PGS.TS Lê Văn Thăng: Không có 'con đường tắt' từ giảng đường đến vị trí Hiệu trưởng

Trở thành Hiệu trưởng không phải là đích đến được định sẵn từ việc chọn một ngành học cụ thể, mà là kết quả của cả một quá trình tích lũy lâu dài về chuyên môn, kinh nghiệm và năng lực lãnh đạo.

Trong thực tế, các Hiệu trưởng đại học có thể xuất thân từ nhiều lĩnh vực khác nhau: kỹ thuật, kinh tế, khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội. Điểm chung của họ không nằm ở ngành học ban đầu, mà ở việc họ đã trở thành những chuyên gia vững vàng trong lĩnh vực của mình, trước khi bước sang vai trò quản lý.

Nói cách khác, không có “con đường tắt” từ giảng đường đến vị trí Hiệu trưởng. Con đường đó được hình thành dần qua nhiều năm học tập, nghiên cứu, giảng dạy và tham gia quản lý.

Chọn ngành: bắt đầu từ đam mê và năng lực

Nhìn lại hành trình của bản thân, PGS.TS Lê Văn Thăng cho biết ông lựa chọn ngành Công nghệ Vật liệu khi còn là học sinh THPT xuất phát từ niềm yêu thích với các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là vật lý và hóa học.

Sự lựa chọn này không chỉ dựa trên sở thích cá nhân mà còn gắn với nhận thức về xu hướng phát triển của ngành. Vật liệu là lĩnh vực có tính ứng dụng cao, liên quan trực tiếp đến nhiều ngành công nghiệp như điện tử, xây dựng, năng lượng.

Bên cạnh đó, sự định hướng từ thầy cô và những người đi trước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp ông hiểu rõ hơn về triển vọng nghề nghiệp.

Câu chuyện này cho thấy, lựa chọn ngành học nên bắt đầu từ sự kết hợp giữa đam mê cá nhân, năng lực bản thân và thông tin định hướng, thay vì đặt nặng một mục tiêu nghề nghiệp quá xa như “làm Hiệu trưởng”.

“

Trở thành Hiệu trưởng không phải là đích đến được định sẵn từ một ngành học cụ thể, mà là kết quả của cả một hành trình tích lũy lâu dài về chuyên môn, kinh nghiệm và năng lực lãnh đạo. Vì vậy, thay vì hỏi ‘học ngành nào để làm Hiệu trưởng’, người trẻ nên bắt đầu từ câu hỏi: mình thực sự phù hợp và muốn theo đuổi lĩnh vực nào”

– PGS.TS Lê Văn Thăng.

Từ nhà khoa học đến nhà quản lý: hành trình tích lũy

PGS.TS Lê Văn Thăng thừa nhận, khi còn là học sinh, ông chưa từng hình dung mình sẽ trở thành nhà khoa học, chứ chưa nói đến vai trò quản lý giáo dục.

Con đường nghề nghiệp của ông được định hình dần thông qua quá trình học tập, nghiên cứu và làm việc. Từ niềm đam mê khoa học, ông theo đuổi con đường học thuật, giảng dạy và tham gia các hoạt động nghiên cứu.

Bước ngoặt quan trọng đến khi ông bắt đầu đảm nhận các vị trí quản lý ở cấp khoa. Đây là giai đoạn giúp ông có cái nhìn toàn diện hơn về hệ thống giáo dục đại học – từ đào tạo, nghiên cứu đến hợp tác quốc tế.

“Để tạo ra những thay đổi lớn, không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn cần năng lực tổ chức, điều hành và kết nối con người”, ông nhấn mạnh.

Chính quá trình chuyển từ chuyên môn sang quản lý này đã giúp ông tích lũy nền tảng cần thiết để đảm nhận vai trò Hiệu trưởng sau này.

Theo PGS.TS Lê Văn Thăng, ngành học ban đầu đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy và phương pháp tiếp cận vấn đề.

