Để hạnh phúc, phụ nữ đừng né tránh!

Phóng viên Khoa học phổ thông - Thời sự Y học đã có cuộc trò chuyện với TS.BS.CKII Phạm Hữu Đoàn, Trưởng Khoa Niệu nữ - Niệu chức năng, Bệnh viện Bình Dân về tình hình rối loạn chức năng tình dục ở những người phụ nữ đang trong độ tuổi lao động và mong muốn bảo vệ hạnh phúc của họ.

Thưa TS.BS.CKII Phạm Hữu Đoàn, theo thông tin từ một hội thảo quốc tế về điều trị rối loạn chức năng tình dục nữ do Bệnh viện Bình Dân tổ chức, tỉ lệ rối loạn tình dục nữ ở Bắc Âu là 17% và 34% ở Đông Nam Á. Theo bác sĩ, sự chênh lệch này phản ánh điều gì?

TS.BS.CKII Phạm Hữu Đoàn:

Tỉ lệ 34% ở Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam cho thấy đây là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm. Mức cao gần gấp đôi Bắc Âu không chỉ xuất phát từ yếu tố bệnh lý mà còn chịu tác động lớn từ rào cản văn hóa, xã hội và nhận thức.

Tại các nước phát triển, phụ nữ thường cởi mở hơn trong việc chia sẻ và tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục. Trong khi đó, tại Việt Nam, tâm lý e ngại và định kiến khiến nhiều người âm thầm chịu đựng. Con số 34% cho thấy một lượng lớn phụ nữ đang phải đối mặt với những suy giảm nghiêm trọng về chất lượng sống nhưng chưa được quan tâm đúng mức.

Đối với những phụ nữ đang trong độ tuổi lao động, việc phải đối mặt với các rối loạn chức năng tình dục thường kéo theo những hệ lụy thầm lặng nhưng khốc liệt về mặt tinh thần như trạng thái lo âu kéo dài, mất ngủ, suy giảm khả năng tập trung và dần đánh mất sự tự tin bản sắc trong cả giao tiếp xã hội lẫn sự nghiệp.

Những nguyên nhân nào gây rối loạn chức năng tình dục ở nữ giới, đặc biệt ở những chị em còn trong độ tuổi lao động?

Rối loạn chức năng tình dục nữ không phải là một bệnh riêng lẻ, mà là hệ quả của nhiều yếu tố sinh học và tâm lý tương tác với nhau. Ở phụ nữ trong độ tuổi lao động, nhất là sau sinh, chúng tôi ghi nhận ba nhóm nguyên nhân chủ yếu:

Trước hết là thay đổi nội tiết. Sau sinh hoặc khi chịu áp lực công việc kéo dài, Estrogen suy giảm, gây khô âm đạo, teo mô sinh dục, dẫn đến đau khi quan hệ và giảm hưng phấn.

Tiếp theo là tổn thương sàn chậu do quá trình sinh nở, gây sang chấn hệ thống cơ, dây chằng và thần kinh vùng chậu. Tình trạng này có thể gây són tiểu hoặc rối loạn sàn chậu, khiến người phụ nữ mặc cảm, lo lắng, thậm chí né tránh quan hệ.

Cuối cùng là yếu tố tâm lý - thần kinh. Khi có các triệu chứng đau hoặc són tiểu khi giao hợp, não bộ sẽ ghi nhớ những trải nghiệm tiêu cực này và hình thành phản xạ bảo vệ. Hệ quả là các nhóm cơ vùng chậu sẽ co thắt không tự chủ mỗi khi có kích thích tình dục. Nỗi sợ đau và sự lo âu về thể chất dần triệt tiêu ham muốn, khiến người phụ nữ rơi vào trạng thái lãnh cảm.

Thực tế tại Bệnh viện Bình Dân, ít bệnh nhân chủ động chia sẻ vấn đề này. Tuy nhiên, khi thăm khám các bệnh lý sàn chậu và đường tiểu dưới tại chuyên khoa niệu nữ, chúng tôi nhận thấy tỉ lệ rối loạn chức năng tình dục khá cao. Không ít phụ nữ đã âm thầm né tránh quan hệ trong thời gian dài vì khó chịu và mặc cảm, nhưng trước đó chưa từng đề cập khi đi khám.

Ngoài 3 nhóm nguyên nhân “tự thân” đã nêu trên thì còn có những yếu tố nào xuất phát từ phía nam giới khiến chị em “đóng băng” nhu cầu?

Trong y học giới tính, chúng tôi luôn tiếp cận rối loạn chức năng tình dục nữ dưới góc độ là "bệnh của một cặp đôi". Thực tế lâm sàng cho thấy, sức khỏe và thái độ của người chồng (hoặc bạn tình) đóng vai trò quyết định đến sự thăng hoa hay bế tắc của người phụ nữ. Các nguyên nhân từ phía nam giới thường được chia thành ba nhóm chính:

Thứ nhất là các rối loạn chức năng tình dục nam giới như xuất tinh sớm, rối loạn cương hay giảm ham muốn. Khi đối tác gặp vấn đề, cuộc quan hệ dễ kết thúc sớm hoặc không trọn vẹn, khiến người phụ nữ không đạt được khoái cảm và dần mất hứng thú.

