Y học

PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh - Trưởng Khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy: Bệnh nhân lo lắng hay đau ở đâu, tâm người thầy thuốc ở đó…

Hà Quyên - Hạ An • 30/06/2026 08:54

Từ một cậu bé lớn lên trong gia đình nhiều thế hệ làm nghề thầy thuốc đến vị trưởng khoa dành gần trọn thời gian cho bệnh viện, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh - Trưởng Khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy - luôn giữ cho mình suy nghĩ giản dị: người thầy thuốc phải hiểu được cảm xúc và điều người bệnh thực sự cần. Đồng hành cùng nhiều bệnh nhân ung thư trong hành trình vượt qua bệnh tật, ông mong muốn giúp thêm nhiều người có cơ hội trở về với cuộc sống và gia đình.

Mỗi chặng đường đã qua đều góp phần hình thành nên một PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh - Trưởng Khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy - tận tâm với người bệnh, nhiệt tình với đồng nghiệp. Gần 35 năm theo nghề là quãng thời gian vị trưởng khoa đi tìm câu trả lời cho những trăn trở lớn: làm sao điều trị bệnh hiệu quả nhưng đồng thời cũng phải giúp giữ được sự tự tin và hạnh phúc cho người bệnh, đặc biệt là những phụ nữ chẳng may bị ung thư vú.

Tình thương bệnh nhân được thừa hưởng từ gia đình

PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm nghề y. Ông ngoại ông là một thầy thuốc Đông y nổi tiếng ở quê nhà Bình Định (cũ), được người dân quen gọi bằng cái tên thân thuộc “ông giáo Cấu”. Trong ký ức tuổi thơ của vị bác sĩ, hình ảnh người ông với chiếc xe đạp rong ruổi đi bắt mạch, khám bệnh, kê toa, bốc thuốc cho bà con trong vùng đã để lại dấu ấn đặc biệt.

“Gần như tất cả người dân trong vùng có bệnh tật gì cũng tìm đến ông ngoại. Tôi thấy mọi người rất kính trọng ông. Từ nhỏ tôi đã nghĩ, nghề bốc thuốc chữa bệnh là một nghề rất thú vị và có ích”, bác sĩ Khánh kể về những hình ảnh đã dần gieo vào ông tình yêu với nghề y.

Sau này, khi gia đình chuyển từ Bình Định lên Đắk Lắk sinh sống, cha của PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh đã kế tục sự nghiệp đông y của cha vợ. Không chỉ thế, cha ông còn học thêm châm cứu và tìm tòi kiến thức Tây y để điều trị kết hợp, khiến cho việc điều trị hiệu quả hơn nên chàng trai trẻ Huỳnh Quang Khánh càng có thêm những suy nghĩ sâu sắc về nghề y.

Bên cạnh ảnh hưởng từ cha và ông ngoại, người anh trai của ông - BS.CKII Huỳnh Như Đồng, Trưởng khoa Ngoại thần kinh của Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên - cũng góp phần định hướng con đường nghề nghiệp sau này cho ông. Những lần theo anh cả đi trực trong kỳ nghỉ hè đã giúp bác sĩ Khánh bén duyên với ngoại khoa và dần xác định hướng đi cho riêng mình.

Nhưng điều khiến PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh nhớ nhất không chỉ là truyền thống nghề y của gia đình mà còn là cách bậc cha, ông đối đãi với người bệnh có hoàn cảnh khó khăn, luôn sẵn sàng điều trị với suy nghĩ giản dị: “Cứ cố gắng mà chữa cho hết bệnh!”. Những người dân trong vùng, dù gia cảnh không mấy khá giả nhưng sau khi khỏi bệnh đã mang con gà, ít trái cây đến biếu như lời cảm ơn.

