Tuyển sinh 2026: Hiểu mình, hiểu luật để chọn đúng đường

Từ góc nhìn của nhiều chuyên gia tuyển sinh đến từ các trường đại học lớn tại TP.HCM, một thông điệp chung được nhấn mạnh: tuyển sinh 2026 không chỉ là cuộc đua điểm số mà là cuộc đua về nhận thức và chiến lược.

Quy chế mới: Siết chặt nhưng minh bạch hơn

Một trong những điểm nổi bật của kỳ tuyển sinh năm nay là xu hướng chuẩn hóa và minh bạch hóa toàn bộ quy trình xét tuyển.

Theo TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH), quy chế mới hướng đến ba mục tiêu chính: nâng cao chất lượng đầu vào, đảm bảo công bằng giữa các phương thức và tăng tính minh bạch.

Cụ thể, thí sinh phải đạt ngưỡng tối thiểu 15 điểm cho tổ hợp 3 môn nếu muốn tham gia xét tuyển đại học. Một số ngành đặc thù như sư phạm, sức khỏe, pháp luật còn có mức điểm sàn cao hơn. Đây là bước điều chỉnh nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, đồng thời hạn chế tình trạng “dễ vào” ở một số ngành.

Bên cạnh đó, số lượng nguyện vọng được giới hạn tối đa 15, thay vì không giới hạn như trước. Điều này buộc thí sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng, tránh đăng ký dàn trải.

ThS Vương Văn Khởi – Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn – Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) cũng cho biết, quy chế năm nay còn giới hạn tối đa 5 phương thức xét tuyển, đồng thời siết chặt cách tính điểm học bạ và điểm cộng.

Trong khi đó, ThS Nguyễn Thị Xuân Dung – Giám đốc Truyền thông Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH) nhấn mạnh, các điều chỉnh này giúp quy trình tuyển sinh trở nên rõ ràng, dễ hiểu hơn, tạo điều kiện để thí sinh xây dựng chiến lược xét tuyển phù hợp.

Có thể thấy, quy chế tuyển sinh 2026 đang chuyển từ “mở rộng cơ hội” sang “chọn lọc có kiểm soát”, đặt ra yêu cầu cao hơn về sự chủ động của thí sinh.

Không còn “đăng ký cho nhiều”: Chiến lược là yếu tố quyết định

Trong bối cảnh giới hạn nguyện vọng và phương thức xét tuyển, việc xây dựng chiến lược trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

ThS Phạm Thái Sơn – Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công Thương TP.HCM (HUIT) cho rằng, sai lầm phổ biến của thí sinh là đăng ký nhiều nhưng không hiểu rõ mình đang làm gì.

Theo ông Sơn, chiến lược hiệu quả nên là “một chính – vài phụ”: xác định một phương thức xét tuyển chủ lực phù hợp với năng lực, đồng thời sử dụng các phương thức khác như phương án dự phòng.

Quan điểm này cũng được nhiều chuyên gia đồng thuận. Việc đa dạng phương thức xét tuyển không phải để “tăng số lượng”, mà để tối ưu cơ hội dựa trên thế mạnh cá nhân.

Trong khi đó, ThS Chung Quốc Phong – Trưởng phòng Tuyển sinh Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT) cho rằng, năm 2026 không còn là cuộc đua điểm số đơn thuần mà là cuộc đua về chiến lược chọn ngành và chọn trường.

Theo các chuyên gia, thí sinh cần hiểu rõ điều kiện của từng phương thức, cách tính điểm và các mốc thời gian để tránh sai sót.

Chọn ngành: Đừng để “trend” dẫn lối

Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt lưu ý là tình trạng thí sinh chọn ngành theo xu hướng hoặc theo bạn bè.

ThS Phạm Thái Sơn thẳng thắn nhận định: chọn ngành theo “trend” là con đường nhanh nhất dẫn đến khủng hoảng học tập sau 1–2 năm.

Trong khi đó, ThS Vương Văn Khởi cho rằng, “độ hot” của ngành chỉ phản ánh nhu cầu ngắn hạn của thị trường lao động, không đảm bảo tính bền vững trong dài hạn.

ThS Chung Quốc Phong cũng đồng tình, xu hướng có thể thay đổi sau vài năm, nhưng nghề nghiệp là hành trình kéo dài hàng chục năm.

Do đó, các chuyên gia đều nhấn mạnh: yếu tố quan trọng nhất khi chọn ngành là sự phù hợp với bản thân.

Thí sinh cần trả lời ba câu hỏi cơ bản:

• Mình có thích ngành này không?
• Mình có đủ năng lực để theo đuổi không?
• Mình có sẵn sàng gắn bó lâu dài không?

