“Vui khỏe mỗi ngày” tháng 3&4: Hành trình bền bỉ kiến tạo cộng đồng tự chủ về sức khỏe

Từ những áp lực tinh thần thầm lặng của phái đẹp, nghịch lý sức khỏe tuổi đôi mươi trên giảng đường, cho đến cuộc đua với “giờ vàng” đột quỵ ở người cao tuổi, tất cả đã được mổ xẻ dưới lăng kính khoa học, đa chiều và đầy tính nhân văn.

Giải mã hội chứng ổng cổ tay và sức khỏe tinh thần phái đẹp

Chào mừng kỷ niệm 116 năm Ngày Quốc tế phụ nữ, khởi động chuỗi chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề “Nâng cao sức khỏe tinh thần và phòng tránh hội chứng ống cổ tay” sáng 8/3 tại phường Dĩ An.

Phụ nữ hiện đại đang phải gánh trên vai một “gánh nặng kép” khổng lồ. Họ vừa phải lao vào guồng quay của công việc, chịu áp lực về chỉ tiêu và thu nhập, vừa phải gánh vác trách nhiệm tề gia nội trợ, chăm lo cho con cái và gia đình. Sự kỳ vọng của xã hội về một hình mẫu phụ nữ luôn “chu toàn” và “mạnh mẽ” đã vô tình đẩy nhiều người vào trạng thái kiệt sức, lo âu và trầm cảm.

BSCKII Chu Thị Dung, Trưởng Khoa Tâm lý Y học thuộc Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, đã chỉ ra một thực trạng đáng buồn rằng nhiều phụ nữ có xu hướng âm thầm chịu đựng thay vì tìm kiếm các hỗ trợ chuyên môn. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ quan niệm văn hóa Á Đông coi sự hy sinh là mặc định, cộng hưởng với tâm lý e ngại bị đánh giá là yếu đuối.

Ths. Cao Minh Hải - Phó Trưởng Khoa Tâm lý Y học, Bệnh viện Tâm thần TP.HCM cũng nhấn mạnh góc nhìn tâm lý học sâu sắc rằng khi phụ nữ liên tục “cho đi” mà không học cách “nhận lại”, họ rất dễ nảy sinh tâm lý kỳ vọng người khác phải đáp đền. Nếu điều đó không xảy ra, cảm giác trách móc, cáu gắt với chính mình và những người xung quanh sẽ xuất hiện. Việc tự chăm sóc bản thân không đòi hỏi những điều to tát, mà bắt đầu từ việc đảm bảo chất lượng giấc ngủ, uống đủ nước, duy trì ba bữa ăn đầy đủ và dành ra những khoảng lặng nhỏ trong ngày để tái tạo năng lượng.

Quá trình tiền mãn kinh kéo dài từ năm đến mười năm với những cơn bốc hỏa, mất ngủ như trường hợp của bà Nguyễn Thị Bích Hằng (51 tuổi, ngụ tại phường Dĩ An) chia sẻ tại chương trình, là minh chứng rõ nét cho việc thay đổi sinh lý cần được can thiệp y khoa kịp thời, kết hợp với các liệu pháp giải tỏa áp lực tâm lý để tránh làm cạn kiệt chất dẫn truyền thần kinh serotonin.

Ở khía cạnh thể chất, BSCKI Bùi Đức Lượng từ Bệnh viện Quốc tế Chấn thương chỉnh hình Sài Gòn đã bóc tách về hội chứng ống cổ tay, một bệnh lý đặc thù của lao động văn phòng, công nhân và phụ nữ sau sinh. Đây là hệ quả của các thao tác lặp đi lặp lại, tì đè cổ tay kéo dài khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép.

Tuy nhiên, thông qua trường hợp của bà Lê Thị Hồng Thương (41 tuổi, ngụ phường Dĩ An) với tình trạng tê đầu ba ngón tay, bác sĩ cũng cảnh báo người dân cần phân biệt rõ giữa hội chứng ống cổ tay và tình trạng thiếu máu nuôi cục bộ do tì đè đầu mút thần kinh. Việc điều trị đúng hướng, hạn chế tì đè, mang găng tay bảo vệ và có những khoảng nghỉ ngắn để massage tay là cách đơn giản nhất để giảm thiểu nguy cơ tàn phế hay phải nghỉ việc dài ngày.