“Có một người bệnh mang chiếc áo được xếp ngay ngắn đến nhà tôi và nói với cha tôi: "Bác ơi! Bây giờ nhà con cũng khó khăn lắm, con không có gì hết thì con xin tặng cho bác một cái áo, áo cũ thôi!". Lúc đó tôi mới thấy rằng có người dân họ khổ quá nhưng không quên sự biết ơn. Đó cũng là động lực để mình cũng phải cố gắng vào ngành này để làm sao giúp được nhiều người hơn nữa”, bác sĩ Huỳnh Quang Khánh chia sẻ.

Đến hôm nay, ông luôn giữ vững tinh thần ấy trong công việc thường ngày, “sẵn sàng chữa cho hết bệnh” mà “không cần người bệnh phải cảm ơn gì cả. Khi thăm khám cho những trường hợp khó khăn, ông hướng dẫn họ tiếp cận bảo hiểm y tế, kết nối với Phòng Công tác xã hội của Bệnh viện hoặc các nhà hảo tâm để được hỗ trợ đúng cách.

Bệnh nhân còn mạch, còn huyết áp thì phải tiếp tục cứu

Con đường bước vào giảng đường y khoa của chàng trai trẻ năm ấy cũng không hoàn toàn dễ dàng. Năm 1992, từ Đắk Lắk vào TP.HCM thi đại học, ông từng nghe không ít lời bàn ra vì ngành y quá khó đậu. Nhưng chính tâm lý thoải mái đã giúp ông bước vào phòng thi với sự tự tin cần thiết và sau đó trúng tuyển Đại học Y Dược TP.HCM.

Sau khi tốt nghiệp, ông thi đậu bác sĩ nội trú ngoại lồng ngực để theo đuổi phẫu thuật tim mạch, một trong hai lĩnh vực ông dành sự quan tâm sâu sắc. Lĩnh vực còn lại chính là ung thư, chuyên ngành gắn liền với sự nghiệp của ông cho đến bây giờ. Thuộc nhóm điểm cao, ông chọn về Bệnh viện Chợ Rẫy - môi trường mà ngày sau ông xem như “gia đình thứ hai” của mình.

Những năm nội trú là quãng thời gian quý giá để chàng sinh viên y khoa chuyển mình thành bác sĩ thực thụ. “Bốn năm học thật sự vất vả, hầu như “ăn ngủ” trong bệnh viện” nhưng do mình đã đem lòng yêu cái nghề này nên cảm thấy mọi thứ không còn là áp lực nữa”, bác sĩ Huỳnh Quang Khánh bồi hồi nhớ lại.

Vị bác sĩ kể, thời ấy, người trẻ nhất thường là người “ôm điện thoại trực”. Mọi cuộc gọi liên quan đến bệnh nhân đều do ông tiếp nhận đầu tiên, sau đó xử lý bước đầu rồi báo cáo lại cho các Anh, các Thầy. Chính guồng công việc liên tục ấy đã giúp ông trưởng thành rất nhanh về chuyên môn lẫn bản lĩnh nghề nghiệp, bệnh nặng, bệnh nhẹ hay bất kỳ tình huống nào cũng được trải qua.

Trong ký ức của ông, ca cấp cứu đáng nhớ nhất xảy ra vào một đêm đầu năm 2000 - thời điểm cả nước đang ứng phó với sự cố máy tính Y2K. Khi đó, Bệnh viện Đồng Tháp gọi lên Bệnh viện Chợ Rẫy cầu cứu vì có một ca vết thương tim nguy kịch.

Thay vì chờ chuyển bệnh nhân lên tuyến trên với nguy cơ tử vong rất cao trên đường đi, GS Nguyễn Văn Khôi - nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, đã quyết định mang cả đội y bác sĩ “thiện chiến” xuyên đêm xuống Đồng Tháp, kịp thời cứu sống người bệnh.

Chuyến đi ấy để lại cho ông nhiều bài học trong việc lựa chọn chiến lược cứu chữa người bệnh, xử lý tình huống, cũng như về việc hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới. Ông luôn trăn trở làm sao để bác sĩ ở các địa phương có thể xử lý tốt hơn những ca cấp cứu nguy hiểm ngay từ ban đầu, thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến cuối.