Ví dụ, các ngành khoa học kỹ thuật rèn luyện tư duy logic, trong khi các ngành khoa học xã hội phát triển khả năng phân tích và phản biện. Những nền tảng này sẽ theo người học suốt hành trình nghề nghiệp, kể cả khi chuyển sang vai trò lãnh đạo.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng ngành học không phải yếu tố quyết định duy nhất. Một nhà lãnh đạo trong môi trường đại học cần có tư duy đa chiều, khả năng kết nối các lĩnh vực và kỹ năng làm việc với con người. Vì vậy, bên cạnh chuyên môn, người học cần chủ động rèn luyện kỹ năng mềm và tích lũy trải nghiệm thực tế.

Từ kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế, PGS.TS Lê Văn Thăng cho rằng có một số năng lực cốt lõi giúp một người phát triển từ chuyên môn lên quản lý.

Trước hết là năng lực chuyên môn vững vàng – nền tảng tạo nên uy tín cá nhân. Bên cạnh đó là khả năng giao tiếp và làm việc trong môi trường đa văn hóa, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Ngoài ra, tư duy chiến lược và khả năng ra quyết định là những yếu tố không thể thiếu đối với người lãnh đạo.

Một yếu tố quan trọng khác là tinh thần học hỏi liên tục, bởi giáo dục đại học luôn thay đổi. Cuối cùng, sự chính trực và trách nhiệm chính là nền tảng tạo dựng niềm tin – yếu tố cốt lõi của người đứng đầu một tổ chức giáo dục.

Chuẩn bị từ sớm để đi xa hơn

Trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển mình mạnh mẽ, PGS.TS Lê Văn Thăng cho rằng người trẻ cần chuẩn bị ngay từ khi lựa chọn ngành học.

Trước hết, cần chọn ngành phù hợp với năng lực và đam mê để duy trì động lực lâu dài.

Song song đó, ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, gần như là điều kiện bắt buộc để tiếp cận tri thức toàn cầu.

Ngoài ra, người học cần rèn luyện kỹ năng tự học, tư duy phản biện và khả năng thích ứng – những yếu tố giúp họ không bị tụt lại trong một thế giới luôn thay đổi.

Việc tham gia hoạt động ngoại khóa, thực tập và trải nghiệm thực tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người trẻ hiểu rõ bản thân và định hướng nghề nghiệp.

Đối với học sinh lớp 12 đang đứng trước lựa chọn ngành nghề, PGS.TS Lê Văn Thăng cho rằng không nên quá áp lực phải chọn “đúng ngay từ đầu”.

Thực tế, con đường nghề nghiệp có thể thay đổi theo thời gian. Điều quan trọng là hiểu bản thân – mình thích gì, mạnh ở đâu và mong muốn điều gì trong tương lai.

Nếu chưa rõ định hướng, học sinh có thể chọn những ngành có nền tảng rộng để dễ dàng điều chỉnh sau này. Đồng thời, cần chủ động trải nghiệm và học hỏi, bởi chính quá trình đó sẽ giúp định hình con đường phù hợp.

Từ câu chuyện của PGS.TS Lê Văn Thăng, có thể thấy rằng vị trí Hiệu trưởng không phải là mục tiêu có thể “lên kế hoạch” ngay từ khi chọn ngành.

Đó là kết quả của một hành trình dài, bắt đầu từ việc chọn đúng lĩnh vực mình yêu thích, kiên trì phát triển chuyên môn, không ngừng học hỏi và từng bước tích lũy kinh nghiệm quản lý.

Vì vậy, thay vì hỏi “học ngành nào để làm Hiệu trưởng”, câu hỏi quan trọng hơn mà mỗi người trẻ cần trả lời là: “Mình thực sự muốn theo đuổi điều gì? và sẵn sàng đi bao xa với lựa chọn đó?”.