TS Nguyễn Trung Nhân: “Thí sinh cần chọn ngành phù hợp với năng lực, không chạy theo xu hướng”

Không chỉ thay đổi về cách xét tuyển, giới hạn nguyện vọng hay chuẩn hóa tổ hợp môn, kỳ tuyển sinh năm nay còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chiến lược chọn ngành và khả năng thích ứng của người học trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ.

Trao đổi với phóng viên, TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cho rằng, điều quan trọng nhất với thí sinh hiện nay không chỉ là chọn được ngành “hot”, mà phải hiểu rõ năng lực bản thân, xu hướng nghề nghiệp và khả năng phát triển dài hạn.

Tuyển sinh 2026: Thí sinh cần có chiến lược xét tuyển rõ ràng

Thưa ông, đâu là những thay đổi mà thí sinh cần đặc biệt quan tâm trong kỳ tuyển sinh đại học năm nay?

TS Nguyễn Trung Nhân: Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 có khá nhiều điểm mới mà thí sinh cần cập nhật kỹ, bởi những thay đổi này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội trúng tuyển cũng như chiến lược đăng ký xét tuyển của các em.

Điểm đáng chú ý đầu tiên là quy định về ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào. Theo đó, thí sinh muốn xét tuyển vào đại học phải đạt tối thiểu 15 điểm cho tổ hợp 3 môn. Đây là bước điều chỉnh nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, đồng thời tạo sự công bằng hơn giữa các phương thức xét tuyển.

Ngoài ra, số lượng nguyện vọng được giới hạn tối đa 15 và vẫn xét theo thứ tự ưu tiên. Điều này buộc thí sinh phải có chiến lược đăng ký rõ ràng, tránh đăng ký dàn trải. Đặc biệt, nếu muốn xét tuyển vào khối ngành sư phạm, thí sinh phải đăng ký trong 5 nguyện vọng đầu tiên.

Đối với phương thức xét học bạ, quy chế mới yêu cầu sử dụng kết quả học tập của cả 6 học kỳ. Đồng thời, trong tổ hợp xét tuyển phải có Toán hoặc Ngữ văn chiếm ít nhất 1/3 trọng số nhằm đảm bảo tính học thuật và đánh giá toàn diện hơn năng lực học sinh.

Một điểm mới khác là cách tính điểm cộng được chuẩn hóa. Tổng điểm cộng tối đa là 3 điểm, chia thành nhiều nhóm như điểm thưởng, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích. Theo tôi, toàn bộ những thay đổi này đều hướng tới ba mục tiêu lớn: nâng cao chất lượng đầu vào, đảm bảo công bằng giữa các phương thức xét tuyển và tăng tính minh bạch trong toàn hệ thống tuyển sinh.

Không chọn ngành theo “trend”, hãy chọn bằng hiểu biết về chính mình

Hiện nay vẫn có nhiều học sinh chọn ngành theo “trend” hoặc theo bạn bè. Ông có lời khuyên gì cho các em?

TS Nguyễn Trung Nhân: Đây là thực tế khá phổ biến trong nhiều mùa tuyển sinh. Tuy nhiên, việc chọn ngành theo phong trào hoặc theo bạn bè tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.

Mỗi học sinh là một cá thể khác nhau, với năng lực, sở thích và mục tiêu riêng. Một ngành học đang “hot” ở thời điểm hiện tại chưa chắc còn giữ được sức hút sau 4 – 5 năm nữa, khi các em tốt nghiệp và bước vào thị trường lao động. Vì vậy, việc chọn ngành không thể dựa trên cảm tính hay tâm lý số đông.

Theo tôi, trước tiên các em cần nhìn lại chính mình: mình thật sự thích gì, học tốt ở lĩnh vực nào và có phù hợp với yêu cầu của ngành hay không. Đồng thời, cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, môi trường học tập cũng như cơ hội nghề nghiệp của ngành đó.

Các em cũng nên tham khảo ý kiến từ thầy cô, chuyên gia tư vấn hoặc sinh viên đang theo học để có góc nhìn thực tế hơn. Những trải nghiệm như tham quan trường, dự ngày hội tư vấn tuyển sinh cũng rất cần thiết trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Tôi thường chia sẻ với học sinh rằng, bạn bè có thể đi cùng nhau một đoạn đường, nhưng tương lai nghề nghiệp là hành trình riêng của mỗi người. Vì vậy, các em phải là người chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.

Theo ông, những tiêu chí quan trọng nhất khi chọn ngành học hiện nay là gì?

TS Nguyễn Trung Nhân: Có ba yếu tố cốt lõi mà thí sinh cần cân nhắc khi chọn ngành, đó là đam mê, năng lực và cơ hội việc làm.

Đam mê sẽ giúp các em có động lực học tập và theo đuổi ngành học trong suốt những năm đại học. Tuy nhiên, đam mê thôi là chưa đủ. Các em cần đánh giá đúng năng lực bản thân để biết mình có phù hợp với lĩnh vực đó hay không. Chỉ khi phù hợp với khả năng, các em mới có thể học tốt và phát triển lâu dài.

Bên cạnh đó, cơ hội việc làm cũng là yếu tố rất quan trọng. Một ngành học cần gắn với nhu cầu của xã hội và khả năng tạo việc làm sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, chỉ chạy theo những ngành “hot” chưa chắc đã an toàn.

