ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115: Nỗ lực tới cùng để giành lại sự sống cho người bệnh

Năm 2001, một bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp Đại học Y Dược TP.HCM bước vào khoa Hồi sức tích cực - Chống độc của Bệnh viện Nhân dân 115 với suy nghĩ giản đơn: chỉ làm một thời gian ngắn rồi chuyển sang khoa khác nhẹ nhàng hơn. Khi đó, bác sĩ Cao Hoài Tuấn Anh không thể ngờ rằng khoảng thời gian ấy sẽ kéo dài đến tận hôm nay - hơn 25 năm đi qua nhiều cương vị: từ bác sĩ điều trị, đến Phó khoa, Trưởng khoa và bây giờ là Phó Giám đốc bệnh viện kiêm Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (ICU).

Nơi rèn bản lĩnh người bác sĩ trẻ

"Thời điểm đó, tôi chưa hình dung hết sự khốc liệt của chuyên ngành hồi sức tích cực", bác sĩ Tuấn Anh nhớ lại. Tại Bệnh viện Nhân dân 115, trước đó, các bác sĩ trẻ mới ra trường đều phải đi qua môi trường ICU trước khi chuyển sang các chuyên khoa khác. Đây là nơi rèn cho bác sĩ sự tự tin khi đối diện với những ca bệnh nặng nhất, để vững vàng hơn khi xử lý những ca bệnh nhẹ về sau.

Theo ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh, ICU là nơi rèn giũa ông cả về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng thực hành. "Điều đầu tiên là phải có nền tảng chuyên môn thật vững. Bác sĩ ICU gần như phải biết rất nhiều lĩnh vực. Không biết thì phải tra cứu, đọc sách, cập nhật kiến thức liên tục, vì người bệnh có thể gặp bất kỳ tình huống nào", bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ.

Bên cạnh kiến thức, ICU còn là "trường học" về kỹ thuật. Hầu hết các thủ thuật quan trọng trong y khoa đều được thực hiện tại đây, từ những kỹ thuật đơn giản: đặt ống thông dạ dày, ống thông tiểu, đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm, huyết áp động mạch xâm lấn, đặt nội khí quản... đến những kỹ thuật cao cấp: mở khí quản, dẫn lưu màng phổi/màng tim cấp cứu lọc máu liên tục, ECMO…

Những năm đầu, bác sĩ Tuấn Anh không nghĩ mình sẽ gắn bó lâu dài. "Đó là một môi trường vô cùng khắc nghiệt và áp lực, có thể nói là vất vả nhất trong tất cả các chuyên khoa", ông thừa nhận. Nếu một bác sĩ tim mạch chỉ cần nắm các bệnh lý của tim, một bác sĩ hô hấp chỉ cần thông thuộc về phổi thì bác sĩ ICU thì phải am hiểu tường tận từ não, tim, phổi, đến thận... vì mọi ca bệnh nặng từ các khoa khác đều được chuyển xuống đây.

Gia đình ông, vốn có truyền thống theo nghề y, ban đầu không đồng tình. "Gia đình ban đầu không đồng ý vì xót con, khuyên tôi đừng theo chuyên khoa này vì quá vất vả", ông kể lại.

Nhưng khi nghe ông kể về những ca cứu sống ngoạn mục, gia đình dần thấu hiểu.

Điều giữ chân ông lại không phải vì áp lực, mà vì những khoảnh khắc diệu kỳ: một người bệnh ngưng tim, được cấp cứu kịp thời và tỉnh lại. "Đó là những khoảnh khắc vô cùng kỳ diệu", ông chia sẻ. Đi theo những người thầy đi trước, dần dà, ông bén duyên với lĩnh vực y học của sự sống còn này.

Tin vào "phép màu" của y học hiện đại

Ngay tại khoa ICU của Bệnh viện Nhân dân 115, câu châm ngôn "Nỗ lực tới cùng" luôn hiện diện nổi bật như một lời nhắc nhở dành cho tất cả nhân viên y tế. Đó là “kim chỉ nam” cho mọi quyết định mà ranh giới giữa sống và chết có thể chỉ cách nhau vài phút.

