Trạm y tế phải trở thành nơi tiếp cận đầu tiên của người dân khi có bệnh

Ngày 8/4, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM phối hợp cùng Hội Y tế Công cộng TP.HCM và các đơn vị tổ chức hội thảo "Giải pháp hỗ trợ toàn dân chăm sóc sức khỏe cộng đồng".

Trạm y tế sẽ là nơi thu thập dữ liệu sức khỏe ban đầu

Tại hội thảo, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết ngành y tế Thành phố đang triển khai mạnh mẽ định hướng chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe theo tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Phòng bệnh năm 2025; trong đó chuyển từ tư duy "chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh", từ chăm sóc khi bệnh xảy ra sang quản lý sức khỏe liên tục, toàn diện và suốt vòng đời.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, với y tế dự phòng, người dân phải chủ động chăm sóc sức khỏe cho chính mình. Tuy nhiên, khi đã có bệnh thì trách nhiệm chăm sóc vẫn thuộc về hệ thống y tế. Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 72 là đưa trạm y tế trở thành nơi tiếp cận đầu tiên của người dân khi có vấn đề sức khỏe, thay vì thói quen lên thẳng bệnh viện như lâu nay.

“

TP.HCM đang từng bước triển khai mục tiêu đến năm 2030, 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử. Hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ trở thành “hộ chiếu sức khỏe” theo suốt vòng đời của mỗi người dân, giúp bác sĩ có đầy đủ thông tin để đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn, đồng thời giúp người dân chủ động theo dõi sức khỏe của chính mình một cách thuận tiện, liên tục.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - chia sẻ.

Để làm được điều này, theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, trạm y tế cần được làm mới toàn diện cả về chức năng lẫn cách vận hành. Không chỉ dừng ở khám chữa bệnh ban đầu, trạm phải đảm nhiệm vai trò quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; nắm chắc dân số trên địa bàn; theo dõi toàn bộ người dân, đồng thời phân nhóm nguy cơ để xây dựng kế hoạch chăm sóc, theo dõi phù hợp và hiệu quả hơn.

"Thay vì chờ người bệnh đến, trạm y tế phải chủ động “đi” đến người dân. Cụ thể, lực lượng y tế cơ sở cần tăng cường thăm hỏi, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ sức khỏe trong cộng đồng. Khi vượt quá khả năng chuyên môn, trạm sẽ kết nối với các bệnh viện tuyến trên để hội chẩn, hỗ trợ điều trị", TS.BS Châu nói.

Song song đó, trạm y tế còn đóng vai trò là cầu nối xuyên suốt trong quá trình điều trị: từ phát hiện bệnh, chuyển tuyến khi cần, đến theo dõi sau điều trị khi bệnh nhân quay về địa phương. Ngoài ra, trạm y tế sẽ là nơi thu thập, quản lý dữ liệu sức khỏe ban đầu và hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Dữ liệu này được kết nối với hệ thống bệnh án điện tử tại các bệnh viện, tạo thành một mạng lưới thông tin liên thông.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, hồ sơ sức khỏe điện tử được định hướng như một “hộ chiếu sức khỏe”, lưu trữ xuyên suốt từ khi một người sinh ra, trưởng thành cho đến tuổi già. Không chỉ ghi nhận thông tin khám chữa bệnh, hồ sơ này còn có thể tích hợp dữ liệu từ các thiết bị theo dõi sức khỏe cá nhân, giúp hình thành một bức tranh toàn diện và cập nhật theo thời gian thực.

Nhờ đó, bác sĩ có thể đưa ra quyết định chính xác hơn: khi nào cần xét nghiệm, khi nào cần tầm soát, hay can thiệp sớm để ngăn ngừa bệnh tiến triển.

Việc chăm sóc sức khỏe phải bắt đầu từ chính mỗi cá nhân

TS.BS Lê Trường Giang - Chủ tịch Hội Y tế Công cộng TP.HCM - cho rằng thực tế lâu nay, hệ thống y tế vẫn nghiêng nặng về điều trị, chiếm tới khoảng 80%, trong khi dự phòng là yếu tố quyết định giúp giảm gánh nặng bệnh tật chỉ chiếm khoảng 20%. Việc đảo chiều tỷ lệ này được xem là một bước chuyển quan trọng, nhưng cũng là thách thức lớn.

"Không phải là bỏ điều trị, vì con người ai cũng trải qua sinh – lão – bệnh – tử. Nhưng nếu không thay đổi cách tiếp cận, hệ thống y tế sẽ luôn trong tình trạng quá tải", TS.BS Lê Trường Giang chia sẻ.

Theo TS.BS Lê Trường Giang, một trong những điểm cốt lõi của chuyển đổi sang dự phòng là đặt người dân vào vị trí trung tâm. Theo đó, việc chăm sóc sức khỏe không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế mà trước hết phải bắt đầu từ chính mỗi cá nhân.

TS.BS Lê Trường Giang cho rằng chăm sóc sức khỏe có hai trụ cột song hành: Một là người dân tự chăm sóc bản thân. Hai là hệ thống y tế và xã hội hỗ trợ khi cần thiết. Trong đó, yếu tố tự chăm sóc mang tính quyết định, còn sự hỗ trợ từ ngành y tế là cần thiết nhưng không thể thay thế. Để cụ thể hóa việc “tự chăm sóc”, đại diện Hội Y tế Công cộng TP.HCM nhắc lại nguyên tắc 4 từ: Ăn lành – Ngủ đủ – Tập đều – Sống vui.

Bên cạnh việc nâng cao ý thức tự chăm sóc, Hội Y tế Công cộng TP.HCM cũng đề xuất thay đổi cách cung ứng dịch vụ y tế. Thay vì để người dân “chạy đi tìm bác sĩ, tìm bệnh viện” khi có vấn đề, mô hình mới hướng tới việc đưa dịch vụ và chuyên gia đến tận nơi người dân sinh sống, làm việc và học tập. Cách tiếp cận này không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật mà còn giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, vốn đang chịu áp lực lớn.

Ba nhóm giải pháp được Hội Y tế công cộng đặt ra, như: Tăng cường năng lực tự chăm sóc của người dân, Nâng cao vai trò hỗ trợ của hệ thống y tế, Chủ động đưa dịch vụ và chuyên gia đến gần cộng đồng

TS.BS Lê Trường Giang cho rằng nếu triển khai đồng bộ thì đây sẽ là hướng đi bền vững để cải thiện sức khỏe cộng đồng, thay vì chỉ tập trung xử lý khi bệnh đã xảy ra.

“Muốn có một xã hội khỏe mạnh không thể chỉ trông vào bệnh viện. Mỗi người dân phải trở thành người chịu trách nhiệm đầu tiên cho sức khỏe của mình”, TS.BS Lê Trường Giang nhấn mạnh.