Dùng AI nghiên cứu thị trường, xu hướng tiêu dùng

Theo đó, ngày 24/3, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) công bố kết quả khảo sát người tiêu dùng bình chọn HVNCLC 2026, khảo sát tiêu dùng xanh 2025 và thông tin lễ công bố HVNCLC 2026.

Mô hình AI Digital Twin chính xác khoảng 70% dự báo hành vi mua sắm

Ông Nguyễn Văn Phượng - Trưởng Ban Điều tra Người tiêu dùng, Hiệp hội HVNCLC cho biết, các phương pháp nghiên cứu thị trường truyền thống đang dần bộc lộ những hạn chế và dự án AI Digital Twin được kỳ vọng là giải pháp thay thế.

Mô hình AI Digital Twin là “bản sao kỹ thuật số của người tiêu dùng”. Digital Twin người tiêu dùng là một bản sao ảo của một người thực được hỗ trợ bởi AI, có thể mô phỏng các phản hồi, sở thích và quyết định mua sắm của họ.

Khác với chân dung người tiêu dùng trong nghiên cứu thị trường truyền thống (là các nguyên mẫu tĩnh), AI Digital Twin là các mô hình động, dựa trên dữ liệu, liên tục học hỏi và có thể dự đoán cách các cá nhân cụ thể sẽ phản hồi với các câu hỏi, sản phẩm tiêu dùng hoặc thông điệp tiếp thị,… và tạo ra các phản hồi khảo sát tổng hợp cho các chu kỳ nghiên cứu nhanh theo thời gian thực.

Mô hình này cho phép mô phỏng hành vi, cảm xúc và quyết định mua sắm, qua đó tạo ra nguồn dữ liệu định lượng và định tính có giá trị cao phục vụ dự báo xu hướng tiêu dùng.

Cơ chế hoạt động của mô hình AI Digital Twin là khảo sát đáp viên thật (thu thập chi tiết nhân khẩu học, tính cách, thói quen hành vi tiêu dùng), sau đó AI mô phỏng phản ứng (dùng dữ liệu khảo sát để huấn luyện AI "suy nghĩ" như đáp viên thật, rồi cho AI nhân bản) và cuối cùng là so sánh AI với khảo sát thật để tối ưu.

Mục tiêu nhằm tập trung giải quyết các vấn đề then chốt trong chuỗi phát triển sản phẩm, tiếp thị và phát triển thị trường của doanh nghiệp, bao gồm: Kiểm thử thông điệp tiếp thị; Sàng lọc nhanh ý tưởng sản phẩm (chiến lược phát triển sản phẩm mới); Thử nghiệm bao bì sản phẩm. Đặc biệt, mô phỏng thị hiếu, hành vi tiêu dùng theo vùng miền: ngành hàng, nhãn hàng, phân khúc người tiêu dùng.

Công nghệ AI Digital Twin đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt khi cho phép thử nghiệm sản phẩm trên môi trường số, giúp đánh giá mức độ đón nhận, tối ưu bao bì và thông điệp tiếp thị trước khi đưa ra thị trường, qua đó giảm thiểu rủi ro và chi phí.

Theo ông Phượng, mô hình hiện đạt độ chính xác khoảng 70% trong dự báo hành vi mua sắm và đang tiếp tục được hoàn thiện, hướng tới mức 80–90% trước khi ứng dụng rộng rãi.

Sẵn sàng chi thêm tiền để mua sản phẩm “xanh”

Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC cũng công bố kết quả khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025, được thực hiện trong giai đoạn tháng 10 - 12/2025, với 384 hộ gia đình tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Cần Thơ.

Nội dung khảo sát tập trung vào mức độ quan tâm, thực trạng tiêu dùng xanh, các yếu tố tác động đến quyết định mua và xu hướng tiêu dùng trong thời gian tới. Đây là lần thứ 2 - nghiên cứu xã hội học được Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC thực hiện tại 4 đô thị lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ.

Kết quả cho thấy người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng nhìn nhận tích cực về “tiêu dùng xanh” và sẵn sàng thay đổi hành vi mua sản phẩm xanh nếu điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những rào cản như giá thành cao, độ phổ biến sản phẩm còn hạn chế và thiếu thông tin định hướng.

