BS.CKII Trần Thanh Vũ:Lần theo ánh sáng giữa những mạch máu

Trong không gian lòng mạch chật hẹp, có nơi mạch máu não chỉ rộng chừng 200 - 400µm, ông cùng ê-kíp vừa quan sát vừa thao tác với độ chính xác gần như tuyệt đối, tìm ra lời giải tối ưu nhất cho người bệnh.

Bước ra từ phòng can thiệp lúc chiều tối, BS.CKII Trần Thanh Vũ - Phó Trưởng Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Trưởng Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh, Bệnh viện Nhân dân 115, TP.HCM vội vàng thay áo, rửa tay, rồi vui vẻ tiếp đón phóng viên Tạp chí Khoa học phổ thông đã đợi từ trước. Ông nhanh chóng bước vào cuộc trò chuyện, như thói quen của người “đi trong mạch máu”, nơi mọi thứ luôn được tính bằng từng giây, phút.

Ngã rẽ của người “đi trong mạch máu”

Chia sẻ với phóng viên, ông cho biết mình không đến với can thiệp mạch bằng một lựa chọn rõ ràng ngay từ đầu. Khi mới tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Đại học Y Dược TP.HCM năm 2001, dù yêu thích ngoại khoa bởi sự dứt khoát, rõ ràng trong chẩn đoán và điều trị nhưng thực tế cuộc sống lại đưa ông đến với một hướng đi khác. Ông bắt đầu tiếp cận bệnh nhân tại khoa chẩn đoán hình ảnh.

Sau một thời gian thực hành lâm sàng, ông quay lại giảng đường Đại học Y Dược TP.HCM để bổ sung kiến thức chuyên sâu về chẩn đoán hình ảnh. Trong thời gian học nâng cao, ông đã có cơ hội về công tác tại Bệnh viện Nhân dân 115. Tại đây, ông đảm nhiệm việc của một bác sĩ chẩn đoán hình ảnh - những công việc thầm lặng nhưng góp phần quyết định phía sau mỗi chẩn đoán và điều trị lâm sàng.

Cuối năm 2003, Bệnh viện Nhân dân 115 bắt đầu triển khai kỹ thuật mới - Can thiệp Mạch cho Khoa Chẩn đoán Hình ảnh. Vào thời điểm đó, can thiệp mạch ở khu vực phía Nam được xem là một lĩnh vực hoàn toàn mới.

“Chính vì vậy, Ban Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 đã rất quan tâm đến lĩnh vực này nên đã tạo điều kiện cho tôi ra Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) để được học về kỹ thuật can thiệp mạch. Sau đó trở về bệnh viện chúng tôi đã tiến hành điều trị với sự đồng hành, hỗ trợ của Bệnh viện Bạch Mai, đặc biệt là GS.TS Phạm Minh Thông - nguyên Phó Giám đốc, Trưởng Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Bạch Mai”, BS Vũ chia sẻ.

Sau thời gian học và làm việc thực tế, ông nhận thấy cần tiếp tục “nâng cấp” năng lực chuyên môn nên quyết định tìm kiếm cơ hội học tập ở nước ngoài. Cuối năm 2006, ông sang Thượng Hải (Trung Quốc) theo học 6 tháng về can thiệp mạch não chuyên sâu.

Sau khóa học tại Thượng Hải, BS.CKII Trần Thanh Vũ tiếp tục tham gia nhiều hội thảo, đào tạo ngắn hạn tại các quốc gia như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp… để cập nhật kiến thức và mở rộng góc nhìn chuyên môn, từng bước tiệm cận với chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực can thiệp mạch.

Bảo vệ suối nguồn sự sống bằng tất cả sự cẩn trọng

BS.CKII Trần Thanh Vũ nhấn mạnh rằng, hành trình triển khai can thiệp mạch tại Bệnh viện Nhân dân 115 TP.HCM không diễn ra trong một sớm một chiều.

Trước đó, từ năm 2002, bệnh viện đã có sự hỗ trợ của các chuyên gia nước ngoài, đặc biệt là các đoàn bác sĩ Pháp sang chuyển giao kỹ thuật.

Các bác sĩ của Bệnh viện Nhân dân 115 vừa học vừa tích lũy kinh nghiệm qua từng ca bệnh. Đến năm 2006, khi nội lực dần vững, ê-kíp bệnh viện bắt đầu tự thực hiện những ca can thiệp đầu tiên nhưng vẫn rất thận trọng.

