TS Trần Du Lịch: 'Tận dụng thời cơ để đưa TP.HCM phát triển nhanh'

Ngày 8/1, tại TP.HCM, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị báo cáo viên tháng 1 năm 2026. Hội nghị được tổ chức trực tiếp và kết nối trực tuyến đến 67 điểm cầu các phường, xã, đặc khu trên địa bàn TP.HCM.

Tại hội nghị, TS Trần Du Lịch - Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội - báo cáo chuyên đề "Nghị quyết số 260/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM".

Góp phần phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19

Theo TS Trần Du Lịch, Nghị quyết 98 gồm 2 nhóm nội dung. Trong đó, nhóm cơ chế mở rộng phân cấp, phân quyền về quản lý Nhà nước trên địa bàn ở các lĩnh vực, như: quản lý đầu tư; tài chính, ngân sách nhà nước; quản lý đô thị, tài nguyên, môi trường; ngành nghề ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược vào Thành phố; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; tổ chức bộ máy của chính quyền TP.HCM và Thành phố Thủ Đức (cũ).

Về nhóm chính sách, Thành phố có một số chính sách để huy động nguồn lực, đặc biệt ở khu vực tư nhân, trong đó có nhà đầu tư chiến lược, thí điểm đầu tư theo hình thức PPP; mô hình TOD…

TS Trần Du Lịch cho biết, sau 2,5 năm thực hiện Nghị quyết 98 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế chính sách đặc thù phát triển TP.HCM đã mang lại những kết quả rất tích cực. Thành phố đã triển khai 36/44 nhóm cơ chế chính sách đi vào cuộc sống, như tăng phụ cấp cho cán bộ công chức Thành phố, phân cấp, phân quyền cho Thành phố Thủ Đức.

“

"Nghị quyết 98 đã góp phần quan trọng vào quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19, tạo tiền đề quan trọng cho giai đoạn phát triển mới trên quy mô không gian mới của Thành phố".

TS Trần Du Lịch - Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội.

Tuy nhiên, TS Trần Du Lịch cũng nhìn nhận Nghị quyết 98 không phải là "cây đũa thần" để giải quyết mọi vấn đề của TP.HCM mà trong quá trình triển khai, việc đổi mới cơ chế, chính sách, Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ phải có một số biện pháp đặc thù giải quyết hàng loạt mọi vấn đề tồn đọng của Thành phố.

Như vậy, những kết quả đạt được sau hơn hai năm thực hiện Nghị quyết 98 không chỉ đến từ Nghị quyết, mà còn từ nỗ lực chủ động của TP.HCM và Trung ương trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn mà Nghị quyết 98 chưa bao quát hết.

Sau sáp nhập, TP.HCM là đô thị có vị trí chiến lược và lợi thế lớn

Từ thực tiễn áp dụng ở TP.HCM, một số nội dung của Nghị quyết 98 đã được Quốc hội chế định chung vào các đạo luật có liên quan (như Luật đất đai, Luật đầu tư…) nên không còn mang chất tính thí điểm. Bên cạnh đó, một số nội dung khác không còn phù hợp, khi tiến hành sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp.

Ngoài ra, những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn đòi hỏi sự hoàn thiện hệ thống các cơ chế chính sách đồng bộ và mang tính đột phá trong thu hút đầu tư vào những ngành và lĩnh vực, mà Thành phố có lợi thế; phát huy vai trò động lực tăng trưởng của Thành phố đối với cả nước, trong giai đoạn phát triển mới.

Sau sáp nhập, TP.HCM mới, với diện tích hơn 6.772 m2, dân số khoảng 14 triệu người; đóng góp gần ¼ vào GDP, hơn 37% ngân sách và chiếm 1/3 số lượng doanh nghiệp đang hoạt động của cả nước;

TS Trần Du Lịch nhận định, chưa bao giờ, TP.HCM có vị trí chiến lược và lợi thế lớn như hiện nay: có cảng biển Cái Mép - Thị Vải, có du lịch biển, tài nguyên biển, trung tâm công nghiệp hình thành chạy dọc từ Bình Dương xuống Bà Rịa - Vũng Tàu và có một trung tâm thương mại, tài chính như TP.HCM. Do đó, phải tận dụng thời cơ để đưa TP.HCM phát triển nhanh.

