TTƯT.BS.CKII Nguyễn Quang Việt và triết lý làm nghề "Chậm mà chắc để bảo vệ bệnh nhân"

TTƯT.BS.CKII Nguyễn Quang Việt - Trưởng khoa Điều trị Tổng hợp Kỹ thuật cao 1 - Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM, Phó trưởng Bộ môn Phẫu thuật miệng trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, đã bền bỉ theo đuổi nghề y với quan niệm: người bác sĩ nha khoa không chỉ đơn thuần là người điều trị bệnh mà phải cùng lúc đóng nhiều vai, từ một "người nghệ sĩ", một "quản gia" cho đến một "chuyên gia giao tiếp".

Từ những ngày còn là học sinh chuyên Toán rời Đà Nẵng vào TP.HCM học y, đến khi trở thành một trong những bác sĩ theo đuổi nha khoa kỹ thuật cao, hành trình của ông là câu chuyện về sự kiên trì, kỷ luật và quá trình rèn mình không ngừng của một người thầy thuốc.

Kỳ vọng của cha và ngã rẽ của cậu học trò chuyên Toán

Sinh ra và lớn lên tại Đà Nẵng, BS.CKII Nguyễn Quang Việt mang trong mình sự cương trực và quyết liệt đặc trưng của người miền Trung. Chứng kiến sự vất vả của con gái đầu khi theo đuổi ngành y đa khoa, cha của bác sĩ Việt - với tình thương của một người cha dành cho cậu con trai duy nhất trong gia đình - đã hướng ông vào ngành Răng Hàm Mặt.

Khi ấy, trong mắt người cha, nha khoa là một nghề nhẹ nhàng, sạch sẽ và ít áp lực hơn so với những ca trực trắng đêm nơi bệnh viện đa khoa.

Năm 18 tuổi, chàng thanh niên Nguyễn Quang Việt rời Đà Nẵng vào TP.HCM, chính thức trở thành sinh viên Đại học Y Dược TP.HCM khóa 1991. Thế nhưng, thực tế học tập đã mang đến cho ông một cú "sốc".

Vốn là học sinh chuyên Toán, tư duy của Nguyễn Quang Việt luôn gắn liền với những câu hỏi "Tại sao?", mọi vấn đề phải được giải quyết bằng logic và chứng minh. Nhưng khi bước vào môi trường Y khoa những năm 90, cách học lại hoàn toàn khác.

"Lúc đó mình giống như là một cái CPU của máy tính vậy, cứ phải nạp dữ liệu vào trước đã, rồi sau đó mới xử lý", bác sĩ Việt nhớ lại. Khối lượng kiến thức khổng lồ buộc sinh viên phải học thuộc lòng, phải ghi nhớ dữ liệu trước khi đủ kinh nghiệm để hiểu bản chất sâu xa.

Sự thay đổi quan điểm học tập từ tư duy toán học sang "nạp liệu" y khoa đã khiến ông có lúc cảm thấy hoang mang, thậm chí muốn bỏ cuộc. Thời gian biểu dày đặc từ sáng đến chiều, thậm chí học cả buổi trưa để kịp giờ thực tập, đã xóa tan định kiến về một ngành học "nhẹ nhàng" mà cha ông từng nghĩ.

“

Để làm một người thầy thuốc răng hàm mặt giỏi, theo tôi trước hết phải không ngừng tự rèn luyện và học hỏi mỗi ngày. Nhưng học ở đây còn là học cả những điều ngoài chuyên môn như quy trình điều trị, kỹ năng giao tiếp, cách thấu hiểu và cảm thông với bệnh nhân. Bác sĩ cần giao tiếp nhiều hơn để hiểu bệnh nhân, từ đó mới có thể đưa ra quyết định điều trị đúng.

TTƯT.BS.CKII Nguyễn Quang Việt, Trưởng khoa Điều trị Tổng hợp Kỹ thuật cao 1 - Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM

Sau khi tốt nghiệp vào năm 1997, chàng trai trẻ Nguyễn Quang Việt cảm thấy may mắn khi được bắt đầu hành trình sự nghiệp tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM - bệnh viện chuyên khoa đầu ngành về răng hàm mặt của TP.HCM và các tỉnh phía Nam.

Những năm tháng đầu tiên ấy là một thử thách lòng kiên trì. "Sáng đi bệnh viện, chiều tối làm đến 8 - 9 giờ đêm, rồi lại về học hành nghiên cứu thêm. Đó cũng là lý do vì sao tôi lấy vợ khá trễ, tận 35 tuổi", ông hóm hỉnh chia sẻ.

Chính những ngày tháng làm nghề cật lực, vất vả cả trong và ngoài bệnh viện đã nhào nặn nên một bác sĩ Nguyễn Quang Việt bản lĩnh, hiểu rõ mọi ngóc ngách của nghề nghiệp từ thực tế lâm sàng đến quản lý quy trình.