Cảnh báo về đột quỵ và suy giảm hệ vận động: Chìa khóa khỏe mạnh tự chủ

Diễn ra sôi nổi tại phường Vườn Lài, chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” chào mừng Ngày Quốc tế hạnh phúc 20/3 với chủ đề “Chủ động phòng ngừa bệnh lý cơ xương khớp và đột quỵ để sống khỏe mỗi ngày”. Hai mối đe dọa sức khỏe lớn nhất của người trưởng thành và người cao tuổi là bệnh lý cơ xương khớp và đột quỵ, đây không đơn thuần là vấn đề của cá nhân mà đã trở thành gánh nặng của toàn xã hội trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng.

BSCKII Phan Anh Kiệt, Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận, làm rõ rằng sự suy giảm tự nhiên của hệ xương khớp kết hợp với thói quen ít vận động, dinh dưỡng mất cân bằng và các bệnh lý nền như đái tháo đường đã đẩy tỷ lệ mắc bệnh xương khớp lên cao. Đáng tiếc, phần lớn bệnh nhân chỉ tìm đến bác sĩ khi cấu trúc khớp đã bị bào mòn nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ tàn phế.

Sự kiện càng trở nên nóng hơn khi thảo luận về tình trạng trẻ hóa của bệnh đột quỵ. BSCKI Châu Văn Thoại từ Bệnh viện Nhân dân 115 đưa ra con số báo động khi tỷ lệ người bệnh dưới bốn mươi lăm tuổi đang chiếm từ mười lăm đến hai mươi phần trăm tổng số ca cấp cứu. Lối sống thụ động, ngồi nhiều, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia và thức ăn nhanh của giới văn phòng chính là chất xúc tác hoàn hảo cho căn bệnh này.

Tuy nhiên, một thông điệp đầy hy vọng được đưa ra là có tới tám mươi phần trăm các ca đột quỵ hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân chủ động tầm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao, rối loạn mỡ máu.

Quy tắc nhận diện sớm F.A.S.T tiếp tục được phổ biến sâu rộng nhằm tận dụng tối đa thời gian vàng cấp cứu. Trong phần hỏi đáp, những băn khoăn rất thực tế đã được giải quyết. Điển hình như lo ngại của bà Phạm Phan Kim Hồng (50 tuổi, ngụ tại phường Vườn Lài, TP.HCM) về di chứng đứt dây chằng chéo, bác sĩ đã phân tích cơ chế sinh học của khớp gối, chỉ ra rằng sự mất ổn định do đứt dây chằng sẽ bào mòn sụn chêm, dẫn đến thoái hóa khớp sớm nếu không được can thiệp.

Hay hiện tượng tụt huyết áp tư thế khiến bà Nguyễn Thị Tuyết Hồng (79 tuổi, ngụ tại phường Vườn Lài, TP.HCM) hay bị choáng váng khi đứng dậy cũng được bác sĩ Thoại giải thích cặn kẽ dưới góc độ lưu lượng máu tuần hoàn và hệ thần kinh thực vật, giúp người bệnh thoát khỏi sự hoang mang không đáng có.

Sức khỏe tim mạch và xương khớp người cao tuổi: Tầm soát đúng cách, điều trị đúng hướng

Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (ngày 7/4), chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề phòng ngừa thoái hóa đốt sống cổ và bệnh tim mạch tại liên phường tại Diên Hồng, Hòa Hưng và Vườn Lài đã thu hút lượng lớn cán bộ hưu trí, những người đang trực tiếp đối mặt với quy luật khắc nghiệt của sự lão hóa.

Tại đây, Ths BSCKII Lê Xuân Sơn - Trưởng Đơn vị Cột sống, Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận đã thông tin những kiến thức y khoa thực thế thoái hóa đốt sống cổ. Sự thật là cứ 10 thì có 8 người từng bị đau cổ và một phần ba số người trên 56 tuổi mắc thoái hóa cột sống cổ. Bệnh lý này không đứng độc lập mà thường tạo thành một chuỗi vòng lặp với tình trạng thiểu năng tuần hoàn não và tăng huyết áp. Thói quen sử dụng điện thoại sai tư thế, chấn thương cũ và quy luật lão hóa là những tác nhân chính.

Đồng hành trong việc bóc tách các vấn đề nội khoa, Ths.BS Lã Thị Thùy - Phó Khoa điều trị, Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận cảnh báo rằng bệnh tim mạch vẫn đang giữ vị trí nguyên nhân tử vong hàng đầu, đặc biệt ở nhóm người trên sáu mươi lăm tuổi. Mấu chốt của việc bảo vệ tim mạch không nằm ở những phác đồ đắt đỏ, mà nằm ở sự kiên trì duy trì những thói quen nhỏ nhất mỗi ngày như ăn nhạt, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc và theo dõi huyết áp định kỳ.

