Bản sắc riêng của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM trong Kỷ nguyên vươn mình

Tầm nhìn và hành lang pháp lý kiến tạo

Ông Trương Minh Huy Vũ, Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC-HCMC) tại TP.HCM, cho biết thành phố đang tìm kiếm một mô hình phát triển mới, trong đó tài chính không chỉ là ngành dịch vụ mà trở thành “hạ tầng mềm” cho tăng trưởng dài hạn. VIFC-HCMC chính là cách TP.HCM tái định vị vai trò trong nền kinh tế quốc gia và chuỗi giá trị toàn cầu: không chỉ thu hút vốn, mà còn tham gia định hình dòng vốn, thử nghiệm các chuẩn mực mới về tài chính số, tài chính xanh, tài chính bao trùm, từ đó từng bước lan tỏa ra toàn nền kinh tế.

Trọng tâm tiếp theo là cải cách thể chế theo hướng cạnh tranh toàn cầu. VIFC-HCMC được thiết kế như một “không gian chính sách” có kỷ luật và minh bạch, dựa trên thông lệ quốc tế, trong đó vai trò của Nhà nước chuyển từ cấp phép, quản lý sang kiến tạo, đồng hành và giám sát rủi ro. Nếu thành công, mô hình này không chỉ giới hạn trong phạm vi trung tâm tài chính mà còn đóng vai trò như một “phòng thí nghiệm thể chế” cho các cải cách sâu rộng hơn.

Song song đó, TP.HCM hướng tới tạo động lực tăng trưởng chất lượng cao, từng bước thay thế mô hình phát triển dựa vào đất đai, lao động giá rẻ và gia công. Một trung tâm tài chính quốc tế vận hành hiệu quả sẽ kéo theo hệ sinh thái dịch vụ cao cấp, công nghệ, dữ liệu và nhân lực toàn cầu, qua đó nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng khả năng chống chịu của kinh tế đô thị.

Xa hơn, TP.HCM đặt mục tiêu không chỉ giữ vai trò “đầu tàu kinh tế” mà còn trở thành đô thị có năng lực thiết kế tương lai, dám thử nghiệm có kiểm soát, sẵn sàng chịu trách nhiệm và cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, hành lang pháp lý đang được khơi thông thông qua Nghị quyết 222/2025 và Dự thảo Nghị định về thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế của Bộ Tài chính. Đây là những căn cứ quan trọng, mở đường cho các cơ chế đặc thù, tạo niềm tin cho các định chế tài chính quốc tế khi tham gia thị trường Việt Nam.

“

“Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM không chỉ nhằm thu hút vốn, mà còn tham gia định hình dòng vốn, thử nghiệm các chuẩn mực mới về tài chính số, tài chính xanh và tài chính bao trùm, qua đó lan tỏa ra toàn nền kinh tế”

Ông Trương Minh Huy Vũ, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC

Vị thế ngày càng rõ nét của TP.HCM được phản ánh qua Bảng xếp hạng Trung tâm Tài chính toàn cầu (GFCI 38). Thành phố tăng 3 bậc, lên hạng 95 với 664 điểm, chính thức gia nhập nhóm “International Contender”. Đồng thời, TP.HCM nằm trong nhóm 15 trung tâm tài chính được giới chuyên gia toàn cầu dự báo sẽ gia tăng tầm quan trọng trong 2–3 năm tới.

Biểu tượng vật lý cho lộ trình này là tòa tháp Saigon Marina International Financial Centre tại số 2 Tôn Đức Thắng, khánh thành tháng 8/2025. Công trình 55 tầng không chỉ là điểm nhấn kiến trúc mà còn đánh dấu bước chuyển biến cụ thể của hạ tầng tài chính đô thị.

Chuẩn mực cốt lõi

Ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh, nếu VIFC-HCMC vận hành theo logic hành chính truyền thống thì khó theo kịp nhịp độ thị trường tài chính toàn cầu; nhưng nếu “thị trường hóa” hoàn toàn một thiết chế công, rủi ro về kỷ luật công quyền và trách nhiệm giải trình sẽ rất lớn. Mấu chốt không nằm ở việc chọn hành chính hay thị trường, mà ở thiết kế thể chế lai, nơi tốc độ và kỷ luật được tích hợp trong cấu trúc vận hành.