Đam mê với các kỹ thuật mới

Nhìn lại những ngày đầu tiếp cận với kỹ thuật mới, chẳng hạn như kỹ thuật làm răng tạm tức thì trên implant, ông không khỏi bồi hồi khi nhớ về thời còn phải làm thủ công. Khi ấy, mọi công đoạn từ mài hàm, đục lỗ đến lấy dấu đều phải làm bằng tay và dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm, sự cảm nhận của đôi bàn tay bác sĩ. Để có được một bộ hàm tạm cho bệnh nhân sau phẫu thuật, bác sĩ và ekip phải ngồi lỳ suốt buổi trưa, mài giũa tỉ mỉ để kịp gắn vào miệng bệnh nhân vào buổi chiều.

Khi nhận chứng chỉ Chuyên gia Lâm sàng tại Đại học Loma Linda (California, Mỹ) vào năm 2018 và tiếp thu những tiến bộ từ một trong những nền nha khoa tiên tiến nhất thế giới, ông đã mang về và áp dụng những công nghệ hiện đại tại Khoa Điều trị Tổng hợp Kỹ thuật cao 1, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM.

Theo bác sĩ Việt, sự quan tâm và tạo điều kiện của Ban Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM, đặc biệt là ThS.BS.CKII Nguyễn Đức Minh - Giám đốc bệnh viện, đã giúp đội ngũ bác sĩ yên tâm phát triển chuyên môn, t riển khai kỹ thuật cao và nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh.

Nhờ số hóa, thay vì mài giũa thủ công, các bác sĩ sử dụng máy scan, chụp phim CT và thiết kế trên máy tính. Một ca phẫu thuật i mplant toàn hàm giờ đây diễn ra gọn gàng: sáng phẫu thuật, chiều 3 giờ đã có hàm tạm chính xác để bệnh nhân ra về với diện mạo mới. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian điều trị mà còn giảm thiểu đau đớn và biến chứng cho bệnh nhân.

Trò chuyện với chúng tôi, ông nhớ lại những câu chuyện nghề "dở khóc dở cười". Đó là một nữ bệnh nhân người Nhật bị hô cả hai hàm nghiêm trọng nên không thể ngậm miệng. Sau khi được bác sĩ Việt phẫu thuật nhổ răng, cắt hàm, chỉnh hô và trồng răng giả, diện mạo của bà thay đổi rõ rệt.

Sự thay đổi lớn đến mức sau điều trị, người bệnh phải đi chụp lại ảnh và làm lại giấy tờ hộ chiếu vì gương mặt không còn giống với hình trước đó. Với bác sĩ Việt, phẫu thuật chỉnh hình răng hàm mặt, trong đó có cấy ghép implant, không chỉ giúp phục hồi chức năng ăn nhai mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sự tự tin của người bệnh.

Đó chỉ là một trong số những ca bệnh đặc biệt khiến ông nhớ mãi, ngoài ra còn có những trường hợp trong lúc nhổ răng xảy ra biến chứng như gãy chân răng, dị vật rơi sâu hoặc lọt vào xoang hàm, ông cùng các bác sĩ trong tua trực can thiệp phẫu thuật, xử lý ngay. Do tính chất công việc, ông cũng chủ động tự đầu tư nhiều thiết bị chuyên dụng bằng kinh phí cá nhân như kính lúp phẫu thuật, các bộ mũi khoan… nhằm tăng độ chính xác trong quá trình can thiệp.

Y đức nằm ở việc “biết tu thân”

Hiện nay, nhiều cơ sở liên quan đến ngành răng hàm mặt ngập tràn quảng cáo hào nhoáng vì lợi nhuận, bác sĩ Nguyễn Quang Việt giữ cho mình một nguyên tắc sắt đá: Chỉ làm những gì cần thiết và tốt nhất cho bệnh nhân, tuyệt đối không "điều trị lố".

Ông chia sẻ một câu chuyện có thật trong hành trình làm nghề của mình về một bệnh nhân cứ nằng nặc đòi nhổ răng vì bị đau, dù ông đã chẩn đoán đó là đau dây thần kinh chứ không phải do răng. Bác sĩ Việt kiên quyết từ chối nhổ và khuyên bệnh nhân đi điều trị nội khoa thần kinh.

“

Ngành nha là một lĩnh vực có nhiều áp lực và cũng có không ít cám dỗ về lợi nhuận. Vì vậy, người bác sĩ phải cân đo đong đếm điều gì nên làm và điều gì không nên làm cho bệnh nhân. Càng làm nghề y càng phải tu thân, tự rèn luyện về đạo đức nghề nghiệp, giữ được lương tâm của người thầy thuốc. Với tôi, đó là điều rất quan trọng.