Sau những ca đầu tiên an toàn dưới sự giám sát của chuyên gia, BS.CKII Trần Thanh Vũ bắt đầu bước vào phần khó nhất của nghề: tự thực hiện, tự đối diện với rủi ro và tự chịu trách nhiệm. Trong can thiệp mạch não, chỉ một sai lệch rất nhỏ cũng có thể dẫn đến hai biến chứng nghiêm trọng, rách mạch gây xuất huyết hoặc hình thành huyết khối gây nhồi máu não. Hiện tại, các bác sĩ đã có thể kiểm soát biến chứng ở mức 0 - 5%.

Cho đến nay, Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh tại Bệnh viện Nhân dân 115 là đơn vị mũi nhọn, chuyên sâu trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ, phình động mạch não, và các bệnh lý mạch máu não phức tạp. Đây là đơn vị tuyến cuối, nổi tiếng với kỹ thuật can thiệp lấy huyết khối cấp cứu bằng dụng cụ cơ học (stent retriever) giúp cứu sống người bệnh đột quỵ trong "giờ vàng"; can thiệp nội mạch điều trị phình động mạch não, dị dạng mạch máu não (AVM), rò động tĩnh mạch màng cứng…

Bản chất của một bác sĩ Can thiệp Mạch máu - Thần kinh không nằm ở việc xử lý những biến chứng, mà nằm ở khả năng dự phòng - ở việc chủ động xây dựng những kịch bản để kiểm soát tình huống trước khi rủi ro xuất hiện.

“Mỗi ca can thiệp mạch đều bắt đầu từ sự thận trọng gần như tuyệt đối, tính toán từng nguy cơ, lường trước từng kịch bản”, ông chia sẻ. “Một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt khi can thiệp trên hệ thống mạch máu não, nơi chi phối hầu như toàn bộ hoạt động sống của con người, từ vận động, nhận thức đến cảm xúc và ý thức”.

Sau mỗi bệnh án, ông không vội vàng khép lại mà lật đi lật lại từng chi tiết, tự đặt ra những câu hỏi: nếu làm theo cách khác, kết quả có tốt hơn không, liệu có phương án nào tối ưu hơn, hay còn điều gì có thể phòng tránh từ sớm…

Bên cạnh đó, việc tập trung vào cập nhật các chiến lược then chốt, bao gồm đánh giá bệnh nhân, cân nhắc hình ảnh học, tối ưu “cửa sổ thời gian” và lựa chọn kỹ thuật can thiệp phù hợp…; tất cả đã giúp BS.CKII Trần Thanh Vũ không ngừng hoàn thiện bản thân, nâng cao chất lượng chuyên môn vì sự an toàn cho người bệnh trong những lần can thiệp tiếp theo.

Từ những bước đi dè dặt ban đầu, lĩnh vực Can thiệp Mạch máu - Thần kinh nhanh chóng phát triển cả về số lượng lẫn độ phức tạp ca bệnh. Riêng trong năm 2025, số ca can thiệp liên quan đến đột quỵ tại Đơn vị Can thiệp Mách máu - Thần kinh, Khoa Chẩn đoán Hình ảnh - Bệnh viện Nhân dân 115, đã lên đến khoảng 1.700 trường hợp. Tính chung các bệnh lý mạch máu, can thiệp mạch… con số trường hợp được điều trị vượt 3000 ca mỗi năm.

Đơn vị Can thiệp Mách máu - Thần kinh, Khoa Chẩn đoán Hình ảnh - Bệnh viện Nhân dân 115 trở thành tuyến cuối về đột quỵ, điều trị thành công nhiều ca nặng, phức tạp, bao gồm cả người nước ngoài.

“Tôi còn nhớ bệnh nhân người Nga, trong thời gian đến Việt Nam công tác, bị đột quỵ nặng, nhồi máu não cấp do tắc động mạch não giữa bên phải gây yếu liệt nửa người kèm nói khó, người bệnh được chuyển cấp cứu từ Nha Trang (nơi người bệnh đến công tác) về Bệnh viện Nhân 115 điều trị vào một đêm của tháng 5/2025.

Tại khoa Cấp cứu, người bệnh đã được tiến hành xử trí cấp cứu theo quy trình đột quỵ cấp, với sự phối hợp khẩn trương giữa các khoa Cấp cứu, khoa Bệnh lý mạch máu não, Chẩn đoán hình ảnh và Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh.

Người bệnh ngay lập tức được thực hiện chụp MRI tưới máu não kết hợp với phần mềm trí tuệ nhân tạo RAPID AI để đánh giá vùng mô não bị tổn thương, kết quả cho thấy bệnh nhân bị tắc động mạch não giữa phải trên nền hẹp nặng do xơ vữa động mạch, có chỉ định can thiệp mạch não lấy huyết khối.

