Nhà dưỡng lão gia đình: Xu hướng mới trong chăm sóc người cao tuổi

Ngày 23/4/2026, Đoàn công tác Sở Y tế TP.HCM đã đến thăm và tìm hiểu khu dưỡng lão Videri Homes tại Úc. Mô hình nhà dưỡng lão này không phải là khu tập trung hàng trăm giường bệnh, mà là mạng lưới nhiều ngôi nhà chăm sóc quy mô nhỏ đặt rải rác trong cộng đồng, chuyên sâu về chăm sóc người cao tuổi sa sút trí tuệ.

Nhà dưỡng lão quy mô nhỏ kiểu gia đình đang trở thành xu hướng mới tại nhiều quốc gia phát triển. Thay vì đưa hàng trăm người cao tuổi vào một cơ sở tập trung, mô hình này tổ chức thành nhiều ngôi nhà nhỏ, mỗi nhà chỉ khoảng 8 - 12 cư dân, có nơi từ 6 - 8 người, vận hành như một gia đình mở rộng.

Videri Homes hiện là một trong những đơn vị tiêu biểu theo hướng tiếp cận này, với 21 ngôi nhà chăm sóc đặt tại nhiều khu vực của Sydney. Thay vì xây một khu dưỡng lão lớn ở xa trung tâm, Videri đưa các ngôi nhà nhỏ vào ngay trong khu dân cư, giúp người cao tuổi vẫn được sống gần cộng đồng, gần cửa hàng quen thuộc, công viên quen thuộc và nhịp sống quen thuộc của địa phương.

Mỗi ngôi nhà được thiết kế như một mái ấm thực sự, có phòng khách, bếp ăn chung, sân vườn và không gian sinh hoạt ấm cúng. Người cao tuổi không có cảm giác đang sống trong “viện dưỡng lão”, mà như đang ở chính ngôi nhà của mình cùng những người bạn đồng niên.

Đội ngũ chăm sóc tại đây cũng không tạo cảm giác xa cách như mô hình thể chế truyền thống. Nhân viên ăn mặc giản dị, thân thiện, giao tiếp gần gũi như người thân trong gia đình. Điều này giúp giảm tâm lý bị phụ thuộc, tạo sự tự nhiên và thoải mái cho cư dân.

Sinh hoạt hằng ngày diễn ra nhẹ nhàng như một gia đình mở rộng: cùng ăn sáng, uống trà, nghe nhạc, chăm cây, trò chuyện, đi dạo hoặc tham gia các hoạt động phù hợp sức khỏe. Nhịp sống này đặc biệt có lợi cho người mắc sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer, vì môi trường nhỏ, ổn định và quen thuộc giúp giảm lo âu, giảm kích động, tăng cảm giác an toàn.

Ưu điểm lớn nhất của mô hình là duy trì sự thân thuộc và phẩm giá cho người cao tuổi. Khi số lượng cư dân ít, nhân viên có thể hiểu rất rõ từng người: thói quen ăn uống, giờ ngủ nghỉ, bệnh nền, nguy cơ té ngã hay những thay đổi nhỏ về tâm trạng để can thiệp sớm. Việc chăm sóc vì thế mang tính cá thể hóa cao hơn, gần gũi hơn và giàu tính nhân văn hơn.

Hiện nay, nhiều quốc gia như Nhật, Úc, Hà Lan và Thuỵ Điển đang thúc đẩy mạnh mô hình này như một phần của chiến lược thích ứng già hóa dân số. Thay vì chỉ mở rộng số giường dưỡng lão, họ xây dựng hệ sinh thái chăm sóc đa tầng để người cao tuổi được sống tại nhà càng lâu càng tốt; khi cần chăm sóc tập trung thì vẫn trong môi trường gần gũi như gia đình.