Y học

TS.BS.CKII Trần Văn Dương - Trưởng khoa Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Chợ Rẫy: Trọn vẹn là khi vết thương cơ thể và tâm hồn cùng được chữa lành

Hà Quyên • 30/06/2026 - 13:31

Hơn 20 năm theo đuổi vi phẫu và tạo hình thẩm mỹ, TS.BS.CKII Trần Văn Dương - Trưởng khoa Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Chợ Rẫy - đã tham gia nhiều ca phẫu thuật phức tạp. Với ông, phía sau mỗi ca mổ không chỉ là kỹ thuật mà còn là trách nhiệm giữ lại sự sống và niềm tin cho người bệnh.

Có những bác sĩ bước vào nghề từ một ước mơ tuổi thơ. Có thầy thuốc đến với y khoa vì truyền thống gia đình. Nhưng với TS.BS Trần Văn Dương, hành trình ấy bắt đầu từ tiếng gọi mà ông chưa bao giờ quên của người em ruột bị bại liệt từ nhỏ.

Băng qua day dứt, tìm đến y khoa

Sinh ra trong một gia đình thuần nông huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang (cũ), tuổi thơ của ông gắn với ruộng đồng, với những con đường đất xa xôi và những ngày thiếu thốn đủ bề, kể cả nước sạch để dùng hằng ngày.

Gia đình có sáu anh em, cha mẹ đều làm ruộng. Không ai theo ngành y. Cuộc sống khi ấy xoay quanh mấy công đất và những mùa vụ nối tiếp nhau. Nhưng giữa quãng đời bình lặng ấy, sự ra đi của một người em ruột đã để lại trong lòng cậu học sinh Trần Văn Dương một khoảng trống không thể khỏa lấp.

Người em ấy bị bại liệt nhưng rất lanh lợi, gương mặt sáng và giọng nói trong trẻo. Là anh cả, ông là người thường xuyên bồng bế, chăm sóc em mỗi khi cha mẹ vắng nhà. Cho đến một ngày, em sốt cao phải đưa đi cấp cứu. Trong lúc mê man, cậu bé vẫn cố gọi anh trai: “Cứu em anh ơi, cứu em...”.

“Nhưng cuối cùng em không qua khỏi”, ông trầm giọng. “Lúc đó mình cứ nghĩ tại sao không cứu được em mình?”.

Câu hỏi ấy theo ông suốt những năm trung học phổ thông. Rồi nhìn bà con quanh xóm gặp bệnh nhưng thiếu điều kiện chữa trị, ông quyết định thi vào trường y như một cách đi tìm lời giải cho nỗi day dứt của chính mình.

Trăn trở phục hồi khiếm khuyết cơ thể cho người bệnh

Năm 1993, ông bước chân vào giảng đường Khoa Y - Trường Đại học Cần Thơ (nay là Trường Đại học Y Dược Cần Thơ). Theo TS.BS Trần Văn Dương, ngay từ những năm đầu học y, ông đã bị cuốn hút bởi Ngoại khoa bởi sự rõ ràng, dứt khoát và khả năng nhìn thấy kết quả gần như tức thì sau mỗi can thiệp. Ông cho rằng tính cách của mình phù hợp với môi trường ấy - nơi mọi quyết định đều cần nhanh lẹ và chính xác.

Để học nghề, ông thường xuyên theo chân các thầy xuống khoa, ở bệnh viện gần như suốt ngày. Có thời gian, bệnh viện vừa là nơi học tập vừa là “chỗ có cơm ăn” của chàng sinh viên trẻ.

Cơ duyên thật sự đưa ông đến với vi phẫu và tạo hình tái tạo lại bắt đầu từ một ca trực đêm Giáng sinh năm học thứ tư. Đêm đó, Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ tiếp nhận một vụ tai nạn giao thông của cả gia đình bốn người. Người cha bị dập bàn chân, người mẹ tổn thương cánh tay, anh trai bị thương vùng đùi. Nặng nhất là bé gái bảy tuổi bị đứt lìa chân.

Thời điểm ấy, kỹ thuật nối chi chưa phổ biến ở những vùng tỉnh xa. Các bác sĩ buộc phải đóng mỏm cụt để giữ mạng sống cho bệnh nhi. Nhưng hình ảnh cô bé mất chân đã trở thành nỗi ám ảnh lớn với chàng sinh viên y khoa.