Người bệnh được chuyển ngay đến Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh để tiến hành lấy huyết khối và nong vị trí hẹp mạch máu, kết quả động mạch được tái thông tốt sau can thiệp. Những can thiệp chuyên sâu ấy đã giúp người bệnh qua cơn nguy kịch và phục hồi tốt”, BS Vũ nhớ lại.

Với BS.CKII Trần Thanh Vũ - Phó Trưởng Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Trưởng Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh, Bệnh viện Nhân dân 115, đó không chỉ là những con số, mà là minh chứng cho nhu cầu thực tế; minh chứng cho định hướng phát triển chuyên sâu và bền vững của Bệnh viện Nhân dân 115 trong lĩnh vực can thiệp mạch máu - thần kinh.

Triển khai 24 kỹ thuật can thiệp mạch

Hiện đơn vị Can thiệp mạch máu - thần kinh - tim mạch, Bệnh viện Nhân dân 115, TP.HCM đang triển khai 24 kỹ thuật can thiệp mạch khác nhau, trải rộng trên nhiều nhóm bệnh lý.

Trong đó, can thiệp mạch máu não chiếm tỷ trọng lớn với các thủ thuật như lấy huyết khối trong đột quỵ, nút túi phình mạch, điều trị dị dạng mạch máu bằng keo hoặc vật liệu chuyên dụng. Đây là nhóm kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao, nhằm tái thông dòng máu hoặc xử lý trực tiếp “thủ phạm” gây bệnh.

Khoa Chẩn đoán Hình ảnh ứng dụng kỹ thuật DSA (chụp mạch số hóa xóa nền) để thực hiện các can thiệp điều trị bệnh lý mạch máu, khối u, xuất huyết và tắc nghẽn mạch. Bên cạnh đó, khoa đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đào tạo chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế tuyến dưới.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng nhiều thành tích nổi bật: Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2020, nhiều năm liền nhận Bằng khen của UBND TP.HCM, cùng danh hiệu Tập thể Lao động Xuất sắc kéo dài hơn một thập kỷ. Đặc biệt, việc ứng dụng AI RAPID trong điều trị đột quỵ còn ghi dấu bằng kỷ lục Việt Nam, khẳng định vị thế tiên phong của khoa trong việc đưa công nghệ hiện đại vào thực tiễn điều trị.

Kết quả phải dựa vào chứng cứ, không được dựa vào cảm tính

BS.CKII Trần Thanh Vũ cũng thẳng thắn nhìn nhận, can thiệp mạch là lĩnh vực không dễ thu hút nhân lực. Điều khiến nhiều bác sĩ trẻ e ngại hơn là tính chất công việc luôn trong trạng thái “trực chiến” và “tự làm, tự đối diện với rủi ro và tự chịu trách nhiệm” đối với tiên lượng và chất lượng cuộc sống cho người bệnh đột quỵ phía sau mỗi quyết định can thiệp mạch máu.

Áp lực không dừng lại ở thời gian hay cường độ làm việc. Đó còn là rủi ro y học luôn hiện hữu. Trong một lĩnh vực mà ranh giới giữa thành công và thất bại đôi khi chỉ tính bằng từng thao tác nhỏ, mỗi quyết định đều mang theo sức nặng khó diễn tả…

Thế nhưng, chính trong những thử thách ấy, nghề lại “giữ chân” người bác sĩ theo một cách rất riêng.

“Nghề dạy nghề. Những ca thành công ngoạn mục mang lại niềm vui và động lực, đủ để bù đắp cho những áp lực tưởng chừng không thể chịu đựng. Ngược lại, những ca chưa trọn vẹn lại trở thành “người thầy” đặc biệt, buộc bác sĩ phải nhìn lại chính mình, rút kinh nghiệm và trưởng thành hơn”, ông chia sẻ một cách giản dị.

Một trong những “sợi chỉ đỏ” mà ông luôn giữ là tinh thần học hỏi không ngừng và làm nghề dựa trên bằng chứng khoa học. Trong can thiệp mạch, không phải ca nào cũng có thể làm, và việc quyết định “làm hay không” đôi khi quan trọng không kém kỹ thuật thực hiện. Mỗi quyết định đều cần được lý giải bằng lập luận chuyên môn rõ ràng, dựa trên khuyến cáo và chứng cứ, chứ không thể dựa vào cảm tính.

Chính vì vậy, ông đặc biệt coi trọng khả năng biện luận, không chỉ để thuyết phục đồng nghiệp hay người nhà bệnh nhân, mà còn để tự kiểm chính mình trước mỗi quyết định.

Một người Thầy “mát tay”

Những trăn trở ở trên cũng trở thành động lực để BS.CKII Trần Thanh Vũ, hiện là Phó Chủ tịch Hội Can thiệp Mạch máu - Thần kinh TP.HCM, xây dựng đội ngũ kế cận. Với ông, đào tạo không chỉ là truyền đạt kỹ thuật, mà còn là truyền lại tư duy nghề nghiệp, từ cách tiếp cận ca bệnh đến tác phong chuyên nghiệp.