Theo bác sĩ Khánh, môi trường tại Chợ Rẫy đã rèn cho bác sĩ ngoại khoa sự quyết đoán, tốc độ và khả năng phối hợp trong những thời khắc sinh tử. Trong suốt nhiều năm làm nghề, câu nói của một người thầy tại Bệnh viện Chợ Rẫy luôn theo ông trong mỗi ca cấp cứu: “Một vết thương tim mà bệnh nhân còn mạch, còn huyết áp thì phải cứu cho được”.

Chủ động trong mọi tình huống khó khăn

Sau bốn năm nội trú, BS Huỳnh Quang Khánh chính thức về công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy và bắt đầu theo đuổi lĩnh vực phẫu thuật nội soi lồng ngực - thời điểm y học Việt Nam vừa tiếp cận kỹ thuật nội soi ổ bụng do PGS.TS.BS Nguyễn Tấn Cường, nguyên Trưởng khoa Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Chợ Rẫy đưa về từ Mỹ.

Những ngày đầu triển khai vô cùng thiếu thốn. Cả khoa chỉ có một dàn máy nội soi dùng chung cho nhiều chuyên khoa. “Mình về là bắt đầu mượn camera của thầy PGS.TS.BS Nguyễn Tấn Cường và mượn màn hình TV của phòng mổ để ráp lại thành hệ thống nội soi tạm thời để làm phẫu thuật nội soi lồng ngực”, bác sĩ Khánh kể.

Năm 2009, ông cùng ê-kíp được cử sang Hàn Quốc học kỹ thuật phẫu thuật nội soi cắt thùy phổi. Chuyến đi giúp ông nhận ra khoảng cách rất lớn giữa Việt Nam và các trung tâm hàng đầu thế giới, từ đó thôi thúc ông cùng đồng nghiệp phát triển mạnh hơn kỹ thuật nội soi lồng ngực tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Sau đó, ông tiếp tục dành nhiều thời gian ra nước ngoài học tập chuyên sâu, cập nhật các kỹ thuật mới.

Năm 2018, một bước ngoặt mới đến khi Bệnh viện Chợ Rẫy thành lập Đơn vị Tuyến vú, ông được giao nhiệm vụ xây dựng và phát triển đơn vị mới này.

Theo vị trưởng khoa, thời điểm đó việc điều trị ung thư vú tại bệnh viện còn phân tán ở nhiều khoa khác nhau. “Đảng ủy, Ban Giám đốc bệnh viện mong muốn có một đơn vị chuyên biệt để chuẩn hóa phác đồ chẩn đoán và điều trị ung thư vú theo chuẩn thế giới”, ông cho biết.

Dù được tạo điều kiện thuận lợi, nhưng những ngày đầu xây dựng Đơn vị Tuyến vú vẫn đầy khó khăn. Khi mới thành lập, đơn vị chỉ có vỏn vẹn ba bác sĩ. Mọi việc từ khám bệnh, chẩn đoán, hội chẩn, phẫu thuật đến xây dựng quy trình đều do đơn vị tự xoay xở.

Khó khăn lớn hơn nằm ở hệ thống hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh và các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu. Để giải quyết khoảng trống đó, từ trước khi Đơn vị Tuyến vú chính thức thành lập, ông đã chủ động sang Hàn Quốc học các kỹ thuật mới. “Phải đi học trước để khi triển khai là làm được ngay, chứ không phải chờ có khoa rồi mới bắt đầu học”, ông nói.

Sau khi làm chủ kỹ thuật, ông tiếp tục mở các khóa đào tạo cho đồng nghiệp trong và ngoài bệnh viện. “Tôi không có giấu nghề, cách mà mình học được ở bên Hàn Quốc như thế nào đó mình về mình cũng chia sẻ lại hết”, ông chia sẻ. Bởi theo ông, việc chia sẻ kiến thức là điều cần thiết để nâng mặt bằng chuyên môn chung.