Theo tôi, hiện nay thí sinh nên ưu tiên yếu tố phù hợp giữa năng lực cá nhân và khả năng thích ứng nghề nghiệp trong tương lai. Nói cách khác, hãy chọn ngành không chỉ để “học được” mà còn phải “làm được” và “phát triển được” trong dài hạn.

Ngoài ra, những ngành có tính liên ngành, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo sẽ là xu hướng quan trọng trong tương lai mà các em nên quan tâm.

“

Các em không nên chọn ngành chỉ vì ‘AI đang hot’ mà hãy chọn ngành mà mình có thể kết hợp với công nghệ để tạo ra giá trị riêng. Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi rất nhanh, người làm chủ công nghệ, có khả năng thích ứng và học tập suốt đời sẽ luôn có nhiều cơ hội hơn người bị công nghệ thay thế”

- TS Nguyễn Trung Nhân.

Trong thời đại AI, năng lực thích ứng quan trọng hơn chạy theo ngành “hot”

Với nhiều phương thức xét tuyển hiện nay như điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ hay đánh giá năng lực, thí sinh nên lựa chọn ra sao?

TS Nguyễn Trung Nhân: Việc đa dạng hóa phương thức xét tuyển đang mở ra nhiều cơ hội hơn cho thí sinh. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi các em phải có chiến lược rõ ràng.

Theo quy định hiện nay, khi đăng ký xét tuyển, thí sinh không cần đăng ký phương thức xét tuyển cụ thể. Hệ thống sẽ tự động tính toán và lựa chọn phương thức có lợi nhất dựa trên dữ liệu mà thí sinh có.

Do đó, các em không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một phương thức duy nhất. Việc kết hợp từ 2 – 3 phương thức xét tuyển hợp lý sẽ giúp tăng cơ hội trúng tuyển, đồng thời giảm áp lực nếu một phương thức không đạt kết quả như mong muốn.

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải tìm hiểu kỹ điều kiện xét tuyển, cách tính điểm và quy định riêng của từng trường, từng ngành để tránh sai sót hoặc bỏ lỡ cơ hội.

Trong bối cảnh AI và công nghệ phát triển mạnh mẽ, thí sinh cần chuẩn bị gì ngay từ khi chọn ngành?

TS Nguyễn Trung Nhân: Chúng ta đang sống trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo và công nghệ phát triển rất nhanh, làm thay đổi sâu sắc cách học tập và làm việc. Vì vậy, ngay từ khi chọn ngành, các em cần có sự chuẩn bị dài hạn.

Dù học ngành nào, các em cũng nên trang bị tư duy công nghệ và kỹ năng số cơ bản. Công nghệ hiện nay không còn là lĩnh vực riêng của ngành IT mà đã trở thành công cụ hỗ trợ trong hầu hết ngành nghề.

Ngoài ra, ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, cũng là yếu tố rất quan trọng để tiếp cận tri thức toàn cầu và thích nghi với môi trường làm việc quốc tế. Một năng lực khác không thể thiếu trong thời đại AI là khả năng tự học và học tập suốt đời. Công nghệ thay đổi liên tục, vì vậy người học cần biết cách cập nhật kiến thức và thích ứng với sự thay đổi.

Bên cạnh chuyên môn, các em cũng cần phát triển kỹ năng mềm như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, giao tiếp và làm việc nhóm. Đây là những kỹ năng mà máy móc khó có thể thay thế.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng, các em không nên chọn ngành chỉ vì “AI đang hot”, mà hãy chọn ngành mà mình có thể kết hợp với công nghệ để tạo ra giá trị riêng. Người làm chủ công nghệ sẽ luôn có nhiều cơ hội hơn người bị công nghệ thay thế.

Ông có thể chia sẻ thêm về công tác tuyển sinh của Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM năm nay?

TS Nguyễn Trung Nhân: Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM là một trong những trường đại học công lập trọng điểm trực thuộc Bộ Công Thương, với gần 70 năm hình thành và phát triển.

Hiện nay, nhà trường đào tạo hơn 70 ngành và chuyên ngành thuộc nhiều lĩnh vực như kỹ thuật – công nghệ, kinh tế, quản lý, dịch vụ… với quy mô tuyển sinh lớn trên phạm vi cả nước. Năm 2026, trường tiếp tục mở thêm một số ngành và chuyên ngành mới như Kỹ thuật công trình đường sắt, Kỹ thuật Radar – Dẫn đường, Quản lý công nghiệp… nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh phát triển công nghệ và hạ tầng hiện đại.

Tuy nhiên, tôi muốn lưu ý rằng ngành mới không đồng nghĩa với việc “dễ trúng tuyển”. Nhiều ngành mới gắn với công nghệ cao hoặc xu hướng phát triển tương lai nên yêu cầu về năng lực học tập cũng rất cao.

Các em cần tìm hiểu kỹ nội dung đào tạo, tính chất công việc cũng như cơ hội nghề nghiệp trước khi lựa chọn. Đừng chọn ngành chỉ vì thấy “mới” hay “hấp dẫn”, mà hãy chọn khi thực sự hiểu mình sẽ học gì, làm gì và có phù hợp với bản thân hay không.

Ngành mới là cơ hội, nhưng chỉ thực sự trở thành lợi thế khi các em lựa chọn bằng sự hiểu biết và định hướng rõ ràng.

Xin cảm ơn ông!

Công Chương (thực hiện)