Đam mê, môi trường và bản lĩnh: 'Chìa khóa vàng' để bước vào ngành luật
Theo GS.TS Đỗ Văn Đại, ngành luật không phải là con đường “hào nhoáng” ngay lập tức. Đây là lĩnh vực đòi hỏi thời gian tích lũy kiến thức, rèn luyện tư duy phản biện và khả năng lập luận chặt chẽ.
Trong bối cảnh lựa chọn ngành nghề ngày càng đa dạng, không ít học sinh lớp 12 vẫn đứng trước ngưỡng cửa quan trọng với nhiều băn khoăn: nên chọn ngành theo xu hướng hay theo sở thích? Ngành luật – một lĩnh vực đòi hỏi tư duy logic, bản lĩnh và sự kiên trì – vì thế trở thành lựa chọn vừa hấp dẫn, vừa đầy thách thức. Từ câu chuyện và chia sẻ của GS.TS Đỗ Văn Đại – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM, có thể rút ra những định hướng quan trọng giúp người trẻ hiểu rõ hơn con đường này.
Đam mê là điểm khởi đầu nhưng không phải tất cả
Một trong những thông điệp xuyên suốt được GS.TS Đỗ Văn Đại nhấn mạnh là: hành trình với ngành luật chỉ thực sự bền vững khi bắt nguồn từ sự quan tâm và đam mê. Tuy nhiên, ông cũng nhìn nhận rất thực tế rằng đam mê không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ đầu.
Thực tế cho thấy, nhiều học sinh chọn ngành theo xu hướng, theo kỳ vọng gia đình hoặc đơn giản là chưa đủ trải nghiệm để hiểu rõ bản thân. Điều này không đồng nghĩa với việc lựa chọn đó sai. Theo GS Đại, điều quan trọng hơn là thái độ sẵn sàng dấn thân và khả năng nuôi dưỡng sự yêu thích trong quá trình học tập.
Ngành luật không phải là con đường “hào nhoáng” ngay lập tức. Đây là lĩnh vực đòi hỏi thời gian tích lũy kiến thức, rèn luyện tư duy phản biện và khả năng lập luận chặt chẽ. Nếu chỉ dựa vào cảm hứng nhất thời, người học rất dễ bỏ cuộc. Ngược lại, nếu có sự kiên trì, ngay cả một lựa chọn ban đầu chưa rõ ràng cũng có thể trở thành sự nghiệp vững chắc.
Ở góc độ nghề nghiệp, luật không đơn thuần là một ngành học, mà còn là công cụ giúp điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Từ giải quyết tranh chấp dân sự, bảo vệ quyền lợi cá nhân, đến xây dựng chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật – tất cả đều cần đến những người làm luật.
Điều này đồng nghĩa với việc người học luật không chỉ cần kiến thức chuyên môn, mà còn phải có tư duy xã hội, khả năng phân tích tình huống và tinh thần trách nhiệm cao. Những yếu tố này không thể hình thành trong ngày một ngày hai, mà cần được rèn luyện lâu dài trong môi trường phù hợp.
Ngành luật không dành cho những lựa chọn cảm tính hay ngắn hạn. Đây là con đường của những người sẵn sàng học hỏi, kiên trì và không ngừng hoàn thiện bản thân. Đam mê là điểm khởi đầu, môi trường là điều kiện, còn sự bền bỉ mới quyết định một người có thể đi xa với nghề hay không”
— GS.TS Đỗ Văn Đại, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM.
Môi trường đào tạo: yếu tố quyết định chất lượng đầu ra
Nếu đam mê là điểm khởi đầu thì môi trường chính là yếu tố quyết định sự phát triển. Theo GS.TS Đỗ Văn Đại, một cơ sở đào tạo chất lượng sẽ giúp sinh viên hình thành tư duy hệ thống, tiếp cận kiến thức hiện đại và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp một cách bài bản.
