Nâng đỡ người bệnh ung thư bằng y học cổ truyền

TS.BS Vũ Thái Sơn - Trưởng khoa Khoa Hỗ trợ điều trị bệnh Ung bướu, Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM, còn nhớ trường hợp một nữ bệnh nhân tìm đến khoa sau khi xạ trị ung thư cổ tử cung, gặp tình trạng viêm bàng quang và viêm đại tràng xuất huyết. Người bệnh tiểu tiện, đại tiện ra máu nhiều tháng, điều trị nhiều nơi với nhiều phương pháp nhưng vẫn không cải thiện. Các triệu chứng vẫn dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và tinh thần.

"Khi tìm đến Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM, điều người bệnh mong muốn không còn là một phép màu chữa khỏi ung thư mà đơn giản là giảm bớt những đau đớn kéo dài", bác sĩ Sơn kể.

Sau khi thăm khám, bác sĩ Sơn xác định người bệnh gặp biến chứng xuất huyết tiêu hóa kèm suy giảm thể trạng nghiêm trọng. Người bệnh được kê đơn thuốc nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, cầm máu, hỗ trợ phục hồi niêm mạc đường tiêu hóa, kết hợp châm cứu để giảm đau, cải thiện rối loạn tiểu tiện, đại tiện. Đồng thời, bác sĩ hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa, tập thở, thư giãn và thiền định để nâng cao sức khỏe tinh thần. Sau thời gian được điều trị hỗ trợ bằng y học cổ truyền, các triệu chứng xuất huyết khỏi hẳn. Người bệnh sinh hoạt trở lại bình thường, chất lượng cuộc sống được phục hồi.

Đó là một trong nhiều trường hợp mà khoa đã đồng hành trong hơn 20 năm qua.

Giúp người bệnh ung thư vượt qua đau đớn để chiến đấu với bệnh tật

Nhiều người bệnh đến Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM với mong muốn được điều trị bằng y học cổ truyền nhằm giảm nhẹ các tác dụng phụ do hóa xạ trị và kết hợp điều trị với y học hiện đại để kiểm soát được các triệu chứng của bệnh và tình trạng suy mòn, ngăn ngừa phát triển của ung thư.

Theo bác sĩ Sơn, y học cổ truyền giúp giảm tác dụng phụ của các phương pháp điều trị Tây y như rối loạn tiêu hóa, rối loạn giấc ngủ, tổn thương thần kinh ngoại vi, suy giảm miễn dịch, đau, thiếu máu, tổn thương tóc, da,…

Cụ thể, sau hóa trị-xạ trị, y học cổ truyền giúp người bệnh giảm bớt tình trạng buồn nôn, nôn mửa, chán ăn, loét miệng, tiêu chảy hoặc táo bón; tăng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu sau xạ trị; giảm rụng tóc, móng tay khô giòn; giảm da sạm màu nhạy cảm với ánh nắng.

Bên cạnh đó, nhiều người bệnh bị tê bì tay chân sau hóa trị, việc châm cứu và các bài thuốc hoạt huyết có thể cải thiện rõ rệt tình trạng này. Đồng thời, hỗ trợ điều trị bằng phương pháp y học cổ truyền giúp người bệnh tỉnh táo, giảm đau sau mổ và hỗ trợ vết mổ nhanh liền.

Bác sĩ Sơn cho biết theo lý luận của y học cổ truyền, ung thư là một bệnh lý diễn tiến từ từ, là hậu quả của một quá trình mất cân bằng âm dương của toàn bộ cơ thể. Các bài thuốc bổ khí, bổ huyết, tư âm, ôn dương (như Sâm, Linh chi, Hoàng kỳ, Đương quy...) giúp cải thiện chức năng của các tạng phủ; ngoài ra, kích thích cơ thể sản sinh các tế bào miễn dịch tự nhiên, giúp cơ thể tự chống tế bào ác tính và chịu đựng được các đợt hóa - xạ trị liên tục.

Bên cạnh đó, một số nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy nhiều vị thuốc y học cổ truyền như Bán chi liên, Bạch hoa xà thiệt thảo, Nghệ, Xạ đen... có chứa các hoạt chất có khả năng ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư, kích hoạt quá trình tự hủy của tế bào ác tính (Apoptosis).

Đặc biệt, đối với những người bệnh ung thư giai đoạn muộn, không thể can thiệp các phương pháp Tây y, y học cổ truyền đóng vai trò chủ đạo trong chăm sóc giảm nhẹ như giảm đau, cải thiện giấc ngủ và tinh thần, người bệnh giải tỏa tâm lý căng thẳng, trầm cảm, chấp nhận và chiến đấu với bệnh tật một cách lạc quan hơn.

Liệu pháp 4T - “Kim chỉ nam” trong điều trị toàn diện cho người bệnh

Theo TS.BS Vũ Thái Sơn, nhiều người bệnh ung thư điều trị ở viện trên 10 năm, 15 năm, hiện tại vẫn theo khám và điều trị, thậm chí có những người bệnh đã điều trị 20 năm. Việc chăm sóc, điều trị cho người bệnh được thực hiện theo Liệu pháp 4T bao gồm tinh thần - tâm lý liệu pháp; thực phẩm - chế độ dinh dưỡng; tập luyện; thuốc và các phương pháp trị liệu không dùng thuốc.

