Hành trình an cư của người dân Thủ Thiêm sau những thăng trầm

Sau nhiều năm kiên trì tháo gỡ các “nút thắt” lịch sử, bức tranh an cư tại Khu đô thị mới (KĐTM) Thủ Thiêm đang dần hiện rõ. Những chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bổ sung của TP.HCM không chỉ giải quyết vấn đề pháp lý, mà còn từng bước khôi phục niềm tin và sự đồng thuận của người dân.

Từ bãi lau sậy đến đô thị hiện đại

Từ một vùng đất ven sông Sài Gòn hoang hóa, sau gần 30 năm quy hoạch và xây dựng, KĐTM Thủ Thiêm đang vươn mình trở thành trung tâm đô thị mới của TP.HCM. Những tuyến đường rộng rãi, được đầu tư đồng bộ, kết nối các tòa cao ốc hiện đại, tạo nên diện mạo hoàn toàn khác so với hình ảnh Thủ Thiêm của nhiều năm trước.

Theo quy hoạch, toàn khu đô thị được chia thành 8 phân khu chức năng, gồm các khu dân cư mật độ cao, khu dân cư mật độ thấp, trung tâm thương mại và các mảng xanh đô thị. Bao quanh đó là hệ thống đường dạo ven sông, nơi mỗi sáng sớm hay chiều muộn, người dân tập trung chạy bộ, đạp xe, tận hưởng không khí trong lành.

Điểm nhấn nổi bật là Công viên bờ sông Sài Gòn - không gian xanh từng là bãi lau sậy hoang vu. Từ khi khánh thành cuối năm 2023, công viên nhanh chóng trở thành điểm đến quen thuộc của người dân thành phố. Nối dài qua cầu Ba Son là Công viên Sáng tạo, mang sắc thái trẻ trung, năng động, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái không gian công cộng của Thủ Thiêm.

Giữa dòng chảy hiện đại, Thủ Thiêm vẫn giữ gìn những giá trị văn hóa - lịch sử như Đình thần An Khánh, Nhà thờ Thủ Thiêm, Dòng Mến Thánh giá Thủ Thiêm, những dấu tích gắn với quá trình hình thành và phát triển vùng đất này.

An cư từ chính sách bổ sung

Không gian đô thị mới chỉ thực sự trọn vẹn khi người dân tìm được chỗ đứng ổn định. Điều đó đang dần trở thành hiện thực tại khu tái định cư 1,8 ha ở Thủ Thiêm, nơi được bố trí cho 198/331 hộ dân thuộc diện nằm ngoài ranh quy hoạch theo Thông báo 1483/2018 của Thanh tra Chính phủ.

Chiều 3/1, ghi nhận tại khu vực này cho thấy nhiều căn nhà phố đã hoàn thiện trên các tuyến đường Phạm Văn Ngôn, Bạch Đông Ôn, đường D5, đường số 8. Một số ngôi nhà khác đang trong giai đoạn xây dựng. Khu vực nhộn nhịp nhất là dãy nhà đối diện chợ Bình Khánh, nơi người dân chủ yếu buôn bán, kinh doanh.

Bà N.T.Y (64 tuổi), một trong những hộ dân chuyển về đây hơn một năm nay, cho biết quãng thời gian trước đó là chuỗi ngày tạm cư đầy chật vật. Năm 2011, sau khi bàn giao đất cho Nhà nước, bà được bố trí tạm cư tại một chung cư gần chợ Bình Khánh. Để mưu sinh, bà phải thuê mặt bằng trên đường Lương Định Của mở tiệm tạp hóa.

Đến năm 2020, khi TP.HCM thực hiện chính sách bồi thường bổ sung đối với người dân thuộc khu 4,39 ha, bà Y được hoán đổi một nền đất khoảng 70 m². Theo quy hoạch, căn nhà được phép xây dựng 1 trệt, 1 lửng, 3 lầu và 1 sân thượng.

“Năm 2023, gia đình tôi quyết định về đây xây nhà. Lúc nghe được hoán đổi nền đất, tôi mừng và bất ngờ lắm”, bà Y nhớ lại.