“

Sau nhiều năm xây dựng, đến nay Khoa Tuyến vú có 6 bác sĩ chính thức cùng 13 điều dưỡng. Điều khiến ông tự hào không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng đội ngũ được xây dựng theo hướng chuyên sâu và đồng bộ. Theo ông, việc phát triển nhân lực luôn cần sự đồng hành từ Ban Giám đốc bệnh viện. Những nhân sự phù hợp không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có tinh thần học thuật, khả năng quản lý và sự chỉn chu trong công việc.

Khi được hỏi liệu có e ngại nếu đồng nghiệp trẻ ngày càng giỏi và nổi bật hơn mình, vị trưởng khoa bật cười: “Mừng chứ!”.

Tinh thần cởi mở ấy cũng là điều ông duy trì trong suốt quá trình đào tạo đội ngũ kế cận. Những năm gần đây, Khoa Tuyến vú liên tục thiết lập các chương trình hợp tác quốc tế với Úc, Pháp, Đài Loan… nhằm tạo cơ hội đào tạo dài hạn cho bác sĩ trẻ. Các chương trình này hỗ trợ đáng kể về học phí và nơi ở, giúp giảm gánh nặng tài chính cho người học.

Không dừng lại ở các kỹ thuật hiện có, Khoa Tuyến vú hiện cũng đang chuẩn bị triển khai phẫu thuật robot trong điều trị bệnh lý tuyến vú. Theo PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, ê-kíp đã hoàn tất quá trình đào tạo và đang chờ cấp phép để triển khai chính thức. Hiện trong khoa đã có hai bác sĩ được đào tạo về kỹ thuật này.

Thấu hiểu hoàn cảnh của người bệnh

Một trong những khó khăn lớn nhất thời gian đầu của Đơn vị Tuyến vú không nằm ở kỹ thuật, mà là thay đổi quan niệm điều trị ung thư vú đã tồn tại nhiều năm.

Theo ông, trước đây không ít bác sĩ và người bệnh vẫn có suy nghĩ “ung thư là phải cắt bỏ ngay”. Trong khi đó, xu hướng điều trị hiện đại yêu cầu phải đánh giá đầy đủ giai đoạn bệnh, đặc điểm sinh học khối u, nguy cơ tái phát… trước khi xây dựng chiến lược cá thể hóa cho từng bệnh nhân.

“Người bệnh nghe tới chữ ác tính là muốn mổ ngay. Nhưng nếu chỉ giải quyết trước mắt mà không có kế hoạch tổng thể thì chưa chắc đã tối ưu cho tiên lượng sống lâu dài”, ông phân tích.

Để thay đổi điều đó, ông và đồng nghiệp phải dành rất nhiều thời gian giải thích cho bệnh nhân lẫn người nhà hiểu rõ từng bước điều trị. Từ chẩn đoán, phẫu thuật, hóa trị… đến theo dõi lâu dài đều được xây dựng thành một lộ trình rõ ràng.

Theo ông, chính việc kiên trì theo đuổi quy trình chuẩn ngay từ đầu đã giúp Đơn vị Tuyến vú dần tạo dựng được niềm tin nơi người bệnh và đồng nghiệp.

“Ở đây chúng tôi cung cấp bức tranh điều trị tổng thể để họ hình dung cụ thể từng bước sẽ diễn ra như thế nào, giúp họ dần thích ứng với những thay đổi trong cuộc sống”, bác sĩ Khánh cho biết.

“

Để làm tốt nghề y, ngoài đam mê, quan trọng là người bác sĩ phải đặt vị trí mình vào vị trí người bệnh. Lúc đó mình mới hiểu được cảm xúc và cái họ cần để làm đúng điều tốt nhất với người bệnh đó.

PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh - Trưởng Khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy

Nhìn lại chặng đường chuyển từ Ngoại lồng ngực sang xây dựng Đơn vị Tuyến vú, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh cho rằng đó là một hành trình nhiều áp lực nhưng cũng là lựa chọn xuất phát từ đam mê từ rất sớm.

Ông kể, ngay từ khi thi Nội trú, bản thân đã luôn trăn trở với câu hỏi: “Tại sao ung thư lại khó chữa đến vậy?”. “Khó khăn thì rất nhiều, nhưng vì đam mê nên mình đã cố gắng để vượt qua và còn để động các anh em cùng nhau xây dựng chuyên khoa này”, ông chia sẻ.