Hiện nay, các trường đào tạo luật uy tín như Trường Đại học Luật TP.HCM không chỉ chú trọng lý thuyết mà còn tăng cường trải nghiệm thực tế. Sinh viên được tham gia các phiên tòa giả định, nghiên cứu tình huống, thực tập tại tòa án, văn phòng luật… Đây là những cơ hội quan trọng giúp người học hiểu rõ hơn về nghề và định hình con đường tương lai.
Đặc biệt, các chương trình trải nghiệm như “One Day As A Ulawer” đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giúp học sinh tiếp cận môi trường đại học từ sớm. Thông qua việc tham quan giảng đường, thư viện, ký túc xá và giao lưu với giảng viên, học sinh có thể hình dung cụ thể hơn về cuộc sống sinh viên luật, thay vì chỉ dựa vào tưởng tượng.
Một trong những điểm nổi bật trong hành trình của GS.TS Đỗ Văn Đại là sự kiên trì. Với 13 năm học tập và nghiên cứu tại châu Âu, ông đã từng bước xây dựng nền tảng học thuật vững chắc trước khi trở về Việt Nam giảng dạy và đóng góp cho lĩnh vực pháp lý.
Câu chuyện này cho thấy, thành công trong ngành luật không đến từ “bước nhảy vọt”, mà là kết quả của quá trình tích lũy bền bỉ. Người học cần xác định rõ: đây là ngành nghề đòi hỏi học tập suốt đời. Kiến thức pháp luật luôn thay đổi theo sự phát triển của xã hội, vì vậy nếu không liên tục cập nhật, người làm luật rất dễ tụt lại phía sau.
Công nghệ và AI là cơ hội chứ không phải mối đe dọa
Một trong những lo ngại phổ biến hiện nay là liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế nghề luật hay không. Theo GS.TS Đỗ Văn Đại, câu trả lời là không.
Công nghệ có thể hỗ trợ rất tốt trong việc tra cứu tài liệu, tổng hợp thông tin và xử lý dữ liệu. Những công việc từng mất hàng giờ nay có thể hoàn thành trong vài phút. Tuy nhiên, bản chất của nghề luật không nằm ở việc xử lý thông tin, mà ở khả năng tư duy, đánh giá và đưa ra quyết định trong từng bối cảnh cụ thể.
Một vụ việc pháp lý không chỉ có đúng – sai rõ ràng, mà còn liên quan đến yếu tố con người, đạo đức và bối cảnh xã hội. Đây là những khía cạnh mà AI khó có thể thay thế. Vì vậy, thay vì lo sợ, người học nên chủ động tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả học tập và làm việc.
Từ những chia sẻ của GS.TS Đỗ Văn Đại, có thể rút ra một số định hướng quan trọng cho học sinh đang cân nhắc theo đuổi ngành luật:
- Hiểu rõ bản thân: Đặt câu hỏi về sở thích, thế mạnh và giá trị cá nhân trước khi chọn ngành.
- Tìm hiểu thực tế: Tham gia các chương trình trải nghiệm, ngày hội hướng nghiệp để có cái nhìn cụ thể hơn.
- Chọn môi trường phù hợp: Ưu tiên các cơ sở đào tạo uy tín, có chương trình học gắn với thực tiễn.
- Chuẩn bị tâm lý dài hạn: Xác định đây là ngành cần đầu tư thời gian và công sức lớn.
- Tận dụng công nghệ: Sử dụng AI và các công cụ hỗ trợ như một “trợ lý”, không phải “người thay thế”.
Ngành luật không dành cho những lựa chọn cảm tính hay ngắn hạn. Đây là con đường của những người sẵn sàng học hỏi, kiên trì và không ngừng hoàn thiện bản thân. Như thông điệp của GS.TS Đỗ Văn Đại: đam mê là điểm khởi đầu, môi trường là điều kiện, và kiên trì là con đường.
Khi ba yếu tố này hội tụ, ngành luật không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp, mà còn có thể trở thành hành trình hướng tới những giá trị bền vững và đóng góp tích cực cho xã hội.