Y học

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy: Cánh cửa hy vọng không bao giờ khép lại

Hoàng Quỳnh • 30/06/2026 - 06:25

Cánh cửa Khoa cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy chưa bao giờ đóng vì nơi đây đón nhận người bệnh từ khắp nơi chuyển về. Dù người bệnh có tên hay không có tên, bệnh nặng thập tử nhất sinh hay chỉ nguy cấp nhất thời, khi đến đây, họ đều được tiếp nhận và xử lý theo quy trình bài bản, chuẩn mực và trái tim nhân ái của tập thể y bác sĩ.

Khoa Cấp cứu là nơi có lực lượng nhân sự đông nhất nhì của Bệnh viện Chợ Rẫy với gần 200 người. Thế nhưng, các bác sĩ, nhân viên y tế nơi đây lúc nào cũng trong trạng thái chạy đua với thời gian để xử lý một số lượng lớn người bệnh đông khoảng 300-400 ca bệnh cũng như nhiều ca bệnh nặng, phức tạp nhất. Bởi nơi đây đã là bệnh viện tuyến cuối của các tỉnh thành phía Nam. Nơi cuối cùng để người dân đặt niềm tin được cứu chữa kịp thời hay níu giữ được sự sống mong manh. Chính vì vậy, những tiếng còi hụ và ánh đèn nhấp nháy của xe cứu thương cứ vang lên từng hồi, tấp nập đổ về Khoa.

Không chỉ giúp người bệnh qua cơn nguy kịch

Một ngày giữa tháng 5, một vụ cháy nhà tại Long An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh) đã đẩy một gia đình nhỏ vào bi kịch. Trong lúc tìm đường thoát thân khỏi biển lửa, người chồng ôm đứa con nhỏ nhảy xuống từ trên cao và bị gãy xương. Còn người vợ sau khi đưa được con lớn ra ngoài lại lao ngược vào căn nhà đang cháy vì nghĩ con nhỏ vẫn còn mắc kẹt bên trong.

Khi được chuyển lên Bệnh viện Chợ Rẫy, người phụ nữ nhập viện trong tình trạng bỏng da bên ngoài cũng như bị bỏng đường thở và suy hô hấp nặng do hít phải khói nóng. Ngay từ những phút đầu tiếp nhận, ê-kíp Khoa Cấp cứu đã kích hoạt quy trình xử trí khẩn cấp, hồi sức và nhanh chóng chuyển người bệnh lên Khoa Phỏng. Dù tiên lượng vẫn còn nặng nhưng người bệnh đã "một chân" thoát khỏi cửa tử.

BS.CKII Trầm Minh Toàn, Trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy nhớ rõ trường hợp ở Long An không chỉ bởi mức độ nghiêm trọng của tổn thương mà còn bởi câu chuyện phía sau: người chồng là nhân viên y tế, người vợ là giáo viên, hoàn cảnh gia đình còn khó khăn.

Khoa Cấp cứu đã liên hệ Khoa Phỏng không chỉ để trao đổi về chuyên môn mà còn phối hợp kết nối các nguồn lực xã hội để hỗ trợ thêm cho gia đình người bệnh.

Mô hình cấp cứu khép kín: Không bệnh nhân nào bị bỏ rơi

Tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy, những cuộc chạy đua với thời gian diễn ra liên tục, từ cấp cứu các ca bệnh nặng phức tạp, các ca bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đa chấn thương do tai nạn lao động, tai nạn giao thông, bỏng nặng… đến những ca ít nguy hiểm hơn.

Giữa guồng quay tất bật, Khoa không đơn thuần là nơi tiếp nhận rồi “trung chuyển” người bệnh đến các chuyên khoa khác. Với mô hình khép kín, toàn diện với 3 khu vực có chức năng riêng biệt, các bác sĩ tại khoa vừa thực hiện nhiệm vụ hồi sức, cấp cứu ban đầu, vừa kết nối với các chuyên khoa khác hay thực hiện điều trị tại chỗ trong những thời điểm mang tính quyết định để mở ra cơ hội sống còn và được điều trị tốt nhất cho người bệnh.