Tương tác tại chương trình đã phản ánh một thực trạng tâm lý phổ biến ở người cao tuổi hiện nay là sự hoang mang trước ma trận các gói tầm soát sức khỏe và thị trường thực phẩm chức năng. Trả lời thắc mắc của ông Mai Duy Hiền về việc lạm dụng chụp MRI và các gói tầm soát ung thư đắt tiền, các bác sĩ đã đưa ra quan điểm y khoa thực chứng rõ ràng. Việc tầm soát phải dựa trên nguy cơ cá nhân và chỉ định chuyên môn, không phải cứ làm nhiều xét nghiệm đắt tiền là tốt. Chụp MRI chỉ thực sự cần thiết khi xuất hiện các “dấu hiệu đỏ” như yếu liệt tay chân hoặc mất cảm giác.

Đặc biệt, việc lạm dụng cao động vật như cao hổ cốt, cao ngựa không những không phải là thần dược chữa bách bệnh xương khớp mà còn tiềm ẩn rủi ro lớn đối với người mắc bệnh lý nền do tính nóng và nguồn gốc không được kiểm chứng, có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tăng huyết áp.

Chạy đua với “giờ vàng” đột quỵ và cuộc chiến bảo vệ sụn khớp tuổi trưởng thành

Ngày ¼, hành trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề "Phòng ngừa bệnh lý Cơ - Xương - Khớp và Đột quỵ ở người trưởng thành" tiếp tục tiến về xã Nghĩa Thành mang theo sứ mệnh cung cấp kiến thức nền tảng để người dân không bị hoảng loạn trước những biến cố sức khỏe đột ngột.

ThsBS Nguyễn Văn Huy từ Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận đã cung cấp những kiến thức giúp thay đổi tư duy của nhiều người về căn bệnh thoái hóa khớp. Thoái hóa không thể tránh khỏi, nhưng hoàn toàn có thể làm chậm lại tiến trình của nó.

Mục tiêu điều trị không phải là trả lại một khớp xương nguyên bản như thời trẻ, mà là duy trì biên độ vận động, giảm đau và hạn chế tối đa việc phải phẫu thuật. Việc loại bỏ các tư thế cực đoan như ngồi xổm, quỳ, xếp bằng hay leo cầu thang liên tục là cách thiết thực nhất để giảm tải áp lực cơ học lên mặt sụn khớp gối.

Bên cạnh đó, cuộc chiến chống lại đột quỵ tiếp tục được BSCKI Nguyễn Trần Minh Chiến - Khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115 phân tích dưới góc độ cơ chế bệnh sinh. Nhồi máu não do tắc mạch và xuất huyết não do vỡ mạch là hai thể khác nhau nhưng đều tuân theo nguyên tắc sống còn là “thời gian là não”.

Sự chần chừ, tâm lý chờ đợi bệnh tự thuyên giảm, hoặc sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng các mẹo dân gian như chích máu mười đầu ngón tay đã tước đi cơ hội sống sót và phục hồi của vô số bệnh nhân. Thuốc tiêu sợi huyết hay can thiệp lấy huyết khối chỉ phát huy tác dụng khi bệnh nhân được đưa đến đúng cơ sở y tế chuyên sâu trong khung giờ vàng.

Những thắc mắc thực tiễn như của ông Ngô Hồng (62 tuổi, ngụ ấp Vinh Sơn, xã Nghĩa Thành, TP.HCM) về việc tự ý giảm liều thuốc huyết áp khi chỉ số đã ổn định được bác sĩ chấn chỉnh ngay lập tức. Huyết áp mục tiêu cần được duy trì ổn định dài hạn để ngăn ngừa biến cố tim mạch, việc tự ý thay đổi liều lượng thuốc dựa trên cảm quan cá nhân là một hành động đánh cược với mạng sống.

Tương tự, tình trạng đau dạ dày do tác dụng phụ của thuốc xương khớp như trường hợp của bà Võ Thị Phú (54 tuổi, ngụ ấp Phú Sơn, xã Nghĩa Thành) cũng được giải quyết bằng việc linh hoạt chuyển đổi sang các phương pháp vật lý trị liệu, tập phục hồi chức năng thay vì tự ý bỏ trị trị, dẫn đến tình trạng bệnh lý cột sống ngày càng diễn biến phức tạp.