Thứ hai là sự thiếu hiểu biết và tinh tế về sinh lý nữ. Phụ nữ cần thời gian chuẩn bị cả về tâm lý lẫn cơ thể, trong khi việc thiếu “khúc dạo đầu” hoặc hành vi vội vàng, thô bạo khi cơ thể chưa sẵn sàng có thể gây đau, tạo ra trải nghiệm tiêu cực và dẫn đến né tránh quan hệ.

Thứ ba là yếu tố tâm lý và thái độ ứng xử. Đây là nguyên nhân sâu xa nhưng có sức ảnh hưởng rất lớn. Sự thờ ơ, thiếu chia sẻ, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm như sau sinh hoặc tiền mãn kinh, dễ khiến phụ nữ cảm thấy tổn thương. Áp lực hoặc sự ép buộc càng làm gia tăng rào cản tâm lý, khiến đời sống tình dục trở thành gánh nặng.

Chính vì vậy, tại Khoa Niệu nữ - Bệnh viện Bình Dân, chúng tôi luôn đề cao vai trò của người chồng trong quá trình điều trị. Sự đồng hành, thấu hiểu và cùng tham gia tư vấn của nam giới không chỉ giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân gốc rễ mà còn là chìa khóa quan trọng nhất để giúp người phụ nữ tìm lại sự tự tin và hạnh phúc.

Bác sĩ có thể chia sẻ một trường hợp bị rối loạn tình dục đã điều trị thành công, giúp giữ lại hạnh phúc lứa đôi?

Trong hành trình điều trị tại Khoa Niệu Nữ - Bệnh viện Bình Dân, tôi đã gặp không ít những cặp đôi dù đã cưới nhau một thời gian dài nhưng vẫn chưa thể thực hiện việc quan hệ tình dục đúng nghĩa.

Tôi nhớ một cặp đôi trẻ, tình cảm rất tốt nhưng mỗi lần gần gũi, người vợ lại đau thắt dữ dội nên không thể tiếp tục. Áp lực càng lớn khi gia đình hai bên liên tục hỏi chuyện con cái, khiến cả hai rơi vào căng thẳng và mặc cảm.

Sau thăm khám, chúng tôi xác định người vợ bị co thắt âm đạo - tình trạng các cơ sàn chậu co thắt không tự chủ khi có sự xâm nhập. Hướng điều trị được phối hợp giữa tập vật lý trị liệu sàn chậu, tư vấn tâm lý và hướng dẫn người chồng đồng hành đúng cách.

Thành quả ngọt ngào đã đến nhanh hơn mong đợi. Sau một thời gian ngắn kiên trì điều trị, nút thắt được tháo gỡ, họ đã có thể sinh hoạt vợ chồng bình thường. Hạnh phúc như vỡ òa khi chỉ vài tháng sau đó, chị thông báo mình đã mang thai. Ngày họ bế đứa con đầu lòng đến thăm chúng tôi, nụ cười rạng rỡ của người mẹ và ánh mắt tự hào của người cha chính là minh chứng hùng hồn nhất cho giá trị của y học chức năng.

Câu chuyện này là lời khẳng định rằng: Đau khi quan hệ không phải là "số phận" hay sự thiếu cố gắng của người phụ nữ, mà là một bệnh lý cần được y khoa hỗ trợ. Khi rào cản bệnh tật được dỡ bỏ, hạnh phúc sẽ tự khắc tìm về và thiên chức làm mẹ sẽ không còn là một giấc mơ xa vời.

Sự phối hợp chuyên khoa chặt chẽ toàn diện, cá thể hóa trong điều trị rối loạn chức năng tình dục nữ diễn ra như thế nào tại Khoa Niệu nữ - Niệu chức năng, thưa bác sĩ?

Tại Bệnh viện Bình Dân, chúng tôi tiếp cận đa khoa, đa ngành để đảm bảo gỡ rối được từng mắt xích, giúp bệnh nhân tìm lại sự hòa hợp một cách toàn diện nhất. Quy trình điều trị rối loạn chức năng tình dục được xây dựng dựa trên nguyên tắc cá thể hóa và tiếp cận toàn diện cho cả hai đối tác trong một không gian y tế riêng tư.

Với nguyên nhân từ nữ giới, ưu tiên là phát hiện và điều trị các bệnh lý thực thể. Song song đó là phục hồi chức năng sàn chậu bằng các phương pháp như tập phản hồi sinh học kết hợp kích thích điện cơ, giúp kiểm soát lại hoạt động cơ, giảm đau khi quan hệ và cải thiện tình trạng són tiểu. Ngoài ra, công nghệ Laser hiện đại cũng được ứng dụng để trẻ hóa niêm mạc âm đạo, giải quyết triệt để tình trạng khô hạn ở phụ nữ sau sinh hoặc tiền mãn kinh.

Khi các khiếm khuyết về chức năng sàn chậu hay những nỗi đau thực thể được điều trị dứt điểm, người phụ nữ không chỉ tìm lại được sự thăng hoa trong đời sống tình cảm mà còn tái tạo được nguồn năng lượng tích cực, sự minh mẫn và bản lĩnh để khẳng định vị thế của mình trong công việc, đời sống.

Song song với quá trình này, việc đồng thời tháo gỡ các rào cản sinh lý cho cả vợ và chồng, kết hợp với những buổi tư vấn tâm lý cặp đôi giúp tái thiết lập sự hòa hợp và thăng hoa trong đời sống lứa đôi một cách bền vững nhất.

Nhóm Phóng viên