TP.HCM: Hàng ngàn người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nơi cư trú

Tại các xã Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ và Hiệp Phước, người dân đã được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi cư trú. Những kết quả đạt được bước đầu đang khẳng định tính đúng đắn của định hướng đổi mới y tế cơ sở theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW và chiến lược phát triển hệ thống y tế Thành phố theo hướng lấy người dân làm trung tâm.

Một mô hình mới nhưng tạo ra những thay đổi rất thực chất

Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình là thay vì chờ người dân đến trạm y tế khi có bệnh, thì các bác sĩ và nhân viên y tế đã chủ động đến với người dân.

Tại xã Bắc Tân Uyên, 6 đội chăm sóc sức khỏe đã phụ trách toàn bộ 18 ấp, trực tiếp đến từng hộ gia đình để lập hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính và tư vấn phòng bệnh. Sau hai tháng triển khai, 429 người từ 75 tuổi trở lên đã được quản lý sức khỏe, đồng thời phát hiện thêm 94 trường hợp mắc bệnh mới hoặc bệnh mạn tính chưa được kiểm soát ổn định.

Tại xã Đất Đỏ, 4 đội chăm sóc sức khỏe với 57 thành viên đã thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, khám sức khỏe và lập hồ sơ quản lý cho toàn bộ khoảng 750 người dân từ 75 tuổi trở lên, đạt tỷ lệ 100%. Tổng cộng đã có hơn 1.100 người dân được khám và tư vấn sức khỏe, nhiều trường hợp bệnh không lây nhiễm được phát hiện sớm và đưa vào quản lý.

Trong khi đó, tại xã Hiệp Phước, chỉ trong hai tháng, 7 đội chăm sóc sức khỏe đã tiếp cận hơn 3.500 người dân, trong đó có trên 1.500 người cao tuổi. Nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch và bệnh phổi mạn tính được phát hiện ngay tại cộng đồng trước khi xuất hiện các biến chứng nguy hiểm.

Những con số trên cho thấy mô hình không đơn thuần là một hoạt động khám sức khỏe lưu động mà đang từng bước hình thành một mạng lưới quản lý sức khỏe chủ động ngay từ cộng đồng.

Hiệu quả lớn nhất là phát hiện sớm và quản lý sớm bệnh tật

Trong nhiều năm qua, một trong những hạn chế của y tế cơ sở là chưa tiếp cận được đầy đủ những người dân có nguy cơ cao, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người neo đơn hoặc hạn chế khả năng đi lại.

Khi các đội chăm sóc sức khỏe đến tận nhà dân, nhiều trường hợp bệnh lý chưa từng được phát hiện đã được ghi nhận. Đây là giá trị rất quan trọng bởi phần lớn các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hay bệnh tim mạch thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài.

Việc phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn sớm giúp người dân được điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng, giảm chi phí điều trị và giảm nhu cầu nhập viện không cần thiết.

Quan trọng hơn, mô hình tạo điều kiện để nhân viên y tế theo dõi liên tục tình trạng sức khỏe của người dân thay vì chỉ tiếp xúc khi người bệnh đến khám. Đây chính là bản chất của chăm sóc sức khỏe liên tục – một định hướng đang được nhiều quốc gia phát triển áp dụng nhằm kiểm soát hiệu quả gánh nặng bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Kết nối lại niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở

Nếu hiệu quả chuyên môn là kết quả dễ nhìn thấy thì hiệu quả xã hội của mô hình còn có ý nghĩa sâu sắc hơn.

Khi nhân viên y tế đến tận nhà thăm khám, tư vấn và theo dõi sức khỏe, người dân cảm nhận rõ sự đồng hành của ngành y tế. Đặc biệt đối với người cao tuổi, việc được đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, được nhắc nhở uống thuốc, tư vấn dinh dưỡng và vận động ngay tại nhà tạo nên cảm giác an tâm và được quan tâm chăm sóc thường xuyên.

Tại nhiều địa phương, số lượt người dân đến khám tại trạm y tế đã tăng lên sau khi mô hình được triển khai. Điều này phản ánh một tín hiệu tích cực: niềm tin đối với y tế cơ sở đang từng bước được khôi phục và củng cố.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi một hệ thống y tế cơ sở mạnh không chỉ được đo bằng số lượng dịch vụ cung cấp mà còn bằng mức độ gắn kết và tin tưởng của người dân đối với hệ thống đó.

Một bước đi cụ thể để hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW

Nhìn từ góc độ quản lý hệ thống, mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư đang hiện thực hóa nhiều mục tiêu lớn của ngành y tế.

Đó là chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh; từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe người dân; từ chăm sóc theo từng đợt sang chăm sóc liên tục theo vòng đời.

Mô hình cũng giúp Trạm y tế xã từng bước thực hiện đúng vai trò là nền tảng của hệ thống y tế, là nơi quản lý sức khỏe ban đầu cho người dân thay vì chỉ thực hiện các chương trình y tế công cộng hoặc khám chữa bệnh thông thường.

Đặc biệt, việc phân công đội chăm sóc gắn với từng địa bàn dân cư giúp hình thành mối liên hệ chặt chẽ giữa nhân viên y tế với cộng đồng, tạo điều kiện để xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe dân cư, phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật và triển khai các hoạt động dự phòng có trọng tâm, trọng điểm.

Cần tiếp tục hoàn thiện để nhân rộng

Những kết quả bước đầu từ mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư đang cho thấy một hướng đi đúng đắn và đầy triển vọng trong quá trình đổi mới y tế cơ sở. Từ chỗ người dân phải tìm đến cơ sở y tế khi có bệnh, nay đội ngũ nhân viên y tế đã chủ động đến với người dân, quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, theo dõi liên tục các bệnh mạn tính và đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe.

Hiệu quả của mô hình không chỉ được thể hiện qua số lượng người dân được tiếp cận dịch vụ y tế, số trường hợp bệnh được phát hiện sớm hay tỷ lệ người cao tuổi được quản lý sức khỏe, mà còn được thể hiện ở sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của hệ thống y tế: chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe, từ thụ động sang chủ động, từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời.

Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần khôi phục và củng cố niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở, đưa Trạm y tế trở lại đúng vai trò là nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất và chăm lo sức khỏe người dân ngay tại nơi cư trú. Thực tiễn triển khai tại các địa phương cho thấy đây không còn là một mô hình thí điểm đơn thuần mà đã trở thành một giải pháp có tính chiến lược để hiện thực hóa chủ trương chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW.

Vì vậy, rất cần sớm có cơ chế, chính sách đặc thù của Thành phố nhằm hỗ trợ và duy trì hoạt động của các Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư. Đầu tư cho mô hình này chính là đầu tư cho y tế cơ sở, đầu tư cho sức khỏe cộng đồng và đầu tư cho sự phát triển bền vững của Thành phố. Khi mỗi người dân đều được theo dõi, quản lý và chăm sóc sức khỏe ngay từ cộng đồng, chúng ta sẽ tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và không để ai bị bỏ lại phía sau.