Kiến tạo “phường hạnh phúc”: Vận động linh hoạt và lối sống lành mạnh lên ngôi

Tiếp nối chuỗi chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề “Chủ động phòng ngừa bệnh lý Cơ – Xương – Khớp và Đột quỵ để sống khỏe mỗi ngày”, ngày 22/3, Tạp chí Khoa học phổ thông và phường Tân Sơn Hòa nhằm trang bị kiến thức y khoa đến gần hơn với người dân địa phương.

Chương trình do Tạp chí Khoa học phổ thông phối hợp với phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM tổ chức, với sự đồng hành của Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình và Bệnh viện Quân y 175.

Ths.BS Hoàng Quốc Anh - Khoa Chi dưới, Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM đã thông tin những đến góc nhìn cận cảnh về sự tàn phá của tình trạng thoái hóa khớp gối. Khớp gối giống như một bộ giảm xóc của cơ thể, sự bào mòn bề mặt sụn sau hàng chục năm chịu tải trọng, đặc biệt trong bối cảnh thừa cân, béo phì, sẽ dẫn đến những cơn đau cứng khớp, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống và gia tăng rủi ro té ngã ở người lớn tuổi. Chìa khóa để chung sống hòa bình với thoái hóa khớp nằm ở việc duy trì một chế độ dinh dưỡng giảm tinh bột, tăng chất xơ và thiết lập thói quen vận động linh hoạt.

Song song đó, ThsBS Phan Xuân Uy Hùng - Khoa Nội Thần kinh. Bệnh viện Quân y 175 cũng phân tích sâu về hệ lụy kinh tế và xã hội của bệnh lý tai biến mạch máu não. Sự bùng nổ của bệnh lý này gắn liền với các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được. Một lối sống với chỉ số khối cơ thể chuẩn, vòng eo nằm trong giới hạn an toàn, chế độ ăn giảm muối dưới năm gram mỗi ngày và duy trì tập luyện thể lực cường độ trung bình chính là màng lọc bảo vệ vững chắc nhất.

Tại đây, sự nhầm lẫn giữa các triệu chứng bệnh lý cũng được làm sáng tỏ. Tình trạng đau vùng cổ vai gáy được ThsBS Uy Hùng hướng dẫn xử lý bằng các động tác giãn cơ ngắn hạn và massage trị liệu ngay tại không gian làm việc.

Đáng chú ý, ca bệnh của bà Vũ Thị Lam (61 tuổi, ngụ phường Tân Sơn Hòa) với chẩn đoán thoái hóa cột sống nhưng lại đau lan xuống gót chân đã mở ra một kiến thức mới về sự chồng lấp triệu chứng. Phim chụp X-quang đôi khi không phản ánh hết mức độ tổn thương thực tế, và sự chèn ép thần kinh tọa từ vùng thắt lưng hoàn toàn có thể gây ra những cơn đau rễ thần kinh kéo dài dọc xuống chi dưới mà không đi kèm triệu chứng đau lưng rõ rệt.

Sức khỏe tuổi đôi mươi: Lỗ hổng dinh dưỡng và cột sống nơi giảng đường

Điểm dừng chân tiếp theo tại Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch vào ngày 21/3, chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề “Dinh dưỡng lành cho sức sống khỏe; Dự phòng và xử trí sớm các vấn đề về đau, mỏi cột sống ở sinh viên khối ngành Khoa học sức khỏe”, với sự đồng hành của Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO.

ThsBS Phạm Minh Châu - Giảng viên bộ môn Dinh dưỡng - An toàn vệ sinh thực phẩm, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã thẳng thắn chỉ ra hệ lụy từ thói quen bỏ bữa sáng, lạm dụng thức ăn nhanh, trà sữa và thức khuya kéo dài.

Việc cơ thể không được cung cấp đủ ba nhóm chất đa lượng và các vi chất thiết yếu dẫn đến sự bất ổn định về đường huyết, suy giảm khả năng tập trung, mệt mỏi mạn tính và làm gia tăng mức độ căng thẳng tâm lý. Lời khuyên về việc phân bổ bữa ăn hợp lý và bổ sung chất xơ hòa tan để làm chậm quá trình hấp thu đường từ các thức uống công nghiệp là những giải pháp mang tính ứng dụng rất cao.

Dưới góc độ cơ xương khớp, BS.CKII Nguyễn Đức Lâm - Phó Khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận cảnh báo về sự trẻ hóa của bệnh lý thoát vị đĩa đệm. Tư thế ngồi học sai lệch, thói quen cúi gập cổ sử dụng thiết bị điện tử liên tục đã khiến một tỷ lệ không nhỏ sinh viên gặp vấn đề về cột sống.