Ngày 22/8/2024, Đơn vị Tuyến vú thuộc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy chính thức trở thành Khoa Tuyến vú theo quyết định 3789/QĐ-BVCR sau 6 năm đi vào hoạt động. Đến nay, theo PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, công việc tại Khoa Tuyến vú vẫn luôn có áp lực rất lớn bởi khối lượng bệnh nhân ngày càng tăng, yêu cầu điều trị ngày càng cao. Tuy nhiên, điều ông luôn nhắc nhở các đồng nghiệp trẻ là phải giữ sự chỉn chu trong từng khâu chuyên môn, bởi phía sau mỗi quyết định điều trị là cuộc sống của người bệnh.

Với PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, sự phát triển chuyên môn luôn phải song hành với triết lý điều trị lấy người bệnh làm trung tâm. Sau nhiều năm gắn bó với bệnh nhân ung thư vú, ông nhận ra điều quan trọng nhất là biết “đặt mình vào vị trí của người bệnh”, hiểu được nỗi sợ và hoàn cảnh của từng người bệnh, đồng thời, phải suy xét đến khả năng kinh tế của gia đình họ mỗi khi ra một phác đồ điều trị.

Theo vị bác sĩ, với nữ giới, nỗi lo không chỉ là bệnh tật mà còn là cảm giác mất mát về hình thể, hạnh phúc gia đình và tương lai con cái. Không ít bệnh nhân khi nghe chẩn đoán ung thư đã chấp nhận hy sinh tất cả, chỉ mong còn cơ hội sống để nuôi con.

Ông kể, trong khi y học hiện đại cho phép điều trị bảo tồn hoặc tái tạo tuyến vú ở nhiều trường hợp, thì người nhà bệnh nhân thường chỉ muốn “cắt bỏ hết cho an toàn”. Chính sự giằng co giữa nỗi sợ và mong muốn giữ lại thiên chức, vẻ đẹp phụ nữ khiến nhiều bệnh nhân rơi vào khủng hoảng tâm lý.

“Tại sao mình không vừa chữa được bệnh vừa giúp giữ được hạnh phúc gia đình cho họ?”, ông đặt vấn đề. Vì vậy, trong nhiều buổi tư vấn, ông không chỉ nói chuyện với bệnh nhân mà còn mời cả người chồng cùng tham gia để giải thích kỹ về các lựa chọn điều trị.

Không tự mãn với những gì đã đạt được

Đối với PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, để phát triển chuyên môn tại một bệnh viện tuyến cuối lớn như Chợ Rẫy, bác sĩ không thể tự bằng lòng với những gì đang có. “Phải có tầm nhìn đủ lớn, phải biết thế giới đang đi đến đâu để mình học”, ông chia sẻ. Theo ông, sự tự mãn trong y khoa là điều rất nguy hiểm.

Ngoài công tác tại bệnh viện, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh còn dành nhiều tâm huyết cho công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Ông hiện tham gia giảng dạy tại nhiều trường y lớn như Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Đại học Y Dược Cần Thơ, Đại học Tây Nguyên…

Theo ông, giá trị của người thầy thuốc không chỉ nằm ở số bệnh nhân mình trực tiếp cứu chữa. “Một bác sĩ giỏi chỉ giúp được vài trăm hay vài ngàn bệnh nhân nhưng một người thầy giỏi có thể giúp cả một thế hệ bác sĩ”, ông nhấn mạnh.

“

Đứng sau sự thành công là gia đình nhỏ của mình. Nhân ngày Gia Đình Việt Nam, BS Khánh xin gửi lời cảm ơn đến các thành viên trong gia đình nhỏ của mình và xin gửi lời chúc đến các chị em không may mắc bệnh ung thư vú không chỉ chữa lành bệnh mà còn giữ được hạnh phúc gia đình.

PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh

Hà Quyên - Hạ An