Tìm lời giải cho bài toán phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM

Ngày 16/1, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố và Sở Xây dựng Thành phố phối hợp tổ chức hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM - Từ mô hình đến hành động”, quy tụ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị tư vấn.

Tham dự hội thảo có bà Nguyễn Thị Lệ, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM; ông Phan Hồng Ơn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố; ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch thường trực Liên đoàn Lao động TP.HCM; ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố; ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM.

Gia tăng nhu cầu nhà ở giai đoạn 2026 - 2030

Hội thảo tập trung phân tích thực trạng, nhu cầu và đề xuất các giải pháp mang tính đột phá nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng yêu cầu an sinh trong bối cảnh đô thị đặc biệt với áp lực dân số và lao động ngày càng gia tăng.

Theo ông Phạm Bình An, Viện phó Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, phát triển nhà ở xã hội là một trong những trụ cột quan trọng của chính sách an sinh xã hội, không thể tách rời trong chiến lược phát triển đô thị bền vững, bao trùm và lấy con người làm trung tâm. Đối với TP.HCM, nhà ở xã hội còn là yêu cầu mang tính kinh tế, quản trị đô thị và ổn định thị trường lao động.

Theo Đề án của Chính phủ về đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 được giao cho TP.HCM là 199.400 căn, chiếm khoảng 20% tổng chỉ tiêu cả nước. Ông Phạm Bình An nhận định, đây vừa là trách nhiệm lớn, vừa đặt ra thách thức rất cao đối với Thành phố trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, chi phí đầu tư lớn và thủ tục pháp lý còn nhiều vướng mắc.

“Các kết quả điều tra, khảo sát quy mô lớn do Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố thực hiện cho thấy: nhu cầu về nhà ở trong giai đoạn 2026 - 2030 là rất lớn; trong đó, nhóm có nhu cầu thuê, thuê mua nhà ở xã hội chiếm tỷ trọng đáng kể, đặc biệt tại các khu vực nội thành phát triển và khu vực ngoại thành gắn với các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa mô hình nhà ở xã hội, không chỉ tập trung vào nhà ở để bán, mà cần ưu tiên phát triển nhà ở xã hội cho thuê, thuê mua, nhà ở cho người lao động”, ông Phạm Bình An nói.

Vận hành mô hình quỹ nhà ở quốc gia

Tại hội thảo, ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM báo cáo về các giải pháp đột phá phát triển nhà ở xã hội năm 2026. Theo đó, bên cạnh việc bám sát mục tiêu Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội trên cả nước, TP.HCM cần tập trung tháo gỡ các “nút thắt” về quỹ đất, thủ tục đầu tư và cơ chế tài chính.

Sở Xây dựng đề xuất cắt giảm tối đa thời gian thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng, đồng thời tăng cường chế tài đối với các chủ đầu tư chậm triển khai dự án nhà ở xã hội, đặc biệt tại các dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất 20% theo quy định.

Đối với chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho TP.HCM sau sáp nhập đến năm 2030 là 199.400 căn, cụ thể, trong giai đoạn 2021 - 2025, TP.HCM phải hoàn thành 18.143 căn nhà ở xã hội.

Thực tế, giai đoạn 2021 - 2024 đã hoàn thành 5.103 căn, riêng năm 2025 đặt mục tiêu hoàn thành 13.040 căn. Sang giai đoạn 2026 - 2030, chỉ tiêu được giao tăng mạnh, với tổng số 181.257 căn. Theo dự kiến điều chỉnh của Bộ Xây dựng, chỉ tiêu hoàn thành hằng năm từ năm 2026 đến 2030 lần lượt là 28.500 căn vào năm 2026; 38.157 căn năm 2027; và 38.200 căn cho mỗi năm từ 2028 đến 2030.

Kết quả thực hiện năm 2025, TP.HCM đã xây dựng hoàn thành 14 dự án với quy mô 12.799/13.040 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm 2025. Để chuẩn bị nguồn nhà hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027, Sở Xây dựng sẽ tập trung thúc đẩy chủ đầu tư các dự án hoàn tất thủ tục pháp lý đến bước cấp phép xây dựng, đảm bảo đủ các điều kiện để khởi công, thi công trong quý I năm 2026. Đây được xem là nguồn lực quan trọng nhằm hoàn thành chỉ tiêu 28.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, đồng thời tạo đà cho việc thực hiện các mục tiêu trong những năm tiếp theo.

Sở Xây dựng cũng đề xuất kiện toàn Quỹ Phát triển nhà ở TP.HCM theo hướng tiệm cận mô hình quỹ nhà ở quốc gia. Quỹ sẽ được bổ sung vốn điều lệ để trực tiếp đầu tư xây dựng quỹ nhà ở xã hội cho thuê, đồng thời nghiên cứu mở rộng chức năng theo mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở, góp phần kiểm soát đối tượng thụ hưởng, xác định đúng nhu cầu thực và tạo nguồn tài chính ổn định cho phát triển nhà ở xã hội lâu dài.