Tôm chân trắng: năng suất cao nhưng...
ThS. Phạm Văn Tình, phó giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia cho biết, hiện nay nhiều nước đã chuyển sang nuôi tôm thẻ 100% như Thái Lan, Indonesia, Malaysia... Năm 2010, diện tích nuôi tại Việt Nam 25.000 ha, sản lượng 150.000 tấn, chiếm 30% tổng lượng tôm nuôi cả nước, nhiều nhất là khu vực miền Trung, dự kiến năm 2011 tăng lên 40%. Lợi thế tôm chân trắng là có tỷ lệ tăng trưởng nhanh hơn tôm sú giai đoạn đến 20 g/con nhưng sau đó tăng trưởng chậm hơn tôm sú. Tôm thẻ thích ứng mật độ nuôi dày (60 - 200 con/m2), có thể lên đến 400 con/m2 nhưng với tôm sú chỉ 20 - 60 con/m2, thích nghi độ mặn rộng (0,5 - 45%0) so với tôm sú, thích nghi nhiệt độ tới 150C. Tôm chân trắng dễ thuần hóa, tỷ lệ làm giống sống cao, có dòng tôm chân trắng đề kháng được virus bệnh taura. Tỷ lệ nhiễm đốm trắng thấp hơn tôm sú, tỷ lệ sống nuôi thương phẩm cao hơn.
Tuy vậy khi nuôi tôm thẻ mật độ dày đòi hỏi kỹ thuật và quản lý giỏi, rủi ro cao và cần vốn cao hơn. TS. Nguyễn Hữu Hùng (Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 3) cho biết, cái khó hiện nay là con giống, giống sạch bệnh, chất lượng tốt (chỉ đạt khoảng 15 tỷ con), không đáp ứng nhu cầu nuôi thương phẩm, cần đến 40 - 45 tỷ con, điều này khiến trại giống ươm giống không rõ nguồn gốc, nhập lậu từ Trung Quốc giá rẻ gây thiệt hại lớn cho nông dân. Chi cục nuôi trồng thủy sản Bến Tre cho biết, khi môi trường, thời tiết không thuận lợi, tôm chân trắng rất dễ phát sinh bệnh và thường chết nhanh, thiệt hại lớn. Giá tôm hiện chưa ổn định, nguy cơ xuống thấp khi phát triển nhanh...
Ông Nguyễn Văn Bửu, thị trấn Trần Đề (huyện Trần Đề, Sóc Trăng) cho biết, nuôi tôm thẻ chân trắng đúng quy trình có thể cho lợi nhuận nhiều hơn tôm sú do thời gian nuôi ngắn, năng suất cao. Cái khó khi nuôi tôm thẻ là yêu cầu nguồn điện “không chập chờn” vì phải chạy quạt 100 vòng/phút (tôm sú cần 70 vòng/phút), đáy ao nuôi phải lót bạt vì tôm thẻ bới đất làm đục nước dễ nhiễm bệnh, ao và mực nước cũng phải sâu hơn. Tuy nhiên, ông Bửu “kết luận” ở mức quản lý vừa phải, vừa tầm kiến thức nông dân thì nuôi tôm sú vừa khả năng đầu tư. Chi phi nuôi 1 kg tôm sú khoảng 65.000 đồng (quản lý gia đình), giá bán đến 175.000 đồng/kg.
Tôm sú vẫn là chủ lực
Ông Nguyễn Văn Khởi, phó giám đốc Sở NN&PTNT Sóc Trăng cho biết, từ thực tế sản xuất cho thấy nuôi tôm thẻ chân trắng chỉ là tạm thời, không lâu dài và bền vững như tôm sú. Nuôi tôm thẻ chỉ thâm canh, nếu lâu dài tác động lớn vùng nuôi thay đổi môi trường. Vụ trưởng Vụ nuôi trồng thủy sản Nguyễn Huy Điền nhìn nhận, nuôi tôm chân trắng có thuận lợi là thị trường thế giới có nhu cầu cao, kỹ thuật nuôi không quá khó, năng suất cao, nuôi nhanh, hoàn vốn nhanh. Thời gian qua chưa thấy xuất hiện dịch bệnh. Các nước đang phát triển mạnh, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để nuôi quy mô. Theo ông Điền, tôm chân trắng mới phát triển nên khó cạnh trạnh với tôm sú dù có khả năng cho lợi nhuận cao hơn. Thời gian tới cần phát triển cả hai đối tượng này đa dạng sản phẩm xuất khẩu, với tôm chân trắng thì phát triển vừa phải, còn tôm sú vẫn là đối tượng nuôi chủ lực. Các nước hiện nay phát triển nuôi tôm chân trắng rất mạnh, Việt Nam khó cạnh tranh. Sắp tới, ngành nông nghiệp cần quy hoạch nuôi tôm chân trắng trên cơ sở rà soát lại vùng quy hoạch. Chỉ nuôi tôm chân trắng theo mô hình thâm canh, không nuôi quảng canh. Tuy nhiên, việc áp dụng quy hoạch vùng rất khó bởi không phải nông dân nào cũng đủ điều kiện đầu tư nuôi tôm chân trắng.
ThS. Phạm Văn Tình lưu ý, khi phát triển tôm chân trắng chỉ nuôi thâm canh, điều kiện nuôi thâm canh chỉ vùng ven biển, vùng nuôi sâu trong nội đồng hàng chục km rất khó thâm canh. Việc nuôi tôm chân trắng kích cỡ lớn, theo kinh nghiệm Thái Lan (nuôi đạt 40 - 50 con/kg) yêu cầu giống tốt, ban đầu thả dày sau đó tỉa thưa dần. Tại Đài Loan, 85% diện tích tôm chân trắng nuôi kết hợp với cá măng, mục đích duy trì tốt chất lượng nguồn nước, cân bằng hệ vi sinh trong ao, giảm giá thành sản phẩm. Hoặc nuôi luân canh một vụ tôm, một vụ cá (cá chẽm, cá mú...) giúp an toàn môi trường, giảm cơ hội tồn dư mầm bệnh.