Trước vấn đề tại sao phải đẩy nhanh, TS Trần Du Lịch nói: "Chúng ta cực kỳ sốt ruột, vì chúng ta không còn nhiều thời gian. Chỉ còn khoảng 10 - 15 năm nữa, chúng ta sẽ chuyển sang giai đoạn dân số già, kết thúc thời kỳ dân số vàng. Chưa có một quốc gia nào 'chưa giàu đã già', mà khi đã già rồi khó có thể giàu lên được".

Bên cạnh đó, TS Trần Du Lịch cho rằng đất nước đang bước vào một "kỷ nguyên mới", kỷ nguyên số gắn với chuyển đổi xanh. Đây là cơ hội mang tính thời đại cho những quốc gia biết nắm bắt đúng thời điểm.

"Không phải ngẫu nhiên mà chúng ta có Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đó là một cơ hội buộc phải tận dụng", ông nói và cho rằng để hiện thực hóa Nghị quyết 57 và triển khai hiệu quả chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, điều kiện tiên quyết là phải bắt đầu từ cải cách thể chế.

Ông cho rằng việc lựa chọn TP.HCM làm nơi đi đầu không phải vì ưu ái, mà vì đây là địa bàn có điều kiện thuận lợi nhất để đi nhanh, đúng với tinh thần "Thành phố vì cả nước và cả nước cùng Thành phố". Theo tính toán, khoảng 1% tăng trưởng của TP.HCM có thể đóng góp thêm khoảng 0,25% vào tăng trưởng chung của cả nước.

"Nếu không đạt mức tăng trưởng hai con số trong những năm tới, mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045 sẽ rất khó khăn, khó thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình", TS Trần Du Lịch nói.

Cuộc cách mạng về tư duy quản lý

Phân tích những nội dung Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98, TS cho biết, điểm nổi bật trong các nội dung này là phân cấp cho HĐND và UBND Thành phố quyết định về quy trình thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư các hình thức BT, phương thức thanh toán hợp đồng, cơ chế đền bù thu hồi đất, sử dụng các khoản thu về đất trong các dự án TOD gắn với đường sắt đô thị để đầu tư đường sắt.

"Nghị quyết 260 đã phân cấp, phân quyền cho Thành phố chi tiết, với tinh thần giao quyền trực tiếp cho HĐND, UBND quyết định và chịu trách nhiệm, thay vì cơ chế xin - cho như trước đây. Đây là cuộc cách mạng về tư duy quản lý theo hướng địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", ông nhấn mạnh.

TS Trần Du Lịch cho rằng điểm mới quan trọng của Nghị quyết 260 là về phạm vi điều chỉnh: về quản lý đầu tư; tài chính, ngân sách; quản lý đô thị, tài nguyên, môi trường; danh mục ưu tiên thu hút đầu tư chiến lược; thành lập và hoạt động của Khu thương mại tự do TP.HCM; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; tổ chức bộ máy chính quyền Thành phố.

Theo TS Trần Du Lịch, nhà đầu tư chiến lược không nên được hiểu đơn thuần là người bỏ vốn để tìm kiếm lợi nhuận như một doanh nghiệp kinh doanh thông thường.

"Nhà đầu tư chiến lược là người tham gia thực hiện những dự án, công trình có ý nghĩa đối với sự phát triển của ngành, của lĩnh vực, và rộng hơn là đối với quá trình Nhà nước kiến tạo phát triển. Họ phải là người đồng hành cùng Nhà nước trong việc xây dựng và thúc đẩy lĩnh vực đó, ngành đó", ông nhấn mạnh.

Điểm mới thứ hai là về quản lý đô thị. Theo đó, TP.HCM được phân cấp phê duyệt "Quy hoạch tổng thể" trên cơ sở tích hợp quy hoạch kinh tế - xã hội và quy hoạch chung. Điều này giúp loại bỏ sự chồng chéo, rút ngắn thời gian chờ đợi phê duyệt từ Chính phủ và các bộ, ngành vốn có thể kéo dài cả năm.