cần sự động viên rất lớn từ gia đình và các bác sĩ để tiếp tục kiên cường trong quá trình phục hồi sức khỏe.

Ca bệnh cho thấy việc chẩn đoán đúng căn nguyên bệnh lý, đánh giá toàn diện nguy cơ tiềm ẩn và chuẩn bị kỹ lưỡng trước phẫu thuật có ý nghĩa quyết định trong việc điều trị và phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân, đặc biệt ở những bệnh nhân trẻ nhưng mang nhiều bệnh lý nền nặng.