Đề xuất tăng quy mô tổ dân phố tại Hà Nội và TP.HCM lên tối thiểu 700 hộ
Theo dự thảo mới của Bộ Nội vụ, quy mô số hộ gia đình tại các thôn, tổ dân phố trên cả nước dự kiến sẽ tăng mạnh. Trong đó, tổ dân phố tại Hà Nội và TP.HCM phải có từ 700 hộ trở lên.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Dự thảo này do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng nhằm sắp xếp, tinh gọn đầu mối và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Hướng tới tinh gọn, tăng quy mô hộ gia đình
Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là việc điều chỉnh quy mô số hộ gia đình tối thiểu để thành lập thôn, tổ dân phố theo từng vùng, miền. Các tiêu chí này được rà soát dựa trên mức độ tập trung dân cư và yêu cầu quản lý thực tế sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính.
Tại hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM, quy mô hộ gia đình đều tăng lên so với quy định hiện hành. Cụ thể, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, còn tổ dân phố cần tối thiểu 700 hộ.
Đối với các khu vực khác trên cả nước, quy mô đề xuất cũng đồng loạt tăng (ngoại trừ quy mô thôn ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc được giữ nguyên).
Chi tiết quy mô số hộ gia đình đề xuất theo từng vùng:
| Vùng/Khu vực | Thôn | Tổ dân phố |
| Hà Nội & TP.HCM | Từ 500 hộ | Từ 700 hộ |
| Đồng bằng sông Hồng | Từ 400 hộ | Từ 550 hộ |
| Đông Nam Bộ | Từ 400 hộ | Từ 550 hộ |
| Đồng bằng sông Cửu Long | Từ 400 hộ | Từ 550 hộ |
| Bắc Trung Bộ | Từ 350 hộ | Từ 450 hộ |
| Duyên hải Nam Trung Bộ & Tây Nguyên* | Từ 350 hộ | Từ 500 hộ |
| Trung du & Miền núi phía Bắc | Từ 150 hộ | Từ 300 hộ |
(Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk: Thôn từ 300 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ trở lên).
Linh hoạt với vùng biên giới, hải đảo
Bên cạnh các tiêu chuẩn chung, dự thảo cũng đưa ra quy định mở cho các địa bàn có yếu tố đặc thù.
Tại khu vực biên giới, hải đảo cách xa đất liền, hoặc những nơi có địa hình chia cắt phức tạp (nằm biệt lập trên đảo, cù lao, cồn trên sông...), quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn mức quy định chung. Việc thiết lập các thôn, tổ dân phố ở đây còn nhằm mục đích phục vụ di dân, bảo vệ đường biên giới và chủ quyền biển đảo.
UBND cấp tỉnh sẽ là cơ quan có thẩm quyền quy định cụ thể quy mô đối với các địa bàn đặc thù này để phù hợp với điều kiện thực tế.
Việc sáp nhập, đổi tên phải công khai, minh bạch
Về nguyên tắc thực hiện, dự thảo cơ bản kế thừa các quy định hiện hành nhưng bổ sung thêm các yêu cầu khắt khe hơn.
Việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại hay giải thể thôn, tổ dân phố phải đảm bảo tính dân chủ, công khai, minh bạch. Quá trình này cần phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục tập quán và tôn trọng nguyện vọng của cộng đồng dân cư.
Bên cạnh đó, các thôn, tổ dân phố mới được thành lập phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt cộng đồng và bảo đảm ổn định cuộc sống cho người dân.
Việc đặt tên sẽ được tiến hành đồng thời trong quy trình thành lập hoặc sáp nhập. Các địa phương chỉ đổi tên thôn, tổ dân phố trong trường hợp có sự trùng lặp tên gọi trong cùng một xã, hoặc khi nhân dân tại khu vực đó có nguyện vọng chính đáng.