Thư viện thông minh sẽ là “trái tim và bộ não” của đại học thời đại số

Trong đó, mô hình thư viện thông minh được xem là xu hướng nổi bật khi không chỉ thay đổi cách tiếp cận tri thức mà còn tái định hình không gian học tập trong trường học hiện đại.

Trao đổi với phóng viên, ông Đào Ngọc Hoàng Giang – CEO Sao Mai Education Group – cho rằng chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay không đơn thuần là đầu tư thiết bị công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái học tập của nhà trường.

Chuyển đổi số không chỉ là đầu tư thiết bị

Theo ông Đào Ngọc Hoàng Giang, sau đại dịch Covid-19, nhu cầu chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo tăng mạnh. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu để các cơ sở giáo dục nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động lớn của xã hội.

Ông Giang dẫn chứng, đại dịch Covid-19 từng khiến nền kinh tế toàn cầu suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là các lĩnh vực du lịch, hàng không, vận tải và dịch vụ. Điều này cho thấy mọi tổ chức, trong đó có trường học, đều cần thay đổi mô hình quản trị và tăng cường ứng dụng công nghệ để vận hành linh hoạt hơn.

Tuy nhiên, theo ông, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà nằm ở tư duy triển khai. Nhiều đơn vị vẫn xem chuyển đổi số là việc mua sắm thiết bị hiện đại hoặc đầu tư riêng lẻ các phần mềm cho từng bộ phận. Điều này khiến hệ thống thiếu tính liên kết, khó tích hợp và vận hành đồng bộ.

“Chuyển đổi số không phải là mua máy tính hiện đại mà cần xây dựng một lộ trình triển khai đồng bộ, tích hợp nhiều giải pháp, đi kèm đào tạo nhân sự và khả năng phối hợp vận hành hiệu quả”, CEO Sao Mai Education Group nhấn mạnh.

Theo ông Đào Ngọc Hoàng Giang, chuyển đổi số trong giáo dục đòi hỏi các trường phải thay đổi cả phương pháp vận hành, phương thức quản lý và cách tổ chức hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu hướng tự động hóa và dữ liệu số.

Thư viện không còn chỉ là nơi đọc sách

Một trong những giải pháp được Sao Mai Education Group giới thiệu tại Education Vietnam 2026 là mô hình thư viện thông minh tích hợp công nghệ quản lý số, không gian học tập mở và nền tảng dữ liệu học thuật số hóa.

Theo ông Đào Ngọc Hoàng Giang, thư viện hiện đại đang thay đổi hoàn toàn vai trò so với trước đây. Nếu thư viện truyền thống chủ yếu là nơi lưu trữ và đọc sách giấy thì hiện nay đang dần trở thành trung tâm tri thức, trung tâm học tập và trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên.

“Trước đây mọi người thường nói thư viện là trái tim của trường đại học. Theo tôi, hiện nay nói như vậy vẫn chưa đủ. Thư viện bây giờ vừa là trái tim, vừa là bộ não của nhà trường”, ông Giang chia sẻ.

CEO Sao Mai Education Group cho rằng, toàn bộ dữ liệu học thuật, hoạt động tự học, nghiên cứu và kết nối tri thức của sinh viên đều đang dịch chuyển về thư viện số. Vì vậy, thư viện hiện đại phải được đầu tư như một trung tâm học tập đa chức năng thay vì chỉ là kho sách truyền thống.

Theo đó, nhiều công nghệ đang được ứng dụng như hệ thống cổng kiểm soát thông minh, thiết bị tự phục vụ, phần mềm quản lý thư viện, máy scan số hóa tài liệu và nền tảng chuyển đổi sách giấy sang dữ liệu điện tử. Các hệ thống này giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận tài nguyên học tập trên máy tính, laptop hoặc thiết bị di động.

Đồng thời, xu hướng hiện nay là số hóa toàn bộ tài liệu học tập, bao gồm giáo trình cho sinh viên, tài liệu giảng dạy của giảng viên cũng như dữ liệu nghiên cứu dành cho nhà khoa học và nhà quản lý giáo dục.

“Giới trẻ hiện nay không còn chỉ đọc sách giấy. Các bạn học trên laptop, máy tính bảng, tiếp cận tri thức qua video, audio và các nền tảng số. Điều đó buộc thư viện phải thay đổi toàn diện”, ông Giang chia sẻ.

Không gian học tập phải tạo cảm hứng

Theo CEO Sao Mai Education Group, thư viện thông minh không chỉ thay đổi ở công nghệ mà còn ở cách thiết kế không gian học tập. Ông Giang cho rằng các thư viện hiện đại cần bổ sung nhiều khu vực chức năng như không gian học nhóm, khu nghiên cứu số, khu sử dụng thiết bị cá nhân, khu học tập trên máy tính, khu trải nghiệm sáng tạo hay không gian tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên đề.

“Một môi trường học tập đẹp, tạo cảm hứng sẽ giúp sinh viên hứng thú học tập và nghiên cứu nhiều hơn”, ông Giang nhấn mạnh.

Theo ông Giang, trước đây thư viện được xây dựng theo mô hình kho sách lớn nên chiếm nhiều diện tích. Tuy nhiên, khi tài liệu được số hóa, không gian thư viện có thể được tái cấu trúc để phục vụ tốt hơn cho các hoạt động học tập tương tác và nghiên cứu.

Ông cho rằng các trường không nhất thiết phải “đập bỏ xây lại” toàn bộ thư viện cũ mà có thể cải tạo, sắp xếp lại không gian hiện hữu kết hợp đầu tư thêm hạ tầng công nghệ. Tuy nhiên, với những trường có nhu cầu phát triển quy mô lớn hơn, việc xây dựng mới một trung tâm học tập hiện đại là điều cần thiết.

“Việc cải tạo hay xây mới phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng trường, nhưng điều quan trọng là phải xây dựng được một hệ sinh thái học tập đồng bộ”, ông Giang nói.

Đầu tư cho thư viện là đầu tư cho tương lai

Theo ông Hoàng Giang, trong mô hình giáo dục hiện đại, thư viện không còn là công trình phụ trợ mà trở thành trung tâm học thuật cốt lõi của nhà trường.

Ông cho biết, để xây dựng một thư viện thông minh đúng nghĩa với đầy đủ hạ tầng mạng, máy chủ dữ liệu, nền tảng số hóa và không gian học tập đa chức năng, mức đầu tư có thể dao động từ 50 đến 100 tỷ đồng.

Đây là khoản đầu tư lớn nhưng cần thiết, bởi toàn bộ năng lực học tập, nghiên cứu và tự học của sinh viên đều gắn chặt với hệ thống dữ liệu và không gian học tập tập trung của nhà trường.

Theo CEO Sao Mai Education Group, trong 3-5 năm tới, thị trường công nghệ giáo dục tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh theo hướng tích hợp AI, dữ liệu học tập và nền tảng số vào toàn bộ hoạt động giảng dạy – học tập. Những trường học có khả năng xây dựng hệ sinh thái học tập số đồng bộ sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh lớn trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

“

Thư viện thông minh không còn chỉ là nơi đọc sách, mà là trung tâm tri thức, trung tâm trải nghiệm và là không gian học tập quan trọng nhất của nhà trường trong thời đại số”

- ông Đào Ngọc Hoàng Giang – CEO Sao Mai Education Group.

Công Chương