Tại khu vực tiếp nhận và sàng lọc, các bác sĩ, điều dưỡng sẽ đánh giá nhanh tình trạng người bệnh để xác định mức độ ưu tiên. Các trường hợp không nguy hiểm cấp thời đến tính mạng thì được đưa đến khu vực lưu theo dõi hoặc hướng dẫn khám chuyên khoa phù hợp.

Thời gian lưu bệnh trung bình khoảng 4 giờ, đủ để ê-kíp thực hiện các biện pháp cận lâm sàng và các xét nghiệm cần thiết, đánh giá diễn tiến bệnh và đưa ra hướng xử trí phù hợp. Nếu cần mổ cấp cứu, người bệnh sẽ được chuẩn bị và chuyển thẳng lên phòng mổ. Nếu chưa cần phẫu thuật ngay thì cho nhập khoa chuyên môn để tiếp tục điều trị. Một số trường hợp có thể xử trí ban đầu ngay tại Khoa cấp cứu rồi cho xuất viện, hẹn tái khám theo dõi.

Với những trường hợp nguy kịch, người bệnh sẽ được chuyển thẳng vào khu vực hồi sức tích cực để hỗ trợ hô hấp - tuần hoàn và hồi sức chuyên sâu trước khi chuyển đi. Trong trường hợp cần thiết phải can thiệp chuyên khoa khẩn cấp thì sẽ được giải quyết ngay tại chỗ. Mỗi ngày, đơn vị hồi sức tích cực tại đây tiếp nhận điều trị khoảng hơn 45 người bệnh nặng. Với quy mô khoảng 12-14 giường, ê-kíp trực vừa tập trung điều trị, vừa phối hợp chuyển người bệnh đến các chuyên khoa phù hợp ngay khi tình trạng ổn định để bảo đảm khả năng tiếp nhận những ca cấp cứu mới.

BS Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy khẳng định không có sự phân biệt đối xử giữa các người bệnh tại Khoa Cấp cứu. "Chúng tôi không bỏ rơi bất kỳ ai, kể cả người bệnh vô danh. Mọi người bệnh vào cấp cứu đều được tiếp nhận và xử lý theo đúng quy trình chuyên môn”, bác sĩ Toàn giãi bày bởi có đôi khi, người bệnh hoặc thân nhân chưa hài lòng vì phải chờ đợi vào những thời điểm quá đông. Tuy nhiên, những trường hợp nguy kịch đều được Khoa ưu tiên xử trí trước để đảm bảo sự sống của người bệnh.

Tất bật với hơn 300 ca cấp cứu mỗi ngày

BS Toàn cho biết, dù vẫn còn những thách thức về không gian và nguồn lực so với các mô hình cấp cứu hiện đại trên thế giới, mô hình cấp cứu khép kín và toàn diện của Khoa đã được chuẩn hóa và vận hành ổn định trong nhiều năm, góp phần bảo đảm khả năng xử trí hiệu quả số lượng lớn ca cấp cứu tại Chợ Rẫy - bệnh viện hạng đặc biệt ở khu vực phía Nam.

Cụ thể, hiện Khoa tiếp nhận trung bình khoảng 320 ca mỗi ngày, nhưng vào những đợt cao điểm gần đây đã ghi nhận từ 350-380 ca/ngày. Là một trong những đơn vị đông nhân sự nhất bệnh viện, tổng cộng 188 nhân viên của khoa chia thành 4 kíp cho 3 ca trực, mỗi ca trực có khoảng 9 bác sĩ, 25 điều dưỡng, 3 thư ký y khoa và 3 nhân viên phục vụ. Tuy nhiên, chừng đó vẫn chưa đủ trong những thời điểm lượng người bệnh tăng đột ngột.

Có những khi, băng ca xếp tràn lối đi. Bác sĩ, điều dưỡng làm việc trong cảnh một vài người bệnh la hét, kích động không ngừng do sử dụng chất kích thích hoặc do ảnh hưởng của bệnh lý. “Cũng có người bệnh, mới chờ 5-10 phút thôi là đã nổi cáu, có lời nói, những hành vi đe dọa nhân viên y tế, đôi khi phải nhờ bảo vệ can thiệp giữ an ninh trật tự”, BS.CKII Trầm Minh Toàn chia sẻ thêm.

