'Vui khỏe mỗi ngày': Phòng bệnh người già, giảm nỗi lo người trẻ

Ngày 21/5, Tạp chí Khoa học phổ thông phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hạnh Thông, TP.HCM tổ chức chương trình "Vui khỏe mỗi ngày", với chủ đề "Chủ động phòng ngừa bệnh lý Cơ - Xương - Khớp và Đột quỵ để sống khỏe mỗi ngày".

Chương trình có sự đồng hành của Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO và Bệnh viện Quân y 175.

Trang bị thêm kiến thức để chủ động chăm sóc sức khỏe

ThS, nhà báo Bùi Hương - Phó Tổng Biên tập phụ trách, điều hành Tạp chí Khoa học phổ thông - cho biết đây là lần đầu Tạp chí trở lại tổ chức chương trình tại phường Hạnh Thông sau khi TP.HCM sáp nhập địa giới hành chính.

Theo nhà báo Bùi Hương, chương trình "Vui khỏe mỗi ngày" được duy trì thường xuyên và hiện tăng lên mỗi tháng sau khi hợp nhất TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, nhằm giúp người dân nâng cao kiến thức phòng ngừa các bệnh lý thường gặp, đặc biệt ở người lớn tuổi và giới trẻ.

Bà Võ Thị Xuân Danh - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hạnh Thông, TP.HCM - cho biết "Vui khỏe mỗi ngày" là chương trình rất ý nghĩa, giúp người dân trang bị thêm kiến thức để chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân. Khi mỗi người khỏe mạnh thì gia đình mới hạnh phúc, góp phần xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Hạnh Thông, TP.HCM cũng đánh giá cao việc chương trình không chỉ cung cấp kiến thức y tế mà còn đồng hành cùng địa phương trong công tác an sinh xã hội thông qua hoạt động trao quà cho các hoàn cảnh khó khăn.

Theo bà Danh, những phần quà hỗ trợ không chỉ giúp người dân vơi bớt khó khăn mà còn tiếp thêm động lực để họ vươn lên trong cuộc sống. Bà kỳ vọng chương trình sẽ tiếp tục được duy trì, lan tỏa rộng hơn tại TP.HCM và nhiều địa phương khác.

Tập luyện phù hợp, giữ cơ xương khớp chắc khỏe

BS.CKII Phan Văn Ngọc - Trưởng Khoa Khám bệnh, Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận - cho biết cho biết nhiều người thường chủ quan với những cơn đau lưng, đau gối hay mỏi cổ xuất hiện trong sinh hoạt hằng ngày mà không nhận ra đây có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý cơ xương khớp.

Theo bác sĩ Ngọc, bệnh cơ xương khớp là tình trạng tổn thương, suy yếu hệ thống cơ, xương, khớp, dây chằng và bao khớp, gây đau nhức, hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. "Người bệnh không chỉ đau mà còn gặp khó khăn trong đi lại, sinh hoạt, làm việc, từ đó dễ rơi vào tâm lý lo lắng, mệt mỏi", bác sĩ Ngọc chia sẻ.

Bác sĩ Ngọc cho biết nguyên nhân phổ biến dẫn đến bệnh lý cơ xương khớp gồm chấn thương do tai nạn, lao động, sinh hoạt và các bệnh lý như viêm đa khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, gout hay bệnh tự miễn. Trong đó, các bệnh thường gặp ở người trung niên và cao tuổi gồm thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, viêm đa khớp dạng thấp, gout và loãng xương.

Theo bác sĩ Ngọc, thoái hóa khớp là quá trình diễn ra tự nhiên theo thời gian khi phần sụn khớp bị bào mòn, gây đau, cứng khớp, hạn chế vận động và có thể dẫn đến biến dạng khớp nếu không điều trị kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết thường là đau khớp, cứng khớp vào buổi sáng hoặc khi vận động, khớp phát ra tiếng lạo xạo khi co duỗi. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể bị biến dạng khớp gối, khớp háng hoặc cột sống.

Tại buổi chia sẻ, BS.CKII Phan Văn Ngọc nhấn mạnh vai trò của việc dự phòng bệnh cơ xương khớp thông qua kiểm soát cân nặng, duy trì chế độ ăn uống và tập luyện phù hợp với từng độ tuổi. “Sau 50 tuổi, người dân nên điều chỉnh cường độ vận động, tránh duy trì các môn thể thao đối kháng với tần suất cao như thời trẻ để hạn chế nguy cơ chấn thương, gãy xương hay trật khớp”, bác sĩ khuyến cáo.

Bỏ thuốc lá để phòng ngừa đột quỵ

Trung tá, TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa - Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175 - cho biết đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là tình trạng não bị tổn thương đột ngột do dòng máu nuôi não bị gián đoạn.

Theo bác sĩ Nghĩa, năm 2021 thế giới ghi nhận khoảng 12 triệu ca đột quỵ mới, tăng gần 70% so với năm 1990. Hiện đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba toàn cầu và là nguyên nhân hàng đầu làm mất số năm sống khỏe mạnh trong nhóm bệnh lý thần kinh.

“Không ít người sống sót sau đột quỵ phải đối mặt với tình trạng liệt, nói khó, mất khả năng sinh hoạt độc lập và phụ thuộc vào người chăm sóc”, bác sĩ Nghĩa chia sẻ.

