Kiểm định quốc tế và tự chủ đại học: “Người học hưởng lợi đầu tiên”

Xung quanh vấn đề này, Tạp chí Khoa học phổ thông có cuộc trò chuyện với TS. Phan Hồng Hải - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM.

Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo và tìm đầu ra cho người học.

Thời gian gần đây, IUH gây sự chú ý với nhiều CTĐT đạt chuẩn kiểm định quốc tế. Ông có thể chia sẻ về câu chuyện này?
- TS. Phan Hồng Hải - Hiệu trưởng IUH: Từ lâu, IUH đã xem việc kiểm định chất lượng CTĐT là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường. Đặc biệt, kiểm định chất lượng đào tạo theo các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp các chương trình khẳng định chất lượng đào tạo mà còn giúp các chương trình hội nhập quốc tế. Quan trọng hơn, điều này sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho người học. 
Việc các CTĐT được công nhận kiểm định quốc tế liên tiếp trong thời gian qua là kết quả của việc IUH đã xây dựng lộ trình kiểm định các CTĐT bài bản và đồng bộ, thực hiện kiểm định theo nhiều bộ tiêu chí khác nhau (trong nước và quốc tế) để phù hợp với thế mạnh của từng chương trình. Đồng thời, nhà trường cũng phát triển và kiện toàn hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong và văn hóa bảo đảm chất lượng được hình thành và lan tỏa đến toàn bộ cán bộ, viên chức, người lao động trong trường.
Đến thời điểm hiện tại, nhà trường đã đánh giá thành công 12 CTĐT theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA và 6 CTĐT đầu tiên đạt chuẩn kiểm định ABET. Nhà trường tiếp tục được giữ thứ hạng 601+ trong top các trường đại học hàng đầu Châu Á; top 10 trường đại học Việt Nam nằm trong bảng xếp hạng QS Châu Á; vị trí số 5 của Việt Nam trong bảng xếp hạng của Webometrics. Tháng 9/2021, IUH đạt chuẩn chất lượng QS Star 4 sao... 

ABET được đánh giá là chuẩn kiểm định rất khó để đạt được (vừa tốn tiền vừa tốn thời gian) và nhiều trường đại học tại Việt Nam cũng “né” tham gia kiểm định theo chuẩn này. Vậy động cơ nào mà IUH có quyết định theo kiểm định ABET những chương trình vừa qua? Và định hướng sắp tới?
- Khi nghiên cứu Bộ tiêu chuẩn ABET, chúng tôi biết rằng sẽ đối mặt với rất nhiều khó khăn, trong đó điều khó khăn nhất chính là làm thế nào để hoạt động đảm bảo chất lượng trở thành một trong các nhiệm vụ thường xuyên của giảng viên, cán bộ viên chức, người lao động và được tiến hành một các bài bản, có hệ thống. Chuẩn đầu ra các CTĐT cũng được xây dựng phù hợp với yêu cầu của các tiểu ban ABET và yêu cầu của nhà tuyển dụng, đồng thời các chuẩn đầu ra của CTĐT cũng được đo lường, định lượng và trực tiếp thông qua các môn học cụ thể trong chương trình. 
Cùng với đó là việc nhà trường phải nâng cao năng lực quản trị, đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm thực hành, hệ thống giáo trình cũng như đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực lấy người học làm trung tâm. Tuy nhiên, khi CTĐT đã được ABET công nhận sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho người học, đặc biệt trong giai đoạn hội nhập giáo dục quốc tế và thị trường lao động toàn cầu như hiện nay.  Trước mắt, các em được hưởng một CTĐT có chất lượng, cải tiến liên tục. Đồng thời, các bên liên quan khác như giảng viên, nhà tuyển dụng đều có lợi. Chẳng hạn nhà tuyển dụng có cơ hội sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao hơn...
Bên cạnh đó, các CTĐT còn lại cũng được hưởng lợi, dựa trên việc sử dụng những quy trình cải tiến liên tục nâng cao chất lượng do ABET mang lại. Đó chính là lý do dù gặp nhiều khó khăn nhưng chúng tôi đã quyết tâm để thực hiện lộ trình kiểm định ABET. Trong thời gian tới, với thế mạnh là trường đại học theo định hướng ứng dụng, chúng tôi sẽ tiếp tục kiểm định ABET ở các CTĐT kỹ thuật ứng dụng.

IUH trao chứng nhận đạt chuẩn kiểm định ABET cho 6 CTĐT gồm: Hệ thống thông tin, Công nghệ thông tin, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Công nghệ chế tạo máy, Công nghệ thực phẩm, Công nghệ sinh học tại lễ khai giảng năm học 2022 - 2023 (ngày 19/10).

Khi chọn trường, người ta hay đề cập đến vấn đề học hiệu đại học hay thương hiệu đại học. Theo ông, giá trị của một trường đại học phụ thuộc vào những yếu tố nào? 
- Thương hiệu của một trường đại học được tạo nên từ sự hài lòng và công nhận của các bên liên quan, bao gồm: người học, giảng viên, viên chức, người lao động, đối tác hợp tác, nhà tuyển dụng và cộng đồng... dựa trên những giá trị mà nhà trường mang lại cho họ. 
Trong giai đoạn hiện nay, IUH đang tập trung đẩy mạnh nâng cao chất lượng CTĐT và tăng cường các dịch vụ hỗ trợ người học. Việc người học cảm thấy tự hào khi được học tại trường, tự hào khi ra trường, đi làm với nhiều cơ hội thăng tiến và khẳng định “Tôi chính là cựu người học của IUH”, chính là dấu ấn thương hiệu của nhà trường.