Trước hết, VIFC-HCMC được quản trị theo nguyên tắc mục tiêu thay vì quy trình. Cơ quan điều hành được giao các chỉ tiêu rõ ràng như: thu hút bao nhiêu định chế tài chính, triển khai bao nhiêu sản phẩm mới, kiểm soát rủi ro ở mức nào.

Thứ hai, cần tách bạch vai trò hoạch định chính sách và vận hành. Cơ quan điều hành không nên vừa là “nhà làm luật” vừa là “người cấp phép từng việc nhỏ”. Trên cơ sở chính sách khung và chuẩn mực an toàn đã ban hành, cơ quan điều hành tập trung vào triển khai, kết nối, xúc tiến, thử nghiệm và giám sát thực thi, qua đó rút ngắn thời gian ra quyết định.

Thứ ba, thiết kế cơ chế ra quyết định tập thể tinh gọn nhưng gắn với trách nhiệm cá nhân rõ ràng. Các quyết định chiến lược được thông qua bởi hội đồng chuyên trách đa lĩnh vực, song mỗi quyết định phải gắn với một người chịu trách nhiệm cuối cùng.

Thứ tư, kỷ luật công quyền được bảo đảm bằng minh bạch hóa dữ liệu và giám sát theo thời gian thực. VIFC-HCMC nên vận hành trên nền tảng số, nơi mọi quyết định, dòng vốn và rủi ro đều được ghi nhận, truy vết và báo cáo định kỳ cho cơ quan giám sát.

Cuối cùng, yếu tố con người mang tính quyết định. Một thiết chế công muốn vận hành theo logic thị trường phải thu hút được nhân sự có “DNA thị trường”, đồng thời đặt họ trong khuôn khổ đạo đức và trách nhiệm công vụ chặt chẽ.

“Giai đoạn đầu, chuẩn mực cốt lõi nhất là tính chắc chắn pháp lý (legal certainty), gồm quy định rõ ràng, ổn định, có hiệu lực thực thi cao; cách diễn giải luật nhất quán và cam kết các quyền, nghĩa vụ đã xác lập không bị thay đổi tùy tiện bởi quyết định hành chính”, ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh.

“

“Để trở thành trung tâm tài chính công nghệ cao vào năm 2030, TP.HCM cần đi theo chiến lược phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và hội nhập quốc tế. Cơ chế sandbox cho fintech, cùng việc thu hút các định chế tài chính lớn bằng chính sách ưu đãi vượt trội, sẽ tạo động lực bứt phá cho trung tâm tài chính trong giai đoạn đầu”

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Thành viên Tổ tham mưu thành lập VIFC-HCMC

Chiến lược phát triển đột phá đến năm 2030

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Thành viên Tổ tham mưu thành lập VIFC-HCMC, để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm tài chính công nghệ cao vào năm 2030, TP.HCM đang triển khai một chiến lược phát triển đồng bộ, táo bạo, lấy đổi mới sáng tạo, công nghệ và hội nhập quốc tế làm trụ cột.

Thứ nhất, sandbox mở cho đổi mới fintech. VIFC-HCMC tiên phong áp dụng cơ chế sandbox quy mô lớn, cho phép thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới như tiền số, tài sản số, blockchain, AI trong môi trường quản lý đặc biệt, kể cả khi khung pháp lý quốc gia chưa hoàn thiện. Mô hình “phòng thí nghiệm mở” này thể hiện tư duy chính sách linh hoạt, vừa thúc đẩy đổi mới vừa đảm bảo an toàn hệ thống, qua đó thu hút startup và sáng kiến fintech có sức cạnh tranh khu vực.

Thứ hai, thu hút các “đại bàng” tài chính bằng ưu đãi vượt trội. VIFC-HCMC hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn cho các định chế tài chính hàng đầu thông qua loạt chính sách ưu đãi chưa từng có: miễn, giảm mạnh thuế thu nhập doanh nghiệp; miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia trình độ cao; thị thực thông thoáng cho chuyên gia và gia đình. Thủ tục hành chính được rút gọn theo cơ chế “một cửa”, hồ sơ thành viên VIFC-HCMC xử lý cực nhanh (1 ngày chấp thuận tạm thời, tối đa 7 ngày công nhận chính thức). Đặc biệt, các tập đoàn Fortune 500 được tự động công nhận thành viên, qua đó “trải thảm đỏ” đón dòng vốn và định chế tài chính toàn cầu.