Đáng chú ý, khoảng 83% gánh nặng đột quỵ liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, cho thấy phần lớn trường hợp hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các bệnh nền.

Dẫn chứng thực tế, bác sĩ Nghĩa cho biết từng tiếp nhận bệnh nhân nam 33 tuổi, xuất hiện chóng mặt sau massage vùng gáy vào tối thứ 7 ngày 14/3. Người bệnh không đi khám. Đến sáng thứ 6 ngày 20/3 xuất hiện nói đớ nên nhập Bệnh viện Quân y 175.

Bác sĩ nhấn mạnh yếu tố thời gian có ý nghĩa sống còn trong điều trị đột quỵ. "Mỗi phút trôi qua, não có thể mất khoảng 1,9 triệu neuron", bác sĩ Nghĩa nói.

Trung tá, TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa khuyến cáo khi gặp đột quỵ, hãy liên hệ cấp cứu 115 và đỡ người bệnh nằm xuống một bề mặt phẳng, an toàn để tránh té ngã. Nếu người bệnh nôn ói, lơ mơ hoặc hôn mê thì cho người bệnh nằm nghiêng người sang một bên. Đồng thời quan sát nhịp thở và bắt mạch. Nếu người bệnh ngừng thở hoặc mất mạch thì cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức.

Bác sĩ Nghĩa lưu ý không nên tự ý cho uống bất kỳ loại thuốc nào; châm cứu, cạo gió, chích nặn máu; ăn hay uống nước; để người bệnh nằm chờ xem có khỏe lại không

Về dự phòng đột quỵ, bác sĩ Nghĩa khuyến cáo người dân cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh mạch vành; tái khám định kỳ và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ…

Ngoài ra, người dân nên duy trì lối sống lành mạnh bằng cách kiểm soát cân nặng, tập thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia và tuyệt đối không hút thuốc lá. Bác sĩ cũng khuyến khích đo huyết áp tại nhà, khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ngưng thở khi ngủ nếu có dấu hiệu ngáy to, buồn ngủ ban ngày hoặc béo phì.

Đột quỵ và nỗi lo di truyền

Tại phần giao lưu, chị Ngô Thị Lệ Hằng (42 tuổi, ngụ phường Hạnh Thông, TP.HCM) bày tỏ lo lắng khi chồng qua đời đột ngột vì đột quỵ, đồng thời đặt câu hỏi liệu con trai chị có nguy cơ di truyền bệnh hay không và có thể tầm soát sớm được không.

Trả lời câu hỏi, Trung tá, TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa - Trưởng khoa Nội thần kinh Bệnh viện Quân y 175 - cho biết một số nghiên cứu ghi nhận những gia đình có người thân mất vì đột quỵ, đặc biệt ở độ tuổi còn trẻ, có thể làm tăng nguy cơ ở thế hệ sau.

Theo bác sĩ Nghĩa, yếu tố này có thể liên quan đến di truyền hoặc đột biến gen, tuy nhiên tỉ lệ không cao và hiện vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định rõ.

Bác sĩ Nghĩa khuyến cáo với những trường hợp có tiền sử gia đình như trên, người dân nên chủ động tầm soát đột quỵ thông qua khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra chuyên sâu hơn các yếu tố nguy cơ. “Không chỉ kiểm tra huyết áp hay mỡ máu, người có nguy cơ cần được khảo sát thêm các yếu tố tăng đông, bệnh lý hệ thống hoặc những bất thường khác liên quan đến đột quỵ ở người trẻ”, bác sĩ Nghĩa nói.

Theo bác sĩ, việc tầm soát nên được thực hiện theo từng bước, có hệ thống và chỉ tiến hành xét nghiệm di truyền khi thật sự cần thiết sau khi đã loại trừ các nguyên nhân phổ biến khác.

Tại chương trình, bà Lê Thị Mỹ Hiền (68 tuổi, ngụ phường Hạnh Thông) cho biết bà xuất hiện khối lồi ở hai bên bàn chân, gần ngón chân cái, thỉnh thoảng hơi nhói nhưng không đau hay sưng đỏ nên lo lắng có thể mắc bệnh gout.

Trả lời câu hỏi, BS.CKII Phan Văn Ngọc - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện SAIGON-ITO Phú Nhuận - lưu ý không phải mọi trường hợp nổi cục ở bàn chân đều là gout. Theo bác sĩ Ngọc, bệnh gout thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới và liên quan đến chế độ ăn nhiều đạm, rượu bia hoặc rối loạn chuyển hóa.

“Để biết chính xác có phải gout hay không, người dân cần đi khám và xét nghiệm axit uric trong máu. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường ở khớp hoặc bàn chân, không nên tự suy đoán bệnh mà cần được bác sĩ đánh giá, theo dõi để tránh bệnh tiến triển nặng”, bác sĩ Ngọc khuyến cáo.

Tiếp thêm động lực

Tại chương trình, Tạp chí Khoa học phổ thông đã trao 20 phần quà, mỗi phần gồm 500 nghìn đồng tiền mặt cùng nhu yếu phẩm (gạo ST25, cà phê, mỳ tôm) đến các cán bộ mặt trận, cán bộ hội viên phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường Hạnh Thông.

Ngoài ra, người dân tham dự chương trình cũng được tặng quà gồm các ấn phẩm của tạp chí, cà phê và ly.

Võ Liên - Hoàng Quỳnh