Trong suốt quá trình hành nghề, bác sĩ Tuấn Anh không nhớ hết những sinh mệnh mình đã giữ lại, và còn nhiều trăn trở về những trường hợp chứng kiến sự bất lực của y học. Ông xót xa nhắc về những bạn trẻ tự tử bằng thuốc, một thực trạng đáng buồn mà ông chứng kiến ngày càng nhiều.

"Các em thường hành động bồng bột trong lúc tức giận, thiếu kiềm chế. Nhưng khi nằm tại phòng hồi sức và dần lấy lại nhận thức, các em mới khóc, ôm lấy ba mẹ và cầu xin bác sĩ cứu chữa. Đáng tiếc là tác dụng tàn phá của thuốc đã khiến mọi nỗ lực lúc đó trở nên quá muộn", bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ.

Nhưng cũng có những phép màu khiến ông vững tin vào sức mạnh của y học hiện đại. Một nam sinh (18 tuổi) đang đánh cầu lông với cha thì bất ngờ ngưng tim ngay trên sân. Em được chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp. Cả đội ngũ cấp cứu đã phải dồn toàn lực lọc máu và ứng dụng hệ thống ECMO để duy trì sự sống. "Đến nay, sức khỏe của em đã hồi phục. Nếu không có sự hỗ trợ của các trang thiết bị y tế hiện đại, chúng tôi khó lòng giữ được sinh mệnh cho em", ông không giấu được niềm tự hào.

Bác sĩ Tuấn Anh cho biết, kỹ thuật ECMO đã giúp ngành hồi sức cấp cứu trong nước theo kịp nhiều quốc gia trong khu vực. "Hiện nay, ngành hồi sức cấp cứu của Việt Nam gần như đã làm chủ mọi kỹ thuật cao", ông khẳng định. Ông nhắc đến trường hợp người bệnh phi công người Anh nhiễm COVID-19 nguy kịch từng được cứu sống bằng ECMO như một minh chứng: "Nếu điều trị ở nước ngoài, bệnh nhân chưa chắc đã qua khỏi. Tại Việt Nam, chúng ta tập trung tối đa mọi nguồn lực y tế để cứu chữa cho người bệnh".

Bệnh viện Nhân dân 115 cũng là nơi đặt nền móng cho kỹ thuật lọc máu tại Việt Nam từ những năm 2005. Đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã biên soạn quyển sách đầu tiên về kỹ thuật lọc máu tại Việt Nam, đặt nền tảng cho nhiều thế hệ đi sau.

"Mỗi ngày trôi qua đối với tôi đều là sự biết ơn và cảm thông"

Giữa những sự phát triển về công nghệ, bác sĩ Tuấn Anh vẫn giữ vững một lập trường: máy móc, dù tiên tiến đến đâu, cũng không thể thay thế con người. "Nếu máy móc hiện đại nhưng chỉ định sai phương pháp hoặc không đúng thời điểm, hiệu quả điều trị sẽ không còn", ông phân tích. Một ca ECMO đặt quá sớm có thể gây biến chứng nghiêm trọng; đặt quá muộn thì cơ thể đã suy đa cơ quan. "Yếu tố quyết định sự thành bại của một ca cấp cứu vẫn là con người, chứ không thuần túy dựa vào máy móc", ông nhấn mạnh.

Đợt dịch COVID-19 cũng để lại trong ông nhiều ký ức khó quên. Từ tháng 7/2020 đến 12/2021, đứng trước tình hình số ca COVID-19 trong cộng đồng tăng cao, bác sĩ Tuấn Anh đã tham gia tích cực với vai trò Trưởng khoa Hồi sức của 3 bệnh viện.