“Trong đầu tôi lúc đó cứ nghĩ: tại sao mình không làm gì được hơn?”, ông kể.

Sau này, khi được cử lên Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM học chuyên sâu, ông nhận ra kỹ thuật nối chi và vi phẫu trên thế giới đã phát triển từ lâu. Thấy thích thú, từ đó, ông quyết định theo đuổi con đường vi phẫu.

Trở lại Cần Thơ năm 2001, ông bắt đầu thực hiện ca nối chi đầu tiên cho một bệnh nhi 10 tuổi bị đứt lìa cánh tay. Sau đó là hàng loạt ca nối ngón tay, tạo hình che phủ tổn thương và tái tạo chi thể.

Những năm đầu 2000, lĩnh vực này còn khá mới ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, gần như chưa có người theo đuổi. Ông chính là người đầu tiên tại địa phương thực hiện kỹ thuật nối chi và thực hiện phương pháp vạt da tạo hình.

TS.BS Dương đến làm việc tại Bệnh viện Chợ Rẫy, khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình vào năm 2005 và công tác tại khoa Tạo hình thẩm mỹ từ năm 2016 đến nay.

Theo ông, đó không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp mà còn là mong muốn được bước vào một môi trường có nhiều ca bệnh phức tạp hơn, nhiều thầy giỏi hơn để tiếp tục học hỏi.

“Có những lúc mình cần một nơi có nhiều thử thách để mình học và trưởng thành hơn”, ông chia sẻ.

Với TS.BS Trần Văn Dương, vi phẫu không đơn thuần là kỹ thuật nối mạch máu hay thần kinh. Đó là nền tảng quan trọng của ngành tạo hình tái tạo và thẩm mỹ - công việc đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối, nơi bác sĩ phải thao tác trên những mạch máu chỉ vài milimet.

Ông mô tả cảm giác làm vi phẫu giống như “chạm mà như không chạm”. Mọi động tác phải mềm mại, nhẹ nhàng và ổn định tuyệt đối. Chính sự tinh tế ấy giúp hạn chế tổn thương thêm cho mô, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh hơn và đạt kết quả tối ưu.

“Vi phẫu là nền tảng kỹ thuật. Tạo hình là phục hồi những phần khuyết hổng của cơ thể. Còn thẩm mỹ không chỉ chữa lành vết thương trên cơ thể mà còn chữa lành những tổn thương trong tâm hồn bệnh nhân”, ông nói.

Những cuộc mổ “không cho phép sai sót”

Nhưng để đạt được cả hai yêu cầu “lành” và “đẹp” đôi khi là một cuộc chiến rất khó khăn, và phòng mổ - nơi ranh giới giữa thành công và thất bại đôi khi rất mong manh.

Ông nhớ những trường hợp bệnh nhân mất gần toàn bộ mô ngực sau biến chứng silicon hay những ca tổn thương vùng mũi quá nặng. Khi ấy, ưu tiên đầu tiên luôn là giữ chức năng sống cho bệnh nhân, như giúp họ thở được, kiểm soát nhiễm trùng hay che phủ tổn thương để bảo toàn cơ thể. Còn yếu tố thẩm mỹ đôi khi chỉ có thể cải thiện ở mức tối đa trong khả năng cho phép.

“Có những trường hợp mình phải chấp nhận ưu tiên cho bệnh nhân sống được trước đã”, ông chia sẻ.

TS.BS Dương kể về trường hợp một nam công nhân 22 tuổi quê Bình Định bị tai nạn lao động, mất gần như toàn bộ da đầu và hộp sọ. Nếu không che phủ kịp thời, bệnh nhân có thể nhiễm trùng nặng và tử vong.

Trong ca mổ ấy, phương án đầu tiên thất bại ngay trên bàn mổ vì không tìm thấy cuống mạch phù hợp. Ê-kíp buộc phải đổi phương án ngay lập tức. “Khi đó áp lực rất lớn vì ca này chỉ có thành công thôi, không được phép thất bại”, bác sĩ Dương kể.