Theo bà, thời điểm mới chuyển về, khu 1,8 ha còn vắng vẻ, phần lớn là đất trống. Chỉ sau hơn một năm, nhiều hộ dân đã cùng nhau xây dựng, tạo nên một khu dân cư khang trang. Bà cho biết quá trình xây nhà được chính quyền địa phương hỗ trợ nhiệt tình, thủ tục nhanh gọn, an ninh trật tự đảm bảo.

“Giờ được như vầy là mừng quá rồi. Chỉ mong cuộc sống ổn định, buôn bán đủ sống mỗi ngày”, bà Y bộc bạch.

Cũng chọn về khu tái định cư 1,8 ha để xây nhà sớm, ông P.K.H (56 tuổi) cho biết quyết định này đã giúp gia đình chấm dứt chuỗi ngày xáo trộn chỗ ở. Sau khi nhận tiền bồi thường, ông dùng vốn đầu tư đất đai, trong khi gia đình phải thuê nhà ở và thuê thêm mặt bằng buôn bán với chi phí khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng.

“Trải qua 3–4 lần đổi chỗ ở, khi có chính sách hoán đổi nền đất, tôi về đây xây nhà ngay. Lúc đó tôi tưởng mình trúng số độc đắc”, ông H chia sẻ.

Theo ông, giá nhà đất tại khu vực này hiện giao dịch trên thị trường vào khoảng hơn 300 triệu đồng/m². Ông H cũng là một trong những hộ đầu tiên xây dựng nhà tại khu 1,8 ha. “Tôi nhận đất là xây ngay để ổn định cuộc sống, sau đó người dân mới bắt đầu xây dựng nhiều hơn”, ông kể.

Gắn bó hàng chục năm với Thủ Thiêm, ông H nhớ lại hình ảnh nơi đây trước kia chủ yếu là nhà cấp 3, cấp 4, nhiều khu vực hoang sơ, cây cối um tùm. So với hiện tại, diện mạo đô thị đã thay đổi “một trời một vực”.

“Tôi mong sắp tới sẽ có thêm nhiều người dân về sinh sống, đặc biệt tại các khu tái định cư. Khi đông đúc hơn, việc làm ăn, buôn bán của bà con cũng thuận lợi hơn”, ông H nói.

Nền tảng của sự đồng thuận

Ngày 4/9/2018, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 1483, xác định khu đất 4,39 ha thuộc Khu phố 1, phường Bình An, quận 2 cũ (nay là phường An Khánh) nằm ngoài ranh quy hoạch theo Quyết định 367/1996 của Thủ tướng Chính phủ.

Từ kết luận này, TP.HCM đã hoàn thiện thủ tục pháp lý, triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bổ sung cho 331 hộ dân. Theo Ban Bồi thường Giải phóng mặt bằng TP Thủ Đức, tỷ lệ đồng thuận của người dân đạt hơn 88,8%.

Quyết định 1945/2020 của UBND TP.HCM cùng các quyết định trước đó như 135/2002, 123/2006, 06/2009 và mới nhất là Quyết định 70/2025 đã hình thành hệ thống chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được điều chỉnh qua nhiều giai đoạn, vận dụng tối đa quy định pháp luật theo hướng có lợi cho người dân, sát với giá thị trường.

Riêng khu 1,8 ha tại phường An Khánh được điều chỉnh quy hoạch để bố trí 198 nền đất tái định cư, giúp người dân có điều kiện xây dựng nhà ở ổn định sau di dời.

Đến nay, đa số các hộ dân đã đồng thuận nhận đất, nhận nhà tái định cư, từng bước an cư, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của KĐTM Thủ Thiêm.

Giữa những tòa nhà đang tiếp tục mọc lên, nhịp sống mới của người dân Thủ Thiêm đang dần ổn định. Sau những thăng trầm kéo dài, hành trình an cư nơi đây không chỉ là câu chuyện của quy hoạch đô thị, mà còn là câu chuyện về sự bền bỉ của con người và nỗ lực hàn gắn niềm tin trong quá trình phát triển đô thị lớn nhất phía Nam.