Ông có tiếng là “mát tay” trong đào tạo, không giấu nghề, học trò học xong đa số về là có thể làm can thiệp mạch máu được. Ông cũng khuyến khích các bác sĩ trẻ đi học nước ngoài, nhưng trước hết phải vững vàng trong nước, để khi ra ngoài không chỉ “đứng xem” mà còn hiểu sâu vấn đề.

Điều ông mong mỏi không chỉ là sự phát triển của một đơn vị hay một bệnh viện, mà là thêm nhiều người bệnh được chữa trị kịp thời. Bởi theo ông, khi nhiều cơ sở được chuyển giao kỹ thuật, người bệnh sẽ được hưởng lợi nhiều hơn, không phải dồn về một nơi và chờ đợi trong “cuộc đua với thời gian”.

“Việc đào tạo không chỉ giúp học viên tiến bộ mà còn giảm áp lực cho chính người thầy. Khi bác sĩ trẻ làm tốt, giảm thiểu các rủi ro chuyên môn sẽ giúp người bệnh có nhiều cơ hội tiếp cận các kỹ thuật chuyên sâu”, ông nói.

Đến nay, Bệnh viện Nhân dân 115 từng bước xây dựng hệ thống đào tạo bài bản. Nếu trước đây chủ yếu theo kiểu “cầm tay chỉ việc”, thì những năm gần đây, chương trình đã được chuẩn hóa với các khóa đào tạo cấp CME, kéo dài nhiều tháng. Học viên sau khi hoàn thành không chỉ được trang bị kiến thức, mà còn được hỗ trợ triển khai kỹ thuật tại địa phương.

Từ Đồng Nai, Cần Thơ, Tiền Giang đến Đà Nẵng, Nghệ An, Thanh Hóa hay Hải Phòng… dấu ấn của những lớp đào tạo ấy dần lan rộng. Điều đáng chú ý, không ít bác sĩ từ các tỉnh phía Bắc cũng tìm đến học tại Bệnh viện Nhân dân 115.

Điểm tựa phía sau những ca trực dài

Nếu nghề nghiệp của BS.CKII Trần Thanh Vũ được đo bằng những ca can thiệp căng thẳng và những bước tiến chuyên môn, phía sau đó là gia đình, một “mặt trận” khác lặng lẽ nhưng không kém phần thử thách.

Năm 2006, khi sự nghiệp bắt đầu bước vào giai đoạn quan trọng nhất, cũng là lúc cuộc sống riêng của ông dồn dập những dấu mốc lớn. Lập gia đình từ năm 2005, rồi ngay sau đó đón con đầu lòng, ông đồng thời chuẩn bị cho chuyến đi học dài hạn tại Thượng Hải - cơ hội mà ông biết rõ không dễ có lần thứ hai.

“Thật sự là tội nghiệp bà xã”, ông nói, khi nhắc lại quãng thời gian ấy. Khi ông lên đường, vợ đang mang thai những tháng đầu, giai đoạn nhạy cảm và cần sự chăm sóc nhất. Nhưng kế hoạch học tập đã được chuẩn bị từ trước đó nhiều năm, không thể trì hoãn. Khoảng cách địa lý, điều kiện liên lạc còn hạn chế khiến mỗi cuộc gọi trở thành một nỗ lực để hai vợ chồng gần nhau hơn.

Với BS.CKII Trần Thanh Vũ, hành trình nghề nghiệp không tách rời khỏi những hy sinh của gia đình. Những chuyến đi, những ca trực xuyên đêm, hay cả những lần vắng mặt trong những thời điểm quan trọng, tất cả đều được bù đắp bằng sự cảm thông và sẻ chia từ hậu phương.

Và có lẽ, chính điểm tựa ấy đã giúp ông vững vàng hơn trong một nghề mà mỗi ngày đều phải đối diện với áp lực và những quyết định sinh tử.

“

“Điều nguy hiểm nhất trong nghề không phải thất bại, mà là sự chủ quan sau những phán đoán thành công liên tiếp. Khi bác sĩ không còn giữ được sự cẩn trọng cần thiết, những “cạm bẫy” trong y khoa rất dễ xuất hiện. Vì vậy, chúng tôi luôn nhắc nhở nhau quay lại với sự thận trọng, với những nguyên tắc nền tảng của nghề”.

BS.CKII Trần Thanh Vũ - Phó Trưởng Khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Trưởng Đơn vị Can thiệp Mạch máu - Thần kinh, BV Nhân dân 115