70% các loại tử vong liên quan đến bệnh mạn tính, chuyên gia nói về hướng điều trị mới
Bệnh mạn tính chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu bệnh tật và gây tử vong cao nhất trong các loại bệnh, chiếm 70% các loại tử vong.
Ngày 7/5, Bệnh viện An Sinh tổ chức hội nghị khoa học "Viêm mạn tính: cập nhật về cơ chế, vai trò sinh bệnh và tiếp cận một số phương pháp mới trong điều trị bệnh mạn tính".
Hội nghị nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 20 năm thành lập Bệnh viện An Sinh.
Bệnh mạn tính chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu bệnh tật
GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng - Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Nguyên Phó Ban Khoa giáo Trung ương, Nguyên Chủ tịch Tổng hội Y Dược học Việt Nam - nhận định bệnh mạn tính chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu bệnh tật và gây tử vong cao nhất trong các loại bệnh, chiếm 70% các loại tử vong.
Hiện nay, việc điều trị chủ yếu điều trị triệu chứng và quá trình điều trị kéo dài, thuốc luôn thay đổi vì luôn có thuốc mới, thuốc mới lại có tác dụng phụ mới và cứ như vậy, bệnh mạn tính cho đến nay chưa có giải pháp chữa khỏi hoàn toàn.
Việc sử dụng cụm từ "Chronic condition" (tình trạng mạn tính) thay cho "chronic disease" (bệnh mạn tính) ngày càng phổ biến trong y tế hiện đại vì tính bao quát rộng hơn, tập trung vào quản lý và cuộc sống, giảm bớt sự lo âu, bi quan. Bên cạnh đó, cách gọi này phù hợp với chăm sóc sức khỏe toàn diện, từ thay đổi lối sống đến các giải pháp phòng chống bệnh và điều trị.
Tại hội nghị, GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng đã phân tích các giải pháp mới dựa trên cơ sở miễn dịch điều trị bệnh mạn tính và chống lão hóa. Trong đó, ông nhấn mạnh xu hướng tiêm chủng vắc-xin trong điều trị bệnh mạn tính và lão hóa.
GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng nhận định việc phát triển vắc-xin điều trị các bệnh mạn tính là một cuộc cách mạng. Ông lý giải, ưu điểm chính của vắc-xin là tạo ra miễn dịch thu được khác với miễn dịch bẩm sinh ở chỗ: có tính đặc hiệu cao với kháng nguyên và có trí nhớ miễn dịch.
GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng cho rằng, công nghệ vắc-xin hiện đại tạo ra các tổ hợp kháng nguyên thích hợp để làm cho vắc-xin “lái” đáp ứng miễn dịch theo mong muốn: hoặc chống lại kháng nguyên hoặc dung nạp với kháng nguyên. Vì vậy, mục đích của vắc-xin điều trị là chữa bệnh mà không phải phòng bệnh.
Hiện một số vắc-xin điều trị đang được nghiên cứu để điều trị bệnh mạn tính như viêm khớp dạng thấp, bệnh cao huyết áp, bệnh tiểu đường typ I,...
Viêm là phản ứng bảo vệ cơ thể hay là hiện tượng bệnh lý?
GS.TS.BS Đặng Vạn Phước - Nguyên Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP.HCM - cho biết mặc dù viêm đã nói đến từ lâu, nhưng cho đến nay cách nhìn nhận, diễn đạt về viêm có khác nhau, dẫn đến nhiều câu hỏi khi đề cập về viêm.
Viêm là phản ứng bảo vệ cơ thể hay là hiện tượng bệnh lý? Viêm là tốt hay không tốt; Tại sao viêm lại gây ra tổn thương cho cơ thể trong khi có người nói viêm là một phản ứng bảo vệ.
Theo GS.TS.BS Đặng Vạn Phước, sở dĩ có những câu hỏi trên là do cách nhìn nhận về viêm mới chỉ là cách nhìn một phía cơ thể người bệnh, chưa có nhãn quan toàn diện. Do đó, cần nhìn nhận viêm là một hiện tượng bệnh lý xuất hiện khi có sự tương tác giữa tác nhân gây viêm và phản ứng bảo vệ của cơ thể.
GS.TS.BS Đặng Vạn Phước cho rằng cần phân biệt viêm cấp tính và viêm mạn tính. Trong đó, xét về biểu hiện, viêm cấp tính và viêm mạn tính là hai dạng viêm khác nhau, có thời gian và đặc điểm khác nhau. Viêm cấp tính xảy ra đột ngột và thường khỏi nhanh chóng, trong khi viêm mạn tính kéo dài hơn, có thể hàng tuần, hàng tháng, hoặc thậm chí hàng năm. Viêm cấp tính có biểu hiện dữ dội, trong khi viêm mạn tính diễn ra âm thầm
Xét về bệnh sinh, viêm cấp tính và viêm mạn tính đều phụ thuộc vào sự tương tác giữa tác nhân gây viêm và phản ứng của cơ thể, sự cân bằng giữa hệ trợ viêm và hệ kháng viêm.
Viêm mạn tính thường là hậu quả của viêm cấp tính (hậu Covid, hậu bỏng) do rối loạn điều hòa miễn dịch hoặc do tác nhân gây viêm tồn tại ở mức độ thấp, tác động kéo dài.
Theo TS.BS Mai Văn Điển - Giám đốc Bệnh viện An Sinh, những tiến bộ trong di truyền học, sinh học phân tử và y học hệ thống đã cho thấy rằng viêm mạn tính là kết quả của rối loạn điều hòa miễn dịch tinh vi và là sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố di truyền, môi trường và chuyển hóa. Nó đồng thời vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả trong vòng xoắn bệnh lý của nhiều bệnh mạn tính.
"Chính vì vậy, việc cập nhật các cơ chế bệnh sinh và tìm kiếm chiến lược can thiệp mới không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc trong thực hành lâm sàng", TS.BS Mai Văn Điển chia sẻ.
Gắn kết giữa thực hành lâm sàng và nghiên cứu khoa học
Phát biểu tại hội nghị, TS.BS Mai Văn Điển - Giám đốc Bệnh viện An Sinh - cho biết trong 20 năm qua, Bệnh viện An Sinh không ngừng phát triển về năng lực chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng điều trị và sự hài lòng của người bệnh. Đồng thời, từng bước khẳng định định hướng gắn kết giữa thực hành lâm sàng và nghiên cứu khoa học.
Bệnh viện đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín và cũng thường xuyên tổ chức các hội nghị khoa học chuyên đề.
Hội nghị khoa học được tổ chức mang tính học thuật cao, không tập trung vào các nghiên cứu đơn lẻ mà hướng tới xây dựng một diễn đàn khoa học theo chủ đề có tính kết nối và hệ thống xoay quanh một trục nội dung xuyên suốt, đó là viêm mạn tính. Đây là một cơ chế sinh học nền tảng, đóng vai trò trung tâm trong bệnh sinh của nhiều bệnh mãn tính, từ bệnh lý tim mạch, chuyển hóa, ung thư cho đến các rối loạn tự miễn và thoái hóa.