Trong điều kiện áp lực nhiều căng thẳng, việc phân bổ nhân lực và thời gian tại Khoa được lãnh đạo Khoa thực hiện một cách hợp lý để vừa bảo đảm cơ hội sống cho người bệnh nặng, vừa chăm sóc đầy đủ cho tất cả người bệnh.

Nhưng không phải người nhà người bệnh nào cũng có thể thấu hiểu hết những áp lực âm thầm của đội ngũ làm cấp cứu, ai cũng sốt ruột và muốn người bệnh nhà mình được nhập viện và điều trị ngay. Cách đây vài tuần, một người bệnh bị ung thư gan giai đoạn muộn nhập Khoa Cấp cứu vì bí tiểu. Sau khi được đặt thông tiểu và đánh giá chuyên môn, các bác sĩ nhận định có thể cho xuất viện theo dõi.

Tuy nhiên, gia đình không đồng ý. “Tôi muốn gặp Trưởng khoa, các người cho tôi gặp Trưởng khoa…”, người nhà không ngừng la hét, to tiếng với bác sĩ trực. Trưởng khoa đích thân ra giải thích, mời bác sĩ chuyên khoa tiết niệu xuống thăm khám lại, kết luận vẫn là chưa có chỉ định điều trị nội trú. Dù vậy, thân nhân vẫn tiếp tục phản ánh và mong muốn được giữ người bệnh ở lại bệnh viện.

Theo bác sĩ Toàn, việc chỉ định nhập viện ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bệnh và khả năng tiếp nhận - điều trị của toàn bệnh viện. Nếu những trường hợp chưa thực sự cần thiết đều được nhập viện, tình trạng quá tải sẽ làm phân tán nguồn lực, dẫn đến khó để tập trung chăm sóc đầy đủ cho người bệnh.

“

Chúng tôi luôn cố gắng sắp xếp nguồn lực để phù hợp với tình hình hoạt động của Khoa cấp cứu, trên tinh thần bệnh nhân nặng được ưu tiên và tất cả bệnh nhân đều bình đẳng như nhau.

BS.CKII Trầm Minh Toàn - Trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy

Vị trưởng khoa cũng cho rằng, công tác giao tiếp đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong môi trường cấp cứu. Vì vậy, các y bác sĩ phải giải thích đầy đủ và bày tỏ sự đồng cảm với người bệnh và thân nhân một cách chuẩn mực để tránh những hiểu lầm và căng thẳng không đáng có cũng như để họ hợp tác trong quá trình điều trị. Khi đã gắng hết sức mà người nhà vẫn nhất mực không đồng ý thì Khoa sẽ giải quyết theo nguyện vọng của gia đình. Do vậy, áp lực của người làm ở Khoa cấp cứu không chỉ là giỏi về chuyên môn mà cần phải có sức khỏe, tâm lý ổn định cũng như khả năng giao tiếp tốt để ứng phó với những trường hợp đặc biệt.

Tích cực hỗ trợ tuyến dưới để giảm tải

Trước thực trạng nhiều bệnh lý thông thường vẫn được chuyển lên tuyến cuối, Bệnh viện Chợ Rẫy đang triển khai chương trình hỗ trợ cho cơ sở y tế tuyến dưới nhằm giúp những nơi này mạnh dạn giữ lại điều trị những trường hợp phù hợp, đồng thời tăng cường chuyển giao, đào tạo chuyên môn, kỹ thuật để giải quyết nhu cầu điều trị những mặt bệnh thường gặp nhất của địa phương.

Theo BS.CKII Trầm Minh Toàn, hiện mỗi tuần khoa đều rà soát các trường hợp được chuyển đến và phải phẫu thuật cấp cứu trong vòng ba giờ đầu sau nhập viện. Nếu đánh giá bệnh viện tuyến dưới hoàn toàn có khả năng xử trí, Bệnh viện Chợ Rẫy sẽ phối hợp với phòng chỉ đạo tuyến tổ chức họp trực tuyến để cùng phân tích, rút kinh nghiệm.