Thứ ba, blockchain và AI là trụ cột phát triển. VIFC-HCMC được định vị là trung tâm tài chính dựa trên công nghệ cao, trong đó blockchain và AI giữ vai trò trung tâm. Blockchain giúp xây dựng hạ tầng giao dịch minh bạch, an toàn, triển khai hợp đồng thông minh; AI hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn, tự động hóa quy trình và phát triển sản phẩm tài chính thông minh. Trung tâm cũng định hướng ứng dụng các công nghệ chiến lược như robo advisor, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, AI và blockchain thế hệ mới nhằm tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội.

Thứ tư, tự động hóa và quản lý thông minh giao dịch. Công nghệ giúp VIFC-HCMC được định vị là trung tâm tài chính dựa trên công nghệ cao, trong đó blockchain và AI giữ vai trò trung tâm tự động hóa toàn diện các nghiệp vụ từ giao dịch, thanh toán đến quản lý và cấp phép. Hệ thống blockchain cho phép thanh toán, chuyển tiền gần như tức thời 24/7; AI hỗ trợ giám sát thị trường, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận sớm. Trung tâm có cơ quan quản lý, giám sát chuyên biệt tại chỗ, song song với các quy định chặt chẽ về phòng chống rửa tiền, an ninh mạng, quản lý tài sản số nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.

Lợi ích kỳ vọng là an toàn, hiệu quả và hội nhập sâu. Chiến lược công nghệ giúp giảm chi phí, tăng tốc độ xử lý, nâng cao an ninh giao dịch và củng cố niềm tin thị trường. Quan trọng hơn, VIFC-HCMC được định vị là trung tâm tài chính dựa trên công nghệ cao, trong đó blockchain và AI giữ vai trò trung tâm sẽ là cầu nối đưa Việt Nam hội nhập sâu vào thị trường tài chính toàn cầu, cung cấp dịch vụ chuẩn quốc tế với chi phí cạnh tranh, thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư và startup fintech quốc tế.

Về lâu dài, việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là động lực cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ tài chính thế giới. Với chiến lược rõ ràng và quyết tâm hiện tại, TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm tài chính - công nghệ hàng đầu khu vực trong thập kỷ tới

Lộ trình hiện thực hóa khát vọng

TS Vũ Thị Hồng Nhung cho rằng, trong hành trình trở thành trung tâm tài chính quốc tế, TP.HCM cần một lộ trình rõ ràng, có khả năng đo lường và thực thi nhất quán.

Cụ thể, vị chuyên gia nêu rõ chiến lược phát triển được phân kỳ thành ba giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn 2025 - 2030 tập trung vào hoàn thiện thể chế với việc thành lập cơ quan quản lý độc lập và triển khai cơ chế Sandbox. Các chính sách ưu đãi thuế sẽ được áp dụng để thu hút những "đại bàng" trong làng tài chính thế giới đến đặt trụ sở.

Bước sang giai đoạn 2030 - 2040 là thời điểm bứt phá về hạ tầng và nhân tài. Khu đô thị mới Thủ Thiêm sẽ được hoàn thiện, kết nối đồng bộ với tuyến Metro và sân bay Long Thành. Song song đó, thành phố tập trung xây dựng môi trường sống đẳng cấp quốc tế để giữ chân các chuyên gia tài chính hàng đầu, tương tự mô hình thành công của các đại học quốc tế như RMIT.

Sau năm 2040, mục tiêu là định vị thương hiệu TP.HCM trở thành một "Trung tâm Tài chính Xanh và Số" hàng đầu khu vực ASEAN. Đến thời điểm này, bản sắc của trung tâm tài chính TP.HCM sẽ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa trí tuệ Việt, công nghệ toàn cầu và sức mạnh của kinh tế thực từ nông nghiệp, công nghiệp đến logistics. Đó sẽ không phải là một bản sao của bất kỳ đâu, mà là một cực tăng trưởng mang đậm dấu ấn và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam.