Khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao hướng tới mô hình xanh, tuần hoàn

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Khoa học phổ thông, TS Phạm Đình Dũng - Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM - cho biết cuộc thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đang trở thành bệ phóng cho nhiều start-up trẻ, đồng thời góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững.

Nhiều dự án giải quyết các bài toán của ngành nông nghiệp

Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về chất lượng các dự án tham gia cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong những năm gần đây?

Ông Phạm Đình Dũng: Trong những năm gần đây, chất lượng các dự án tham gia Cuộc thi có sự chuyển biến rất rõ nét, cả về tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng ứng dụng công nghệ và tính thực tiễn trong giải quyết các bài toán của ngành nông nghiệp.

Điều này được thể hiện khá rõ qua cơ cấu và chất lượng dự án tham gia mùa giải năm 2025, khi Cuộc thi ghi nhận hàng trăm hồ sơ đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước, trong đó có nhiều dự án được đầu tư bài bản, có mô hình thử nghiệm thực tế, định hướng thương mại hóa và khả năng mở rộng thị trường.

Nhiều dự án cho thấy sự nhạy bén trong việc tiếp cận các xu hướng mới của ngành nông nghiệp. Điều đáng ghi nhận là các dự án không chỉ đến từ các trung tâm lớn mà còn xuất hiện ngày càng nhiều từ các địa phương, trường đại học, nhóm start-up trẻ ở nhiều vùng miền trên cả nước.

Nhiều mô hình đã thể hiện được tính sáng tạo gắn với thực tiễn địa phương như ứng dụng tự động hóa trong nuôi trồng thủy sản, công nghệ sinh học trong bảo quản nông sản, giải pháp tuần hoàn phụ phẩm nông nghiệp, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số trong quản lý sản xuất hay phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Qua từng mùa giải, Ban Tổ chức nhận thấy các bạn trẻ hiện nay không chỉ có ý tưởng mới mà còn có tinh thần dấn thân, tư duy đổi mới và khát vọng tạo ra giá trị thực cho ngành nông nghiệp Việt Nam. Đây chính là tín hiệu rất tích cực cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Hơn 120 sản phẩm được thương mại hóa

Tính đến nay, cuộc thi đã được tổ chức trong bao nhiêu năm? Theo ông, sân chơi này có ý nghĩa như thế nào trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp?

“Hoạt động tìm kiếm, tuyển chọn và ươm tạo các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao” là hoạt động thường niên, được triển khai tổ chức lần đầu tiên vào năm 2017 do Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao và Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp tổ chức theo kế hoạch triển khai các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại TP.HCM.

Trải qua 7 năm tổ chức (từ năm 2017 - 2023), hoạt động đã thu hút hơn 120.000 lượt quan tâm theo dõi và 500 dự án đăng ký tham gia; trong đó đã hỗ trợ ươm tạo và thương mại sản phẩm cho gần 35 doanh nghiệp với hơn 120 sản phẩm trên thị trường.

Tiếp nối thành công từ hoạt động “Tìm kiếm, tuyển chọn và ươm tạo các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao” năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Nhân dân TP.HCM, cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao” đã được mở rộng ra phạm vi toàn quốc, qua đó giúp phát hiện, hỗ trợ, ươm tạo các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Cuộc thi được xác định là một trong những giải pháp góp phần thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, tạo môi trường kết nối giữa nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng start-up.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, bền vững và ứng dụng công nghệ cao, vai trò của các mô hình đổi mới sáng tạo ngày càng trở nên quan trọng. Điều này cũng phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia và phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.

Thông qua Cuộc thi, nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp đã được hình thành và phát triển như hệ thống quản lý sản xuất thông minh, tự động hóa trong canh tác và nuôi trồng, ứng dụng dữ liệu trong quản lý môi trường sản xuất hay giải pháp truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Cuộc thi không dừng ở việc tìm kiếm ý tưởng mà hướng tới mục tiêu phát hiện và đồng hành cùng các dự án có tiềm năng phát triển thực tế, qua đó góp phần hình thành lực lượng start-up nông nghiệp công nghệ cao cho giai đoạn tiếp theo.

Ưu tiên mô hình tuần hoàn, giảm phát thải

Cuộc thi năm 2026 có những điểm mới hoặc định hướng nổi bật nào so với các năm trước?

Năm 2026, Cuộc thi được tổ chức với chủ đề “Nông nghiệp tuần hoàn - Kiến tạo tương lai xanh”, thể hiện định hướng rõ nét về phát triển nông nghiệp bền vững, giảm phát thải và nâng cao giá trị gia tăng thông qua đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Nếu như trước đây nhiều dự án tập trung vào giải pháp công nghệ riêng lẻ thì năm nay, Ban Tổ chức định hướng mạnh hơn vào các mô hình có khả năng tạo ra giá trị liên kết trong toàn chuỗi sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các giải pháp tận dụng phụ phẩm, tối ưu tài nguyên, giảm tác động môi trường và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất.

Một điểm mới nổi bật khác là Cuộc thi năm 2026 được triển khai hoạt động phát động tại 6 vùng kinh tế - xã hội trên cả nước nhằm mở rộng khả năng tiếp cận đến hệ sinh thái khởi nghiệp ở từng địa phương.

Đây không chỉ là hoạt động truyền thông mà còn là cơ hội để kết nối trực tiếp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, hợp tác xã và lực lượng start-up tại từng vùng.

Song song đó, Ban Tổ chức cũng tăng cường các hoạt động đào tạo chuyên sâu, kết nối chuyên gia và hỗ trợ sau Cuộc thi nhằm nâng cao khả năng phát triển thực tế.

Khi tham gia cuộc thi, các nhóm dự án sẽ có cơ hội nhận được những hỗ trợ gì thưa ông?

Cuộc thi không chỉ dừng lại ở việc trao giải mà hướng tới xây dựng một quá trình đồng hành cùng các dự án khởi nghiệp.

Trong quá trình tham gia, các đội thi sẽ được tiếp cận nhiều chương trình đào tạo và tập huấn chuyên sâu về kỹ năng khởi nghiệp, xây dựng mô hình kinh doanh, sở hữu trí tuệ, kỹ năng gọi vốn, kỹ năng thuyết trình và phát triển thị trường. Đây là những nội dung đã được Ban Tổ chức triển khai thực tế trong các mùa giải trước dành cho các dự án vào vòng Bán kết và Chung kết.

Bên cạnh đó, các nhóm dự án còn có cơ hội kết nối với đội ngũ chuyên gia, doanh nghiệp, quỹ đầu tư trong nước và quốc tế; hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Ngoài ra, dự án đoạt giải còn được tham gia chương trình cố vấn và tập huấn nâng cao, tiếp cận hạ tầng nghiên cứu - thí nghiệm hiện đại, được hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ pháp lý, sở hữu trí tuệ, mô hình kinh doanh và chiến lược thương mại hóa sản phẩm. Đặc biệt, các dự án sẽ được xem xét tham gia chương trình hỗ trợ dự án đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 20/2023 của HĐND TP.HCM với số tiền hỗ trợ lên đến 400 triệu đồng/dự án.

Xin cảm ơn ông!

Võ Liên (thực hiện)