Theo bác sĩ Sơn, tinh thần - tâm lý liệu pháp là yếu tố được đặt lên hàng đầu. Người bệnh sẽ được các bác sĩ tư vấn tận tình, giải thích cặn kẽ những thắc mắc để tự tạo cho mình một tâm lý thoải mái. Các bác sĩ luôn lắng nghe, chia sẻ, đồng cảm với người bệnh, khuyến khích người bệnh luôn có tinh thần bình an vui tươi, ít lo lắng, căng thẳng, hạn chế giận - buồn - sợ hãi (giảm stress). Việc duy trì một tâm lý lạc quan, tin tưởng vào khả năng điều trị sẽ giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, từ đó hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Về thực phẩm - chế độ dinh dưỡng, người bệnh được khuyến khích ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tránh các thực phẩm có hại cho sức khỏe. Các thực phẩm được khuyến khích sử dụng trong chế độ ăn uống của người bệnh ung thư bao gồm: rau xanh, củ quả, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu protein nạc, thực phẩm giàu omega-3.

Đồng thời, người bệnh cũng được khuyến cáo hạn chế các thực phẩm có hại như: thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, đường, muối, thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản, phụ gia, thực phẩm có chứa nhiều chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá.

Việc tập luyện thể dục thể thao nhẹ nhàng cũng đóng một vai trò trong việc hỗ trợ điều trị ung thư. Tại viện, các bác sĩ luôn khuyến khích người bệnh tham gia các bài tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc các bài tập thở, tự xoa bóp... Những bài tập này không chỉ giúp tăng cường sức khỏe thể chất mà còn cải thiện tâm lý, giảm căng thẳng, lo âu.

Cuối cùng là thuốc và phương pháp không dùng thuốc. Người bệnh cũng được kê toa các bài thuốc y học cổ truyền có tác dụng bổ khí huyết, hành khí hoạt huyết, thanh nhiệt giải độc… để nâng cao thể trạng, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh ung thư, giảm các tác dụng phụ do các phương pháp y học hiện đại gây ra. Các bài thuốc này được bào chế từ các loại thảo dược tự nhiên, an toàn, lành tính và có tác dụng lâu dài.

Song song đó, vật lý trị liệu, châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt... giúp nâng cao sức khỏe, giảm đau, cải thiện các triệu chứng của bệnh. Các phương pháp này giúp tăng cường lưu thông khí huyết, thư giãn cơ bắp, cải thiện tâm trạng và nâng cao thể trạng cho người bệnh.

"Chăm sóc giảm nhẹ không chỉ dành cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối mà cần được thực hiện ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán mắc ung thư, đặc biệt là chăm sóc giảm nhẹ về mặt tinh thần, và không chỉ là chăm sóc giảm nhẹ cho người bệnh mà còn cả cho thân nhân người bệnh", TS.BS Sơn nhấn mạnh.

Mô hình kết hợp Đông - Tây y tối ưu hiệu quả điều trị

Mỗi năm Khoa Hỗ trợ điều trị bệnh Ung bướu tiếp nhận khoảng 15.000 lượt khám ngoại trú, 800 lượt điều trị nội trú. Hiện nay, những người bệnh ung thư tìm đến Viện thường ở các giai đoạn khác nhau: người bệnh chưa điều trị y học cổ truyền, người bệnh đang điều trị y học hiện đại, người bệnh đã kết thúc điều trị y học hiện đại hoặc không còn chỉ định can thiệp y học hiện đại.

Theo TS.BS Sơn, trong 23 năm hình thành và phát triển Khoa Hỗ trợ điều trị bệnh Ung bướu, Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM đã đạt được những thành tựu đáng kể trong công tác điều trị hỗ trợ người bệnh ung thư, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài thời gian sống cho nhiều người bệnh ung thư, được nhiều người bệnh ghi nhận và đánh giá cao, được nhiều thư khen ngợi của người bệnh và thân nhân người bệnh. Câu lạc bộ 4T đã tổ chức thành công 128 lần sinh hoạt.

Tại Việt Nam, mô hình y học cổ truyền - y học hiện đại kết hợp trong điều trị ung thư đã được triển khai chính quy tại nhiều bệnh viện công lập tuyến Trung ương và tuyến tỉnh. Thay vì để người bệnh tự tìm kiếm các bài thuốc dân gian, các bệnh viện lớn chuyên khoa y học cổ truyền đã thành lập các khoa Ung bướu đưa ra phác đồ phối hợp điều trị khoa học được Bộ Y tế thông qua.

Sự kết hợp điều trị ung thư bằng y học cổ truyền và y học hiện đại này đã trở thành một hệ thống phối hợp chủ động, khoa học và toàn diện; can thiệp chủ động, kết hợp ngay từ giai đoạn đầu khi bệnh khởi phát.

Hiện nay, nhiều bài thuốc hoặc phương pháp điều trị của y học cổ truyền được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng, có các báo cáo hội nghị khoa học. Nhiều vị thuốc y học cổ truyền được chiết xuất và bào chế dưới dạng viên nén, viên nang tinh chất theo từng đối tượng và giai đoạn bệnh. Giúp người bệnh được điều trị an toàn, thuận lợi hơn.