Sức sống mới từ mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM mở rộng quy mô trên cơ sở hợp nhất tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, trở thành một siêu đô thị có diện tích hơn 6.772 km2, với dân số khoảng 14 triệu người.

Với địa bàn rộng, dân số đông, yêu cầu quản trị ngày càng cao, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được kỳ vọng sẽ tạo ra bộ máy vận hành tinh gọn, hiện đại và hiệu quả hơn. Thực tế triển khai cho thấy, mô hình này đã nhanh chóng đi vào ổn định và phát huy tác dụng.

Lấy trải nghiệm của người dân làm thước đo hiệu quả

Tại phường Tân Sơn Hòa, từ ngày 1/7 - 31/12/2025, Trung tâm dịch vụ hành chính công đã thực hiện tiếp nhận 9.422 hồ sơ. Trong đó, số lượng hồ sơ đã giải quyết chiếm gần 99%.

Theo bà Trương Lê Mỹ Ngọc - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM, sau hơn 6 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường nhận thấy hiệu quả trong giải quyết thủ tục hành chính được cải thiện rõ rệt, cả về tốc độ xử lý, tính minh bạch và mức độ hài lòng của người dân. Việc tinh gọn đầu mối, phân định rõ thẩm quyền, kết hợp với ứng dụng đồng bộ các nền tảng số dùng chung của Thành phố đã giúp phường chủ động hơn trong tiếp nhận - xử lý - trả kết quả hồ sơ, hạn chế tối đa tình trạng chồng chéo, chờ đợi.

Bên cạnh đó, người dân có thể theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ minh bạch qua môi trường số, giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí xã hội. Quan trọng hơn, mô hình 2 cấp giúp phường chuyển từ tư duy “giải quyết việc” sang “phục vụ nhu cầu”, lấy trải nghiệm của người dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy.

“

“Khi người dân là trung tâm - hạnh phúc là mục tiêu, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là cách chính quyền nâng cao chất lượng phục vụ. Mỗi quy trình, nền tảng số đều hướng tới giảm phiền hà, tăng thuận tiện và củng cố niềm tin của Nhân dân”.

Bà Trương Lê Mỹ Ngọc - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM chia sẻ.

Còn Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Dĩ An đã đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính ngay khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, toàn bộ hồ sơ được tiếp nhận, luân chuyển và trả kết quả thông qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính TP.HCM.

Bà Trần Thị Thanh Thủy - Chủ tịch UBND phường Dĩ An - cho biết Dĩ An là phường đông dân nhất TP.HCM, vì vậy nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp luôn ở mức rất cao.

Sau hơn 6 tháng triển khai, Trung tâm đã tiếp nhận và chuyển giải quyết 21.040 hồ sơ, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn và sớm hạn đạt 99,9%, vượt chỉ tiêu đề ra là 98%. Đồng thời, 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận, giải quyết, số hóa và trả kết quả đúng quy định; 100% người dân bày tỏ sự hài lòng đối với chất lượng phục vụ của Trung tâm.

“Việc triển khai tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực, giúp tiết kiệm thời gian, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp thực hiện thủ tục ngay tại nhà hoặc nơi làm việc”, bà Trần Thị Thanh Thủy chia sẻ.

Chủ tịch UBND phường Dĩ An cũng cho biết vừa qua, phường đã ban hành kế hoạch số 38/KH-UBND ngày 12/9/2025 triển khai thực hiện mô hình “Hành chính công lưu động” trên địa bàn.

“Điểm mới của mô hình là tập huấn cho thành viên Ban điều hành khu phố và Tổ công nghệ số cộng đồng của 19 khu phố để từ đó các tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân khu phố thực hiện thủ tục hành chính. Điều này góp phần đẩy mạnh, lan tỏa sâu rộng trong nhân dân, giúp mỗi người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến được dễ dàng, thuận tiện hơn”, bà Thanh Thủy cho biết thêm.

