Lợi ích của triển khai hiệu quả Hồ sơ sức khỏe điện tử trên Ứng dụng Công dân số
Từ bài học kinh nghiệm của nhiều quốc gia trong xây dựng và triển khai Hồ sơ sức khỏe điện tử (HSSKĐT), có thể khẳng định rằng: yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ, mà cốt lõi là quản trị triển khai – trong đó việc xác định rõ người, rõ việc ở từng khâu giữ vai trò then chốt.
Bài học tại một số nước
Thực tiễn tại các nước như Estonia, Singapore hay Đan Mạch cho thấy một điểm chung xuyên suốt: mỗi khâu trong quy trình – từ thu thập dữ liệu ban đầu, chuẩn hóa thông tin, cập nhật hồ sơ, đến khai thác và sử dụng dữ liệu – đều được giao rõ trách nhiệm cho một chủ thể cụ thể, không chồng chéo, không bỏ trống.
- Tại Estonia, mỗi công dân có một mã định danh duy nhất, gắn với toàn bộ dữ liệu y tế. Cơ quan quản lý dân cư chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu nhân thân, trong khi các cơ sở y tế chịu trách nhiệm cập nhật thông tin khám chữa bệnh.
- Tại Singapore, hệ thống National Electronic Health Record (NEHR) vận hành theo nguyên tắc “dữ liệu phát sinh ở đâu, cập nhật tại đó”, đồng thời có cơ chế giám sát và truy xuất trách nhiệm rất rõ ràng đối với từng đơn vị.
- Tại Đan Mạch, chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm bao phủ dữ liệu dân cư, trong khi bác sĩ gia đình là “người quản lý hồ sơ sức khỏe” xuyên suốt vòng đời của người dân.
Những kinh nghiệm này cho thấy, nếu không xác định rõ ai chịu trách nhiệm chính ở từng khâu, hệ thống dễ rơi vào tình trạng dữ liệu rời rạc, thiếu cập nhật, thậm chí “cha chung không ai khóc”. Ngược lại, khi trách nhiệm được phân công rõ ràng, có cơ chế kiểm tra – giám sát – đánh giá đi kèm, thì việc triển khai HSSKĐT có thể đạt được ba mục tiêu cốt lõi: nhanh – đủ – chính xác.
Thực tế áp dụng tại TP.HCM
Đối với TP.HCM trong giai đoạn hiện nay, khi đang triển khai HSSKĐT trên Ứng dụng Công dân số gắn với mã định danh cá nhân, yêu cầu “rõ người, rõ việc” càng mang ý nghĩa quyết định. Đây không chỉ là nguyên tắc quản lý, mà cần được cụ thể hóa thành quy trình vận hành thống nhất toàn hệ thống:
- Trước hết, chính quyền địa phương giữ vai trò nền tảng. UBND phường, xã, đặc khu là đơn vị trực tiếp quản lý dân cư trên địa bàn, có trách nhiệm lập và rà soát đầy đủ danh sách người dân, đối chiếu với mã định danh cá nhân (CCCD/VNeID), bảo đảm không bỏ sót, không trùng lặp. Đây là khâu quan trọng nhằm tạo nền dữ liệu dân cư chính xác, là “đầu vào” cho toàn bộ hệ thống HSSKĐT.
- Ở tuyến cơ sở, trạm y tế đóng vai trò là đầu mối chuyên môn, trực tiếp khởi tạo và cập nhật thông tin sức khỏe ban đầu cho người dân. Không chỉ dừng lại ở việc tạo lập hồ sơ, trạm y tế còn phải thực hiện quản lý sức khỏe liên tục, đặc biệt đối với các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ em và các đối tượng yếu thế. Đây chính là lực lượng “giữ nhịp” để hồ sơ sức khỏe điện tử luôn sống, luôn được cập nhật và có giá trị thực tiễn.
- Song song đó, ngành công an giữ vai trò bảo đảm tính chính xác của dữ liệu định danh. Việc xác thực danh tính, gắn hồ sơ sức khỏe với đúng mã định danh cá nhân là điều kiện tiên quyết để hệ thống vận hành hiệu quả. Đồng thời, cần có cơ chế linh hoạt để tạo lập hồ sơ cho trẻ em, người phụ thuộc và các trường hợp cần đại diện hợp pháp.
- Ngành y tế, với vai trò nòng cốt, chịu trách nhiệm chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu và quy trình chuyên môn. Từ việc ban hành biểu mẫu, quy chuẩn thông tin đến hướng dẫn nghiệp vụ, kết nối và tích hợp dữ liệu từ khám chữa bệnh, tiêm chủng, tầm soát, quản lý bệnh mạn tính… tất cả phải được thực hiện đồng bộ nhằm bảo đảm tính liên tục và đầy đủ của hồ sơ. HSSKĐT chỉ thực sự có giá trị khi trở thành công cụ hỗ trợ trực tiếp cho công tác chẩn đoán, điều trị và theo dõi sức khỏe người dân.
- Ở góc độ hạ tầng, Trung tâm Chuyển đổi số và Sở Khoa học – Công nghệ đóng vai trò bảo đảm nền tảng kỹ thuật, kết nối hệ thống và an toàn dữ liệu. Hệ thống phải được vận hành ổn định, thông suốt, thân thiện với người sử dụng và tích hợp hiệu quả với Ứng dụng Công dân số, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và khai thác thông tin.
Vai trò của người dân
Tuy nhiên, để hệ thống HSSKĐT trên Ứng dụng Công dân số thực sự phát huy hiệu quả, không thể thiếu vai trò chủ động của người dân.
- Mỗi người dân cần tham gia hệ thống bằng việc cài đặt ứng dụng, đăng ký tài khoản định danh điện tử, cung cấp thông tin chính xác khi được rà soát hoặc khám chữa bệnh, đồng thời chủ động theo dõi, cập nhật và sử dụng hồ sơ để quản lý sức khỏe của chính mình. Việc xuất trình HSSKĐT khi đi khám chữa bệnh không chỉ giúp bác sĩ có đầy đủ thông tin, nâng cao chất lượng chẩn đoán, mà còn hạn chế các xét nghiệm trùng lặp, tối ưu chi phí và quyền lợi bảo hiểm y tế.
- Bên cạnh đó, việc bảo mật thông tin cá nhân cũng cần được người dân đặc biệt quan tâm, thông qua việc không chia sẻ mật khẩu, mã OTP và kịp thời phản ánh khi phát hiện bất thường.
Có thể khẳng định, triển khai Hồ sơ sức khỏe điện tử là một quá trình mang tính hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và sự tham gia tích cực của người dân. Nếu các cơ quan nhà nước là chủ thể xây dựng và vận hành hệ thống, thì người dân chính là chủ thể sử dụng, cập nhật và “nuôi sống” dữ liệu.
Khi hai yếu tố này được kết nối chặt chẽ, HSSKĐT sẽ không chỉ dừng lại ở một nền tảng công nghệ, mà thực sự trở thành “trợ lý y tế số” đồng hành cùng mỗi người dân, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn dân và xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm.