Ứng dụng thiết bị thông minh trong chăm sóc người cao tuổi tại Nhật Bản – Kinh nghiệm đáng tham khảo cho Việt Nam

Một trong những điểm để lại nhiều ấn tượng là việc ứng dụng hiệu quả các thiết bị công nghệ thông minh trong chăm sóc người cao tuổi, vừa bảo đảm an toàn trong theo dõi hằng ngày, vừa góp phần giảm áp lực nhân lực trực tiếp nhưng vẫn duy trì chất lượng phục vụ ở mức cao.

Tại các cơ sở của Genki Group, công nghệ không thay thế con người, mà đóng vai trò hỗ trợ để nhân viên chăm sóc làm việc hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Một trong những ứng dụng nổi bật là hệ thống cảm biến thông minh theo dõi an toàn 24/7. Các cảm biến được lắp đặt tại phòng ở, giường ngủ, nhà vệ sinh hoặc khu vực sinh hoạt chung nhằm phát hiện té ngã, bất thường trong vận động, thay đổi nhịp sinh hoạt hoặc nguy cơ khẩn cấp. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo đến nhân viên phụ trách để hỗ trợ kịp thời. Điều này đặc biệt quan trọng với người cao tuổi sống một mình hoặc có nguy cơ sa sút trí tuệ.

Đáng chú ý là loại cảm biến mỏng đặt bên dưới nệm hoặc dưới mặt giường, hoàn toàn không gây khó chịu cho người sử dụng. Thiết bị có khả năng ghi nhận các chuyển động rất nhỏ của cơ thể để theo dõi nhiều chỉ số quan trọng như nhịp thở, nhịp tim, thời gian ngủ, tần suất trở mình, thời điểm rời giường hoặc các dấu hiệu bất thường trong lúc nghỉ ngơi. Khi người cao tuổi có biểu hiện như nằm yên quá lâu, khó thở, rời giường ban đêm có nguy cơ té ngã hoặc không quay lại giường sau một khoảng thời gian nhất định, hệ thống sẽ gửi cảnh báo ngay đến điện thoại hoặc máy tính bảng của nhân viên chăm sóc. Nhờ đó, nhân viên có thể tiếp cận kịp thời mà không cần kiểm tra phòng liên tục, vừa bảo đảm an toàn vừa giữ được sự riêng tư cho người sử dụng.

Ngoài ra, công nghệ này còn giúp đánh giá chất lượng giấc ngủ. Nhiều người cao tuổi mất ngủ, ngủ chập chờn hoặc rối loạn nhịp sinh học nhưng khó mô tả chính xác. Dữ liệu từ cảm biến cho phép bác sĩ và nhân viên y tế nhận biết tình trạng ngủ kém, thức giấc nhiều lần để điều chỉnh thuốc, dinh dưỡng hoặc chế độ vận động phù hợp. Đối với người có sa sút trí tuệ hoặc nguy cơ lang thang ban đêm, cảm biến dưới nệm đóng vai trò như một “người gác cửa thầm lặng”. Hệ thống nhận biết khi người bệnh rời giường bất thường và báo động sớm, giúp phòng tránh đi lạc hoặc té ngã.

Ngoài hệ thống cảm biến, các thiết bị nâng và hỗ trợ di chuyển cũng đóng vai trò quan trọng. Thiết bị nâng giúp chuyển bệnh nhân từ giường sang xe lăn hoặc các vị trí khác một cách an toàn, giảm nguy cơ chấn thương cho cả bệnh nhân và nhân viên chăm sóc. Đây là giải pháp hiệu quả trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực y tế tại các cơ sở chăm sóc dài hạn.

Ngoài ra, Genki Group còn cho biết họ đang đẩy mạnh ứng dụng robot hỗ trợ chăm sóc và phục hồi chức năng. Tại Nhật, robot không còn là hình ảnh của tương lai mà đã hiện diện trong đời sống hằng ngày. Một số robot hỗ trợ người cao tuổi tập đi, đứng lên ngồi xuống, vận động khớp hoặc tham gia các trò chơi tương tác giúp kích thích trí nhớ. Robot cũng hỗ trợ nhân viên trong việc nâng đỡ người bệnh, giảm gánh nặng lao động thể lực và hạn chế chấn thương nghề nghiệp.

Một điểm đáng chú ý khác là hồ sơ sức khỏe điện tử và quản lý dữ liệu chăm sóc cá thể hóa. Mỗi người cao tuổi tại cơ sở đều có hồ sơ số hóa ghi nhận bệnh nền, thuốc đang sử dụng, chế độ dinh dưỡng, khả năng vận động, thói quen sinh hoạt và diễn biến sức khỏe hằng ngày. Nhờ đó, bác sĩ, điều dưỡng, chuyên viên phục hồi chức năng và nhân viên chăm sóc có thể phối hợp đồng bộ, xây dựng kế hoạch chăm sóc riêng cho từng người.

Ngoài chăm sóc thể chất, các cơ sở của Genki Group còn quan tâm đến đời sống tinh thần thông qua công nghệ kết nối xã hội. Người cao tuổi có thể gọi video cho người thân, tham gia lớp học trực tuyến, nghe nhạc, xem chương trình giải trí hoặc tham gia các hoạt động tương tác số phù hợp với lứa tuổi. Công nghệ giúp thu hẹp khoảng cách thế hệ, giảm cảm giác cô đơn – một vấn đề lớn của xã hội già hóa.

Mô hình của Nhật Bản cho thấy: chăm sóc người cao tuổi trong tương lai không thể chỉ dựa vào tăng nhân lực hay mở rộng cơ sở vật chất, mà cần kết hợp mạnh mẽ với chuyển đổi số và công nghệ thông minh. Đây là kinh nghiệm quý cho nhiều quốc gia đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, trong đó có Việt Nam.