Cuối cùng, ê-kíp sử dụng vạt đùi để che phủ thành công phần khuyết hổng và giữ lại sự sống cho bệnh nhân.

Một dấu mốc đáng nhớ khác trong sự nghiệp của ông là ca phẫu thuật tách cặp song sinh dính liền Trúc Nhi - Diệu Nhi năm 2020 tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, khi ông tham gia với vai trò phụ trách vi phẫu và tạo hình, đảm nhiệm thiết kế các vạt da để che phủ tổn thương sau tách rời.

Ông nhớ lại, khi nhận lời mời tham gia hội chẩn từ ê-kíp của PGS.TS Trương Quang Định - Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cảm xúc đầu tiên là vừa mừng vừa áp lực. Mừng vì được tin tưởng tham gia một ca bệnh đặc biệt hiếm gặp, nhưng cũng lo bởi đây là cuộc đại phẫu "không cho phép sai sót".

“Áp lực lớn nhất là gần như không có chỗ cho thất bại. Mình phải làm sao che phủ được hết các vùng tổn thương để hai bé an toàn”, ông kể.

Điều khiến ông ấn tượng nhất không chỉ là thành công của ca phẫu thuật, mà còn là sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều thế hệ bác sĩ.

“Mình thấy được sức mạnh của một tập thể khi tất cả cùng hướng về một mục tiêu. Bây giờ nhìn hai bé khỏe mạnh, chạy nhảy bình thường, đó là niềm vui rất lớn”, bác sĩ Dương chia sẻ.

Sáu năm nhìn lại, ca mổ ấy là minh chứng cho năng lực của đội ngũ y bác sĩ Việt Nam trong việc thực hiện những ca phẫu thuật phức tạp mang tầm thế giới.

Trui rèn bản lĩnh và sự điềm tĩnh

Sau hơn hai thập niên gắn bó với vi phẫu và tạo hình thẩm mỹ, TS.BS Trần Văn Dương cho rằng điều lớn nhất nghề mang lại cho ông không chỉ là kỹ năng chuyên môn, mà còn là cách nhìn về con người và cuộc sống.

Theo ông, trước đây mục tiêu của điều trị thường chỉ dừng ở việc làm lành tổn thương. Nhưng hiện nay, tạo hình thẩm mỹ hiện đại đòi hỏi cả yếu tố chức năng lẫn thẩm mỹ, để người bệnh không chỉ sống được mà còn sống tốt hơn sau điều trị.

Với vị Trưởng khoa Tạo hình thẩm mỹ, một bác sĩ ngoài kiến thức chuyên môn còn cần thấu hiểu tâm lý, hoàn cảnh và cả những tổn thương vô hình phía sau mỗi bệnh nhân. Bởi theo ông, sự hồi phục trọn vẹn không chỉ là khi hình thể được tái tạo, mà còn là lúc người bệnh lấy lại được sự tự tin để trở về với cuộc sống bình thường.

Ông cho rằng làm đẹp không nên là cuộc chạy đua theo xu hướng. Điều quan trọng hơn là giúp người bệnh hiểu thế nào là vẻ đẹp phù hợp với bản thân để hạn chế những can thiệp cực đoan hoặc chạy theo “trend” một cách mù quáng.

“Làm đẹp đúng thì sẽ rất ý nghĩa. Nhưng làm không đúng thì hậu quả đôi khi kéo dài cả đời, nguy cơ biến chứng nặng nề”, ông nói.

Chính vì tính chất đặc biệt ấy, nghề vi phẫu và tạo hình thẩm mỹ cũng đòi hỏi người bác sĩ phải có sự bình tĩnh gần như tuyệt đối. TS.BS Trần Văn Dương ví von việc làm vi phẫu giống như một dạng “luyện tĩnh tâm”. Nếu để cảm xúc hoặc nỗi sợ chi phối, chỉ một rung động nhỏ của bàn tay cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật.

“Đối diện với sinh mạng con người thì mình phải đủ bình tĩnh. Nếu mình run, tỷ lệ thất bại sẽ cao hơn rất nhiều”, ông nói.