Nếu không trả lời được những câu hỏi này, việc lựa chọn ngành học sẽ mang tính cảm tính và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Khi nói về tiêu chí chọn ngành, các chuyên gia đều nhắc đến ba yếu tố cốt lõi: đam mê, năng lực và cơ hội việc làm.

TS Nguyễn Trung Nhân cho rằng, thí sinh nên ưu tiên sự phù hợp giữa năng lực và khả năng thích ứng trong dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào ngành “hot”.

ThS Vương Văn Khởi gọi đây là “tam giác quyết định”, trong đó không nên đặt nặng một yếu tố duy nhất mà cần cân bằng cả ba.

Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, năng lực và khả năng thích ứng được xem là yếu tố quan trọng nhất. Bởi lẽ, ngành nghề có thể thay đổi, nhưng người có năng lực tốt luôn có cơ hội.

AI và công nghệ: Thay đổi cách chọn ngành

Một điểm chung trong nhận định của các chuyên gia là tác động ngày càng rõ rệt của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ.

Theo ThS Nguyễn Thị Xuân Dung, thí sinh nên chọn ngành có khả năng “cộng hưởng” với công nghệ, thay vì chỉ tập trung vào các ngành IT.

TS Nguyễn Trung Nhân nhấn mạnh, công nghệ đã trở thành công cụ chung của mọi ngành nghề, từ kinh tế, truyền thông đến y tế, giáo dục.

Trong khi đó, ThS Vương Văn Khởi cho rằng, điều quan trọng không phải là chọn ngành “liên quan đến AI”, mà là trang bị năng lực sử dụng AI và thích ứng với công nghệ.

Các kỹ năng được khuyến nghị bao gồm: Kỹ năng số, Ngoại ngữ, Tư duy phản biện, Khả năng tự học suốt đời. Như ThS Phạm Thái Sơn nhận định, người bị thay thế không hẳn là người yếu mà là người không kịp thích nghi.

“

Chọn ngành theo ‘trend’ là con đường nhanh nhất dẫn đến khủng hoảng học tập sau 1–2 năm”

— ThS Phạm Thái Sơn (HUIT)

Ngành mới: Cơ hội lớn nhưng không dễ dàng

Sự xuất hiện của nhiều ngành học mới trong năm 2026 mở ra cơ hội cho thí sinh tiếp cận những lĩnh vực tiềm năng. Tuy nhiên, các chuyên gia đều cảnh báo: ngành mới không đồng nghĩa với “dễ trúng tuyển” hay “dễ học”.

TS Nguyễn Trung Nhân cho biết, nhiều ngành mới gắn với công nghệ cao hoặc hạ tầng hiện đại, đòi hỏi nền tảng kiến thức vững và khả năng học tập nghiêm túc.

ThS Vương Văn Khởi cũng lưu ý, các ngành như An ninh mạng có nhu cầu nhân lực lớn nhưng yêu cầu rất cao về kỹ năng thực hành và tư duy logic.

Trong khi đó, ThS Phạm Thái Sơn nhấn mạnh, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên và cơ hội việc làm trước khi lựa chọn ngành mới.

Nguyên tắc chung theo các chuyên gia là: đừng chọn ngành chỉ vì “mới” hay “nghe hấp dẫn”, mà phải hiểu rõ mình sẽ học gì và làm gì sau khi tốt nghiệp.

Một yếu tố quan trọng khác được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tiếp cận thông tin chính thống và định hướng từ sớm. Hiện nay, thí sinh có thể tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn như nhà trường, các trường đại học, các chương trình tư vấn tuyển sinh… Tuy nhiên, việc chọn lọc và kiểm chứng thông tin là điều cần thiết.

ThS Chung Quốc Phong cho rằng, vấn đề không nằm ở việc có nhiều thông tin mà là khả năng hiểu và sử dụng thông tin đó. Việc tham gia các hoạt động hướng nghiệp, trải nghiệm thực tế, tham khảo ý kiến từ thầy cô và chuyên gia sẽ giúp thí sinh có cái nhìn rõ ràng hơn về ngành học và nghề nghiệp.

“

Xu hướng có thể thay đổi sau vài năm, nhưng nghề nghiệp là câu chuyện của cả vài chục năm”

— ThS Chung Quốc Phong (HUFLIT)

Bức tranh ngành đào tạo 2026: Công nghệ, sức khỏe và liên ngành dẫn dắt xu hướng

Không chỉ thay đổi về quy chế, mùa tuyển sinh 2026 còn cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong cơ cấu ngành đào tạo tại nhiều trường đại học, đặc biệt tại TP.HCM. Điểm chung là xu hướng gắn với công nghệ, liên ngành và nhu cầu nhân lực thực tế ngày càng rõ rệt.

Tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), năm 2026 tuyển sinh 64 chương trình đào tạo thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó nổi bật là công nghệ thông tin – trí tuệ nhân tạo và khoa học sức khỏe. Đây được xem là hai trục phát triển chính, phản ánh nhu cầu nhân lực trong kỷ nguyên số và chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng.

“

Quan trọng không phải chọn ngành ‘liên quan AI’ mà là có năng lực sử dụng công nghệ”

— ThS Nguyễn Thị Xuân Dung (HUTECH)

Trong khi đó, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) dự kiến mở thêm ngành An ninh mạng, đồng thời đẩy mạnh các chương trình đào tạo chất lượng cao trong kinh doanh, tài chính, marketing. Theo ThS Vương Văn Khởi, các ngành mới tuy nhiều tiềm năng nhưng đòi hỏi năng lực học tập và khả năng thích ứng cao.

“

Đừng chọn ngành vì cảm xúc nhất thời, hãy chọn bằng sự hiểu biết và khả năng của chính mình”

— ThS Vương Văn Khởi (UEF)

Tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH), các ngành như Kỹ thuật công trình đường sắt, Kỹ thuật Radar – Dẫn đường hay Quản lý công nghiệp cho thấy xu hướng đào tạo gắn với hạ tầng và công nghệ cao. TS Nguyễn Trung Nhân nhận định, nhiều ngành mới không “dễ học”, mà yêu cầu nền tảng kiến thức và tư duy kỹ thuật vững.

“

Tuyển sinh 2026 không còn là cuộc đua điểm số mà là cuộc đua về chiến lược”

— TS Nguyễn Trung Nhân (IUH)

Trong khi đó, Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT) lựa chọn hướng đi khác khi phát triển các chuyên ngành “lai” như ngôn ngữ gắn với y khoa, dịch vụ quốc tế. Theo ThS Chung Quốc Phong, đây là cách tăng tính ứng dụng và giúp sinh viên nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Một xu hướng nổi bật của năm 2026 là sự phát triển mạnh của các ngành liên ngành như kinh tế số, fintech, trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh hay ngôn ngữ chuyên sâu theo lĩnh vực. Những ngành này giúp người học vừa có chuyên môn, vừa có khả năng thích ứng linh hoạt với thị trường lao động.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng, ngành “tiềm năng” không đồng nghĩa với “phù hợp”. ThS Phạm Thái Sơn cảnh báo, việc chạy theo xu hướng có thể khiến thí sinh rơi vào khủng hoảng nếu không phù hợp năng lực.

Những ngành như AI, an ninh mạng hay logistics tuy “khát” nhân lực nhưng đòi hỏi tư duy logic, nền tảng kiến thức tốt và khả năng học tập liên tục. Trong khi đó, các ngành sức khỏe lại yêu cầu thời gian đào tạo dài và áp lực cao.

Do đó, thay vì chọn ngành vì “hot”, thí sinh cần đặt câu hỏi thực tế hơn: ngành này có phù hợp với mình không, có đủ năng lực và kiên trì để theo đuổi hay không. Như các chuyên gia nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường biến động, lựa chọn đúng không nằm ở xu hướng, mà ở sự hiểu mình và khả năng thích ứng lâu dài.

Chọn đúng quan trọng hơn chọn “hot”

Tổng hợp ý kiến từ các chuyên gia, có thể thấy một thông điệp xuyên suốt: kỳ tuyển sinh 2026 không phải là cuộc đua chọn ngành “hot”, mà là hành trình chọn đúng. Chọn đúng ngành học không chỉ giúp thí sinh học tập hiệu quả, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp lâu dài. Ngược lại, một lựa chọn sai có thể khiến người học mất nhiều năm để điều chỉnh lại hướng đi. Trong bối cảnh đó, mỗi thí sinh cần trở thành “người ra quyết định” cho chính mình, thay vì bị chi phối bởi xu hướng hay số đông.

Kỳ tuyển sinh đại học năm 2026 đang đặt ra những yêu cầu cao hơn nhưng đồng thời cũng mở ra nhiều cơ hội cho những thí sinh có sự chuẩn bị tốt. Hiểu mình, hiểu quy chế và có chiến lược rõ ràng – đó là “chìa khóa” để bước qua kỳ tuyển sinh một cách tự tin. Bởi cuối cùng, điều quan trọng nhất không phải là đậu vào đại học bằng mọi giá, mà là chọn được con đường phù hợp để phát triển lâu dài và bền vững.