IUH định hướng phát triển ra sao theo những yếu tố mà ông vừa chia sẻ? 
- Trong thời gian tới, IUH tiếp tục hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trường đại học hàng đầu thuộc khối ngành công nghiệp trong việc nâng cao tri thức và thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng nhằm góp phần hỗ trợ cho sự tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số cũng như xu thế thông minh hóa tại Việt Nam và khu vực. Trong đó, chúng tôi đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo, bồi dưỡng ra đội ngũ nhân sự có đủ năng lực, phẩm chất và đạo đức.

IUH là một trong số 23 trường đại học tại Việt Nam sớm theo mô hình tự chủ đại học từ năm 2015, đánh giá của ông về sự phát triển của nhà trường trong xu thế tự chủ đại học?
- Tự chủ đại học là hướng đi đúng đắn và kịp thời, phù hợp với xu thế chung của thời đại. Người học trở thành “khách hàng đặc biệt” và được cung cấp những dịch vụ tương xứng với kỳ vọng. Bên cạnh đó, nhà trường cũng được chủ động trong việc đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo đội ngũ hướng tới tiêu chuẩn quốc tế, tốt về nội dung và đẹp về hình ảnh. Ngoài ra, thu nhập và đời sống của viên chức, người lao động được đảm bảo, nhà trường có thể thu hút được nhân sự giỏi và cạnh tranh công bằng với các nhà tuyển dụng lớn trên thị trường. Suy cho cùng, tất cả những yếu tố đó sẽ mang lại lợi ích cho người hưởng lợi sau cùng là người học.
Bên cạnh đó, nhờ tự chủ đại học để phục vụ tốt việc dạy và học, nhà trường đã đầu tư mua sắm mới máy móc, dây chuyền công nghệ, bản quyền công nghệ để hình thành nên các phòng thí nghiệm, thực hành, mô phỏng nhằm từng bước đổi mới phương pháp dạy học hiện đại, hiệu quả. Việc thực hành, nghiên cứu khoa học được thực hiện trên dây chuyền công nghệ, phòng mô phỏng nhưng luôn sát với thực tế tại doanh nghiệp. Toàn bộ các giảng đường đều lắp đặt phương tiện, thiết bị dạy học đảm bảo áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, hiệu quả.
Nhờ những chủ trương, chính sách hợp lý, đến nay chất lượng đội ngũ viên chức của trường đã được nâng lên rõ rệt. Giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên là 336, đạt tỷ lệ hơn 26%/tổng số giảng viên. Nhà trường còn mở rộng chính sách hợp tác, thu hút giảng viên nước ngoài tham gia hợp tác giảng dạy.

Sinh viên khoa Cơ khí IUH thực hành trong phòng thí nghiệm thông minh 4.0.

Tự chủ đại học dẫn đến các trường phải tự lo về kinh phí hoạt động, đồng thời tạo thêm gánh nặng về  học phí, khiến một số người dân khó tiếp cận giáo dục đại học... IUH có kế sách gì cho vấn đề này không, thưa ông?
- Không chỉ ở IUH, mà toàn Việt Nam, cũng như các trường đại học hàng đầu trên thế giới, giáo dục từ lâu đã trở thành một lĩnh vực cung ứng dịch vụ. Người học là “khách hàng đặc biệt” và có tiếng nói quyết định trong việc lựa chọn chương trình, nội dung, thậm chí cả cách học, sao cho phù hợp với bản thân họ. Để đạt được mục tiêu cá nhân hóa, hướng tới phát triển toàn diện về tư duy, thể chất, thái độ học tập, chi phí bỏ ra cần tương xứng. Đất nước ta cũng đã bước qua giai đoạn khó khăn, giáo dục ở bậc phổ thông đã trở nên phổ cập. Đối với giáo dục đại học, đó không còn là con đường bắt buộc đối với người học giống như các thế hệ trước, mà là một trong số nhiều lựa chọn để phát triển sự nghiệp. 
Vì vậy, khi chọn bước tiếp vào bậc đại học, người học và gia đình nên có sự chuẩn bị kỹ càng về thời gian, công sức, và dĩ nhiên là cả vấn đề kinh tế. Đầu tư cho giáo dục là sự đầu tư mang lại lợi ích lâu dài. Về vấn đề nhà báo đặt ra, như tôi đã giải thích, việc học đại học là một lựa chọn mà chúng ta nên xem xét khi hội tụ đủ các điều kiện cũng như mong muốn của cá nhân người học. 
Nhà trường cũng có chính sách ưu tiên về học phí cho người học có hoàn cảnh khó khăn, định kỳ cấp học bổng cho sinh viên có thành tích học tập, tu dưỡng đạo đức tốt. Đó cũng là cách thức mà các trường đại học hàng đầu thế giới đang thực hiện, và theo như tôi được biết, có hàng ngàn, hàng vạn du học sinh xuất sắc của Việt Nam đã và đang hưởng lợi từ những chính sách khuyến học. Trên con đường hội nhập, hướng tới chuẩn quốc tế, IUH cam kết và mong muốn đạt được những thành tựu như vậy.
Xin cám ơn TS. Phan Hồng Hải.