Ngoài hình thức hội chẩn trực tuyến, Bệnh viện Chợ Rẫy sẵn sàng cử bác sĩ xuống hỗ trợ trực tiếp trong những trường hợp cần thiết. Đồng thời, các cơ sở y tế địa phương có thể cử nhân viên lên đào tạo theo đúng nhu cầu thực tế của đơn vị mình.

Bác sĩ Toàn cũng chia sẻ, định hướng tăng cường hỗ trợ tuyến dưới xuất phát từ tầm nhìn sâu rộng của BS.CKII Phạm Thanh Việt - Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy. Từng có nhiều năm công tác tại Khoa Cấp cứu và sau đó là Phòng Kế hoạch tổng hợp, bác sĩ Việt thấu hiểu cả những áp lực ở tuyến cấp cứu lẫn yêu cầu trong công tác quản trị bệnh viện. Vì vậy, các chương trình hỗ trợ chuyên môn hiện nay được xây dựng theo hướng giải quyết hiệu quả nhu cầu thực tế của người bệnh ngay tại địa phương, góp phần giảm áp lực chuyển tuyến và nâng cao khả năng cấp cứu, điều trị ngay từ tuyến đầu.

BS.CKII Trầm Minh Toàn cho rằng, niềm tin của người dân là yếu tố rất quan trọng trong bài toán giảm tải tuyến cuối.

Ông chia sẻ: "Người dân không ngại tốn tiền bằng việc lo lắng rằng chuyên môn ở tuyến dưới chưa đủ khả năng xử trí. Muốn thay đổi điều đó, cần thiết phải nâng cao năng lực chuyên môn thực chất và tạo được niềm tin cho người bệnh".

"Can thiệp đúng càng sớm càng có lợi cho người bệnh về nhiều mặt, đó mới chính là điều quan trọng nhất chứ không phải có chuyển về Chợ Rẫy hay không", ông nói.

Hy vọng nối dài nhờ những nỗ lực bền bỉ

Bác sĩ Trưởng khoa nhìn nhận, môi trường tại Bệnh viện Chợ Rẫy giúp nhân viên y tế tích lũy kinh nghiệm rất nhanh nhờ được tiếp xúc với hầu hết các mặt bệnh.

Cũng vì thế mà theo ông, “làm cấp cứu rất cực và áp lực”. Bởi ngoài việc đông người bệnh, bác sĩ cấp cứu phải có kiến thức sâu rộng, đủ khả năng nhận diện, phân loại và xử trí rất nhiều nhóm bệnh khác nhau, từ nội khoa, ngoại khoa đến chấn thương, ngộ độc hay các tình huống phức tạp, nguy kịch.

"Nếu chịu khó học hỏi, 3-5 năm làm việc ở Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy có thể mang lại lượng kinh nghiệm thực chiến tương đương cả chục năm công tác ở những nơi khác", bác sĩ Toàn nói.

Giữa những khối công việc nặng nề và áp lực bủa vây, niềm vui của người làm cấp cứu đôi khi rất giản dị: một bệnh nhân qua cơn nguy kịch, một người bệnh có thể tự thở trở lại sau nhiều giờ giành giật sự sống hay một lời cảm ơn trước khi chuyển khoa điều trị.

Phía sau cánh cửa Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy, những cuộc chạy đua với thời gian vẫn diễn ra từng giờ, từng phút. Ở nơi được xem là "cửa ngõ" của bệnh viện tuyến cuối, các y bác sĩ vẫn lặng lẽ đối mặt với áp lực, quá tải và những tình huống không thể đoán trước.

Nhưng cũng chính tại đây, hy vọng sống, hy vọng thoát khỏi hiểm nguy được nối dài nhờ những nỗ lực bền bỉ của các ê-kíp cấp cứu, từ sự phối hợp của nhiều chuyên khoa và từ quyết tâm không bỏ cuộc trước bất kỳ ca bệnh nào. Từng nhịp thở được giữ lại chính là lý do để người bác sĩ cấp cứu tiếp tục ở lại với nghề, vượt lên những khó khăn, tiếp tục đứng nơi “đầu sóng ngọn gió” của cuộc chiến giành lại sự sống.

Hoàng Quỳnh