BS.CKII Nguyễn Quang Việt chia sẻ

Thế nhưng, bệnh nhân ấy đã đi các phòng khám khác, nơi người ta sẵn lòng "chiều" theo mong muốn nhổ răng của khách. Kết quả là sau vài tháng, người bệnh quay lại gặp bác sĩ Việt với một răng hàm trên bị nhổ nhưng những cơn đau vẫn còn nguyên vẹn.

"Tình trạng của bệnh nhân lúc ấy khiến tôi cảm thấy buồn với tư cách một bác sĩ chuyên ngành răng hàm mặt! Nghề nha này nhiều cám dỗ lắm, nếu không tự rèn luyện đạo đức, mình sẽ rất dễ sa chân", ông trầm ngâm.

Triết lý của bác sĩ Việt là "tu thân tích đức". Ngoài ra, ông luôn dặn dò các bác sĩ trẻ rằng ngành y không được phép gấp gáp, không được đốt cháy giai đoạn.

Bác sĩ Việt thừa nhận mình hay “la mắng”, nhưng đó là điều cần thiết để "cảnh tỉnh và nhắc nhở". Trong môi trường phẫu thuật hàm mặt - nơi tập trung vô số dây thần kinh và mạch máu quan trọng, một sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả vĩnh viễn như liệt mặt hay mất cảm giác.

"Trong y khoa không thể đốt cháy giai đoạn", ông nhấn mạnh. Vì vậy, ông tham gia thiết lập và kiểm soát hệ thống quy trình an toàn nghiêm ngặt: ví dụ nhổ răng bên nào phải đánh dấu bằng mực bên đó, hỏi bệnh nhân nhiều lần để xác nhận và không bỏ qua bất cứ bước kiểm tra nào dù là nhỏ nhất.

Ông yêu cầu cấp dưới mỗi khi đứng trước một ca bệnh phải đặt mình vào vị trí của bệnh nhân, bởi "phải cảm nhận được cái kim chích thuốc tê đâm vào chân răng đau như thế nào, mình mới làm tốt nhất cho bệnh nhân”.

Chính sự nghiêm khắc này đã góp phần mang lại cho ông danh hiệu "Bàn tay vàng" của Sở Y tế TP.HCM trong hơn một thập kỷ. Đó không chỉ là sự ghi nhận về trình độ chuyên môn, mà còn là sự bảo chứng cho sự an toàn mà ông dành cho bệnh nhân.

Bác sĩ nha khoa cũng là một nghệ sĩ

Con đường y khoa của BS.CKII Nguyễn Quang Việt không chỉ bó hẹp trong phòng nha. Ông từng có 6 tháng đi biệt phái tại Sở Y tế TP.HCM, mảng Nghiệp vụ Y. Khoảng thời gian này tuy ngắn nhưng đã mang lại cho ông một tầm nhìn mới về quản lý. Từ một bác sĩ thuần lâm sàng, ông đối mặt với áp lực từ giấy tờ, danh mục kỹ thuật, quy trình và những cuộc họp căng thẳng.

"Lúc đầu tôi sốc lắm, mệt mỏi đến mất ngủ, đau lưng. Nhưng đi rồi mới thấy hay, mình hiểu được hệ thống vận hành như thế nào để khi về bệnh viện, mình cải thiện quy trình trong Khoa tốt hơn", ông chia sẻ.

Với bác sĩ Việt, nha khoa là một nghề đặc biệt - nơi kỹ thuật phẫu thuật phải đi cùng khiếu thẩm mỹ tinh tế, sự thấu cảm và khả năng làm chủ tâm lý, nhằm mang lại cho bệnh nhân không chỉ một hàm răng khỏe, đẹp mà còn là một tinh thần thoải mái khi điều trị.

Có những ngày, ông mang theo cả những trăn trở chuyên môn rời bệnh viện, để rồi… chạy xe nhầm đường về nhà. Những ca bệnh hoặc vấn đề chưa được giải quyết thật sự trọn vẹn sẽ khiến ông suy nghĩ mãi. Theo ông, người bác sĩ nha khoa không chỉ đơn thuần là người điều trị bệnh, mà phải cùng lúc đóng rất nhiều vai, từ một "người nghệ sĩ", một "quản gia" cho đến một "chuyên gia giao tiếp", một người luôn “đảm bảo an toàn” cho người bệnh.

Gần 30 năm trong nghề, BS.CKII Nguyễn Quang Việt vẫn như một con thoi, đi về giữa phòng mổ, giảng đường và các phòng hội chẩn. Với ông, danh hiệu Thầy thuốc ưu tú đạt được vào năm 2024 vừa là phần thưởng, vừa là lời nhắc nhở về trách nhiệm nặng nề. "Càng làm nhiều, càng thấy mình phải học nhiều hơn, nghiên cứu nhiều hơn để mang lại điều tốt nhất cho bệnh nhân", ông kết luận.