Kết quả khảo sát cho thấy tiêu dùng xanh đang dịch chuyển từ vị trí của một lựa chọn mang tính bổ sung sang dần trở thành một tiêu chuẩn ngày càng rõ hơn trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm sản phẩm “có tốt hay không”, mà ngày càng đặt câu hỏi về mức độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động đối với sức khỏe lâu dài và ảnh hưởng đến môi trường.

Một số kết quả nổi bật được ghi nhận trong cuộc khảo sát như: Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm an toàn, thân thiện môi trường; Khoảng 2/3 số người được khảo sát cho biết dự kiến sẽ tăng sử dụng các sản phẩm xanh trong thời gian tới; 86% người được khảo sát cho biết sẵn sàng chi thêm từ 5% đến 10% để mua sản phẩm xanh.

Kết quả này cho thấy yếu tố “xanh” không còn chỉ hấp dẫn một nhóm nhỏ người mua có thu nhập cao, mà đang lan rộng hơn sang các nhóm tiêu dùng trung lưu, thậm chí cả nhóm chi tiêu thận trọng, miễn là sản phẩm tạo được cảm giác “đáng tiền”, an toàn và có thông tin rõ ràng.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra một khoảng cách vẫn còn tồn tại giữa nhận thức và hành vi mua sắm thực tế. Những rào cản chính hiện nay gồm: giá thành sản phẩm, độ phủ thị trường, và thiếu thông tin minh bạch để người tiêu dùng đủ cơ sở nhận diện, so sánh và tin tưởng. Điều đó cho thấy bài toán tiêu dùng xanh không chỉ là thay đổi thói quen của người mua, mà còn là bài toán tổ chức sản xuất, phân phối, truyền thông và minh bạch hóa thông tin của doanh nghiệp.

Theo Hiệp hội HVNCLC, tiêu dùng xanh tại Việt Nam cũng đang bước vào giai đoạn ổn định về nhận thức nhưng tăng trưởng chậm về hành vi. Trong trung hạn (2025 - 2027), tiêu dùng xanh được dự báo sẽ tiếp tục phát triển, song khó có khả năng bứt phá mạnh nếu không có các can thiệp mang tính hệ thống từ phía chính sách và thị trường.

581 doanh nghiệp đạt danh hiệu HVNCLC 2026 do người tiêu dùng bình chọn

Cuộc khảo sát bình chọn HVNCLC năm 2026 có 581 doanh nghiệp đạt danh hiệu HVNCLC 2026 do người tiêu dùng bình chọn. Trong số này, có 28 doanh nghiệp đạt danh hiệu liên tiếp suốt 30 năm và 42 doanh nghiệp lần đầu tiên đạt danh hiệu.

Một số địa phương có số lượng doanh nghiệp đạt chứng nhận cao như: TP. Hồ Chí Minh 302 doanh nghiệp, Hà Nội 58 doanh nghiệp, Cần Thơ 18 doanh nghiệp, An Giang 27 doanh nghiệp, Vĩnh Long 16 doanh nghiệp, Đồng Tháp 17 doanh nghiệp, Đồng Nai 21 doanh nghiệp, Tây Ninh 34 doanh nghiệp,…

Khảo sát này được triển khai từ tháng 9/2025 đến tháng 1/2026 bằng hai hình thức: khảo sát trực tiếp người tiêu dùng và điểm bán lẻ tại 8 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, Hải Phòng, Gia Lai, Đồng Nai, Đồng Tháp; đồng thời kết hợp khảo sát trực tuyến trên phạm vi toàn quốc. Tổng quy mô khảo sát năm nay gồm 21.952 người tiêu dùng và 4.080 điểm bán lẻ, với sự tham gia của 170 phỏng vấn viên và 35 cán bộ quản lý, giám sát vùng.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao cho biết, kết quả khảo sát năm nay cho thấy thị trường đang chuyển từ “giá cả - tiện lợi” sang “niềm tin - chất lượng - trách nhiệm”.

Bên cạnh xu hướng tiêu dùng chuyển dịch sang chất lượng, tình trạng hàng giả, hàng nhái vẫn là vấn đề khiến doanh nghiệp lo ngại khi tiếp tục diễn biến phức tạp. Trước thực trạng này, doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp, chủ động cung cấp thông tin và dựa vào kết luận của cơ quan chuyên môn để khẳng định chất lượng sản phẩm.