Bản thân ông đã trực tiếp xây dựng 2 khoa hồi sức hoàn toàn mới với quy mô 50 giường thở máy và có khả năng thực hiện các các kỹ thuật cao tại đây. Từ khi được giao nhiệm vụ, mặc dù có rất nhiều khó khăn như về quản lý và cả chuyên môn do nhân sự bác sĩ, điều dưỡng được tăng cường từ nhiều bệnh viện trong cả nước, cơ sở vật chất lại vô cùng thiếu thốn nhưng khoa đã đi vào hoạt động một cách hiệu quả, đã điều trị thành công rất nhiều trường hợp mắc COVID-19 nặng và nguy kịch.

Và trong những tình huống khó khăn ấy, ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh luôn tin vào sứ mệnh của mình là điều trị và chăm sóc cho các bệnh nhân đang đối mặt với tử thần, đó là mục tiêu duy nhất và xuyên suốt giúp bác sĩ vượt qua vô vàn những khó khăn trong đại dịch. "Chúng tôi, những người thầy thuốc, đã cố gắng hết sức, quên đi sức khỏe của chính bản thân, bỏ lại những người thân yêu của mình, tiến vào “tâm dịch” để chiến đấu và bảo vệ cho sức khỏe người dân của thành phố", bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ.

Sau những tháng ngày sinh tử ấy, điều còn đọng lại trong ông không chỉ là những ca bệnh được cứu sống hay những mất mát không thể bù đắp, mà còn là một bài học sâu sắc về giá trị của cuộc sống.

"Mỗi ngày trôi qua đối với tôi đều là sự biết ơn và cảm thông vì tôi đã nhận ra rằng cuộc sống vốn rất ngắn ngủi, hãy cố gắng sống tử tế, cống hiến, vui vẻ và hạnh phúc. Chúng ta đã trải qua một giai đoạn không thể nào quên", bác sĩ Tuấn Anh nói.

Trân trọng từng hơi thở, từng sự sống

Theo ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh, rất khó để xác định một khoảng thời gian điều trị trung bình tại khoa Hồi sức Tích cực - Chống độc, bởi mỗi bệnh nhân có diễn tiến hoàn toàn khác nhau. Thông thường, người bệnh sẽ nằm điều trị từ một đến hai tuần, nhưng cũng có những trường hợp phải gắn bó với ICU trong nhiều tháng. Chính vì thế mà đội ngũ y bác sĩ của Khoa lại trở thành "người nhà" của người bệnh, theo suốt và chăm sóc bệnh nhân với sự tận tâm và nỗ lực cao nhất để giành lại sự sống cho họ.

Cũng bởi đặc thù là tuyến cuối tiếp nhận những ca bệnh nặng nhất, khoa Hồi sức Tích cực - Chống độc của Bệnh viện Nhân dân 115 gần như luôn hoạt động trong tình trạng quá tải. "Các bệnh viện tuyến dưới và nhiều cơ sở y tế khác đều chuyển những ca nặng lên đây, nên khoa lúc nào cũng kín giường", bác sĩ Tuấn Anh cho biết.

Nếu chuyên môn và kỹ thuật có thể được rèn luyện qua năm tháng thì bản lĩnh để đối diện với ranh giới sinh tử lại được tôi luyện từng ngày trong ICU. Theo ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh, điều khó nhất của người bác sĩ hồi sức không phải là những ca trực kéo dài hay cường độ làm việc liên tục, mà là áp lực tinh thần khi mỗi người bệnh đều đang ở giữa lằn ranh mong manh của sự sống và cái chết. Đi cùng áp lực ấy là niềm hy vọng của gia đình người bệnh, gửi gắm qua những câu hỏi mà không một bác sĩ nào có thể trả lời bằng sự chắc chắn.

Giữa muôn vàn khó khăn, bác sĩ Tuấn Anh cho rằng người gắn bó với ICU phải có đam mê thực sự. Dù thu nhập khiêm tốn hơn, đây lại là môi trường rèn luyện toàn diện nhất về chuyên môn và kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp.

"Khi đứng giữa lằn ranh sinh tử, tôi thấu hiểu sự sống vô cùng mỏng manh. Do đó, chúng tôi luôn tâm niệm phải nỗ lực hết khả năng để cứu sống người bệnh", bác sĩ Tuấn Anh đúc kết.

Võ Liên - Anh Tú