Đến nay, Đội hành chính công lưu động đã tập huấn 259 người là thành viên Ban điều hành khu phố, Tổ công nghệ số cộng đồng, Ban Quản trị, Ban Quản lý Chung cư, đoàn thể… Nhờ vậy, phường bước đầu mang lại nhiều kết quả rất tốt về mô hình.

Chuyển đổi số mạnh mẽ từ cơ sở

Đều đặn sáng thứ Bảy hằng tuần, các cán bộ phường cùng đoàn viên thanh niên phường Vũng Tàu (TP.HCM) đều luân phiên đến các khu phố.

Vào ngày này, trụ sở khu phố đông hơn thường ngày. Nhiều người dân đến đây để học “kỹ năng số”, cách đăng nhập VNeID, thao tác kỹ năng nộp hồ sơ trực tuyến...

Ban đầu, cán bộ phường, đoàn viên thay nhau hướng dẫn người dân từng thao tác; dần dần họ đã trở nên quen thuộc với những thao tác cơ bản.

Bà Lê Thị Long (60 tuổi, tiểu thương chợ Vũng Tàu) ban đầu rất lúng túng với các ứng dụng và chưa thật sự yên tâm khi thực hiện thủ tục hành chính qua điện thoại.

Sau vài lần được hướng dẫn, bà đã chủ động hơn và nhanh chóng đăng nhập tài khoản, đóng tiền điện, nước. Bà Long là một trong gần 2.400 người dân được tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn “kỹ năng số” trong các đợt cao điểm.

Ông Vũ Hồng Thuấn - Chủ tịch UBND phường Vũng Tàu - cho biết là địa bàn đông dân hơn 17.000 người, phường chủ động phát động phong trào “Bình dân học vụ số” bằng cách lập 42 tổ công nghệ số cộng đồng để hướng dẫn từng người dân.

Lực lượng này hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng Công dân số, thực hiện hồ sơ trực tuyến và thao tác số trên thiết bị cá nhân. Phường cũng thành lập Tổ phản ứng nhanh hỗ trợ người cao tuổi; tổ chức nhiều lớp tập huấn “kỹ năng số” cho cán bộ, người dân.

Song song đó, phường phối hợp các đơn vị công nghệ tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức phường về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong soạn thảo văn bản, xử lý dữ liệu. Nhờ đó, các chỉ số trên Cổng Dịch vụ công quốc gia của phường đạt kết quả tích cực, tổng điểm 89,7; tiến độ giải quyết hồ sơ đạt điểm tuyệt đối.

Tại xã Châu Pha (TP.HCM), thách thức đặt ra cho địa phương là làm thế nào để công nghệ không trở thành rào cản, nhất là đối với người dân nông thôn và người lớn tuổi.

Ông Phan Minh Hợp, Chủ tịch UBND xã Châu Pha, chia sẻ xã đưa vào vận hành phần mềm quản lý điều hành DC 4.0, thông qua việc hợp tác chuyển đổi số với VNPT TP.HCM.

Xã cũng đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”. Với DC 4.0, dữ liệu cư dân được cập nhật theo thời gian thực từ ấp lên xã. Các thông báo về họp dân, tiêm chủng, vệ sinh môi trường, cảnh báo mưa bão cũng được gửi đến từng hộ dân qua điện thoại.

Đồng thời, người dân dễ dàng gửi phản ánh liên quan đến vấn đề môi trường, điện, nước, trật tự đô thị..., và trên phần mềm này thể hiện rõ trạng thái tiếp nhận - xử lý - hoàn tất để người dân theo dõi.

Xã phối hợp triển khai 18 trợ lý ảo trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ công tác văn phòng, tư vấn pháp luật và hỗ trợ các vấn đề cá nhân, giúp cán bộ và người dân tiếp cận tri thức số dễ dàng hơn.

Theo ông Phan Minh Hợp, mục tiêu của xã là đưa phong trào “Bình dân học vụ số” trở thành phong trào sâu rộng, giúp người dân có đủ “kỹ năng số” cơ bản để tham gia đời sống số, đồng thời từng bước xây dựng xã thành mô hình tiêu biểu của TP.HCM giai đoạn 2025-2030.