Theo BS Lâm, đặc thù nghề nghiệp của ngành y, từ việc bác sĩ ngoại khoa đứng mổ hàng giờ liền đến bác sĩ nha khoa phải cúi người trong không gian hẹp, đòi hỏi người học phải sớm ý thức được việc xây dựng một hệ thống cơ lưng, cơ cổ vững chắc để "bù trừ" lại những áp lực cơ học khắc nghiệt này. Thay đổi tư thế sinh hoạt, loại bỏ thói quen nằm võng, nằm ghế bố hay sử dụng gối quá cao chính là bài học vỡ lòng quan trọng nhất để bảo vệ trục nâng đỡ của cơ thể.

Đối phó bệnh truyền nhiễm giao mùa và xương khớp mạn tính

Chặng cuối của chuỗi chương trình tháng 7 và 8 với chủ đề “Phòng ngừa các bệnh cơ xương khớp và bệnh truyền nhiễm lưu hành tại TP.HCM” tại phường Cầu Kiệu, bức tranh y tế dự phòng được hoàn thiện bằng việc bổ sung mảng ghép về các bệnh truyền nhiễm lưu hành.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Thắm - Phòng Dân số, trẻ em và bảo trợ xã hội, Trạm y tế phường Cầu Kiệu đã chỉ mặt đặt tên ba lỗ hổng lớn nhất trong việc phòng chống dịch sốt xuất huyết: Quên, Sót và Chủ quan.

Sự chủ quan về việc muỗi chỉ sinh sản ở những vật chứa lớn mà bỏ qua các tụ điểm nước đọng nhỏ như khay tủ lạnh, ly nước bàn thờ đã tạo điều kiện cho véc-tơ truyền bệnh phát triển mạnh. Đối với bệnh tay chân miệng, sự xuất hiện của chủng virus EV71 đòi hỏi phụ huynh phải có kỹ năng quan sát, nhận diện sớm các bóng nước ở những vị trí khuất lấp và các dấu hiệu biến chứng thần kinh để tránh hậu quả đáng tiếc.

Trên bình diện các bệnh lý mạn tính, ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam, Khoa Điều trị Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận hệ thống hóa phương pháp phòng ngừa cơ xương khớp thành ba tầng rõ rệt: từ thay đổi lối sống chủ động, tầm soát đo mật độ xương thứ cấp cho đến can thiệp phục hồi chức năng ở bậc ba. Việc tắm nắng để tổng hợp vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi cũng được hướng dẫn một cách khoa học, nhấn mạnh vào khung giờ sáng sớm để tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu tổn thương da do tia cực tím.

Theo ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam, suy cho cùng, sức khỏe xương khớp hay việc đẩy lùi bệnh truyền nhiễm đều không nằm ở những viên thuốc thần kỳ, mà nằm ở chính ý thức kỷ luật, sự lắng nghe cơ thể và quyết tâm thay đổi những thói quen nhỏ nhất trong nếp sống hằng ngày của mỗi cá nhân.

Hành trình “Vui khỏe mỗi ngày” trong tháng 3 và tháng 4 đã hoàn thành xuất sắc vai trò của một người kết nối, mang tri thức y khoa hàn lâm biến thành những cẩm nang sinh tồn thiết thực. Khi mỗi cá nhân chủ động rũ bỏ sự thờ ơ, bước ra khỏi vùng tối của những lầm tưởng y khoa, đó cũng là lúc một nền tảng sức khỏe vững bền cho toàn xã hội được chính thức khởi tạo. Từng câu hỏi được giải đáp, từng nỗi lo được xoa dịu đã dệt nên một mạng lưới bảo vệ sức khỏe đa tầng, minh chứng rõ nét cho chân lý: tài sản quý giá nhất của con người không gì khác ngoài một trí tuệ minh mẫn trong một cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh.

“

Thay mặt Ban tổ chức, ThS. Nhà báo Bùi Hương – Phó Tổng Biên tập phụ trách, điều hành Tạp chí Khoa học phổ thông trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Hệ thống Bệnh viện SAIGON-INTO, Bệnh viện Nhân dân 115; Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM; Bệnh viện Quân y 175; Công ty TNHH Nestlé Việt Nam; Công ty Cổ phần Không gian Gốm Bát Tràng; Công ty TNHH TM DL Cung Đường Vàng; Công ty TNHH Nestlé Việt Nam; Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Lão Phù Food; Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch; Thượng tọa Thích Thiện Thông - Trụ trì Chùa Liên Trì, Phường Vũng Tàu, TP.HCM; … đã đồng hành cùng chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” trong tháng 3 và tháng 4/2026.