Nghiên cứu đầu tiên về kích thích thị giác cho trẻ khiếm thị

Giúp người khiếm thị tự khám phá khả năng nhìn

TS.Nguyễn Thị Kim Anh cho biết, chỉ những trẻ không còn khả năng cảm nhận ánh sáng mới bị mù hoàn toàn, số còn lại, chiếm 3/4 tổng số trẻ khiếm thị (theo WHO) đều thuộc dạng nhìn kém. Một khi trẻ vẫn còn nhìn thấy thì vẫn cần sự hỗ trợ để sử dụng tối đa phần thị giác này.

Kích thích thị giác nhằm tăng cư­ờng hoạt động của mắt qua việc cung cấp một môi trường kích thích bằng hình ảnh cụ thể, tạo ra các yếu tố có khả năng kích thích sự phản xạ của hệ thống thần kinh. Kích thích thị giác sử dụng ánh sáng, những đồ vật, đồ chơi, hình ảnh hấp dẫn, sinh động, bắt mắt nhằm kích thích các tế bào thần kinh thị giác trên não bộ, giúp con người tự khám phá khả năng nhìn của chính mình, hứng thú với việc sử dụng thị giác trong hoạt động học tập, cũng như trong mọi hoạt động sống của họ.

Với những trẻ nhìn kém nhẹ, mắt vẫn giữ vai trò chủ đạo trong quá trình sống. Trên lý thuyết, hầu hết những trẻ có thị lực từ 1/10 trở lên có thể sử dụng mắt để đọc và viết. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, với hai trẻ cùng một bệnh mắt và các thị lực còn lại bằng nhau, trẻ nào được kích thích và luyện tập sớm, thường xuyên sẽ có kỹ năng sử dụng thị giác tốt hơn. Với những trẻ nhìn kém nặng hơn, thị giác có thể vẫn giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày như đi lại, ăn uống, tắm rửa,… Cũng có nhiều em, do thị giác còn lại quá kém, đến mức không nhận ra mình vẫn còn nhìn thấy chút ít, ở những trường hợp này, việc kích thích có thể giúp trẻ nhận ra thị giác của mình, ý thức về việc cần sử dụng nó, thích và biết sử dụng thị giác như thế nào cho phù hợp.

Xây dựng phòng kích thích thị giác

Nhóm nghiên cứu đã thành công khi thử nghiệm xây dựng phòng kích thích thị giác, nơi giáo viên có thể kiểm soát về điều kiện ánh sáng và các hoại động kích thích thị giác cho phù hợp với từng trẻ nhìn kém. Với những trẻ nhìn kém nặng, thị lực còn lại cảm nhận ánh sáng tới dưới 1/50, việc kích thích chủ yếu được thực hiện trong điều kiện phòng mờ tối, để tạo ra các hiệu ứng tương phản giúp trẻ phân biệt được sáng - tối, hướng, hình dạng và cường độ của ánh sáng. Một số trẻ trong nhóm này sau khi đã có được những kỹ năng nhìn thành thạo trên ánh sáng, bắt đầu kết hợp ánh sáng mạnh, tập trung để nhận biết và phân biệt đồ vật.

ThS.Hoàng Thị Nga, thành viên nhóm nghiên cứu nói: “Với những học sinh có thị lực còn lại tốt hơn, tức là những trẻ có thị lực từ 1/50 cho đến 3/10, nhóm nghiên cứu sử dụng điều kiện ánh sáng đèn phòng, với các mức chiếu sáng khác nhau tùy thuộc vào mỗi em. Nhóm các em học sinh có mức độ thị lực cao hơn sẽ được học các kỹ năng nhìn đồ vật,đọc, viết, vẽ … theo hệ thống bài tập kích thích thị giác đã thiết kế”.

Kết quả đề tài đã chứng minh: việc xây dựng phòng kích thích thị giác cho trẻ khiếm thị với những trang thiết bị hiện có trong điều kiện Việt <_st13a_country-region w:st="on"><_st13a_place w:st="on">Nam là hoàn toàn có thể thực hiện được. Đặc biệt, nghiên cứu thử nghiệm với 28 trẻ đã chứng minh hiệu quả của phòng kích thích thị giác, nhất là hệ thống bài tập. Ngoài việc phát triển kỹ năng nhìn, trẻ còn được phát triển các kỹ năng khác như ngôn ngữ - giao tiếp, nhận thức, tự phục vụ, định hướng