Truyền lửa đam mê cho thế hệ thầy thuốc trẻ

Trong hành trình làm nghề, TS.BS Trần Văn Dương cho biết mình chịu ảnh hưởng lớn từ nhiều người thầy ở các giai đoạn khác nhau. Khi còn là sinh viên y khoa, PGS.TS Phạm Văn Năng là người giúp ông hiểu rằng nghề y không chỉ là chẩn đoán và điều trị, mà còn là cách giao tiếp, đồng hành và tạo niềm tin với bệnh nhân.

Đến khi trở thành bác sĩ ngoại khoa, TTƯT.BS Võ Văn Châu là người truyền cho ông niềm đam mê với vi phẫu và những kiến thức chuyên môn.

Từ những kinh nghiệm nghề nghiệp và tư duy điều trị được các thế hệ tiền bối truyền lại, TS.BS Trần Văn Dương mong muốn tiếp tục gửi gắm những giá trị ấy cho lớp bác sĩ trẻ. Hiện nay, ngoài công tác chuyên môn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, ông còn tham gia giảng dạy với vai trò giảng viên thỉnh giảng tại nhiều trường đại học y khoa.

“Cái khó nhất không phải thao tác kỹ thuật, mà là truyền được ngọn lửa để người trẻ vượt qua những rào cản ban đầu và dám đi tiếp với nghề”, TS.BS Dương cho biết.

Theo ông, người bác sĩ không chỉ học từ sách vở hay người thầy, mà còn phải học từ chính bệnh nhân của mình. Mỗi ca bệnh đều mang lại một bài học riêng về chuyên môn lẫn cách ứng xử trong cuộc sống.

Vào năm 2023, TS.BS Trần Văn Dương được bổ nhiệm làm Trưởng khoa Tạo hình thẩm mỹ Bệnh viện Chợ Rẫy. Với ông, đây vừa là niềm tin của đồng nghiệp, vừa là áp lực rất lớn khi làm việc tại một bệnh viện tuyến cuối tiếp nhận nhiều ca bệnh phức tạp nhất khu vực phía Nam.

“

Có những trường hợp kết quả mình làm vượt hơn cả mong đợi của bệnh nhân. Khi họ thật sự hài lòng và lấy lại được niềm tin vào cuộc sống, đó là điều hạnh phúc nhất.

TS.BS.CKII Trần Văn Dương - Trưởng khoa Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Chợ Rẫy

Ông cho biết mục tiêu lớn nhất của mình là làm sao giúp được nhiều bệnh nhân hơn với kết quả điều trị ngày càng tốt hơn. Sau những khó khăn, những đêm trực bệnh viện, điều TS.BS Trần Văn Dương nhắc nhiều nhất vẫn là lòng biết ơn những người đã luôn đồng hành để ông toàn tâm toàn ý phục vụ người bệnh.

Ông bày tỏ sự kính trọng dành cho những người thầy đã dìu dắt mình từ những ngày đầu học nghề. Biết ơn đồng nghiệp và Ban Giám đốc bệnh viện đã tin tưởng trao cơ hội thực hiện những ca bệnh khó.

Và trên hết, ông biết ơn gia đình - những người chấp nhận sự hy sinh thầm lặng để ông có thể dành gần như toàn bộ thời gian cho bệnh viện, cho phòng mổ và cho bệnh nhân.

“Gia đình đã hy sinh và thấu hiểu rất nhiều để tôi có thể tập trung cho công việc”, ông nói.

Từ cậu học trò miền Tây từng day dứt vì điều kiện y tế thiếu thốn tại địa phương, TS.BS Trần Văn Dương đã đi một hành trình rất dài để trở thành một thầy thuốc "mát tay" tại Chợ Rẫy - một bệnh viện tuyến cuối hạng đặc biệt.

Hành trình ấy đi qua những đêm trực trắng, những ca nối chi kéo dài hơn 10 tiếng, những cuộc đại phẫu “không có chỗ cho sai sót”, rồi cả những ngày chống dịch giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết. Nhưng sau tất cả, điều ông giữ lại không chỉ là kỹ thuật hay những thành tựu chuyên môn, mà là sự thấu cảm với con người.

Với ông, tạo hình thẩm mỹ chưa bao giờ đơn thuần là làm đẹp. Đó là hành trình giúp một người được sống lành lặn hơn, tự tin hơn và tìm lại niềm tin để bước tiếp cuộc đời của mình.