Thầy thuốc nhân dân, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất: Trân trọng người cao tuổi là góp phần tạo ra một xã hội văn minh, phát triển

Khoa học phổ thông - Thời sự Y học đã có cuộc trò chuyện với Thầy thuốc nhân dân, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất về công tác chăm sóc, điều trị y tế cho người cao tuổi trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, tiến tới “nền kinh tế bạc” và TP.HCM đối mặt với việc gia tăng số lượng người cao tuổi sau khi trở thành một “siêu đô thị”.

Thay đổi tư duy, trở thành điểm tựa vững chắc cho người cao tuổi

Thưa PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Bệnh viện Thống Nhất được xem là cơ sở y tế chuyên về lão khoa hàng đầu của phía Nam trong nửa thế kỷ qua với nhiều biến chuyển. Bác sĩ có thể chia sẻ thành tựu nổi bật của bệnh viện trong hành trình chăm sóc sức khỏe nhân dân nói chung và người cao tuổi nói riêng?

Thành tựu nổi bật của Bệnh viện Thống Nhất trước hết là việc chuẩn hóa toàn diện về chuyên môn. Ở khối cận lâm sàng, các lĩnh vực như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng, giải phẫu bệnh đều đạt ISO theo tiêu chuẩn quốc tế, qua đó bảo đảm chất lượng chẩn đoán sớm và chính xác.

Còn ở khối lâm sàng, nhiều chuyên khoa mũi nhọn đạt chuẩn quốc tế như Trung tâm Đột quỵ đã đạt giải thưởng Kim cương của Hội Đột quỵ Thế giới; Trung tâm Cơ xương khớp đạt chuẩn Vàng FLS của Hội Loãng xương Thế giới; Trung tâm Tim mạch đạt Tiêu chuẩn B trong điều trị suy tim của Hội Tim mạch châu Âu.

Tuy nhiên, điều khiến tôi tâm đắc nhất không chỉ là các thành tựu chuyên môn mà là việc Bệnh viện Thống Nhất được xây dựng và phát triển là một khối đoàn kết, đồng thời thay đổi tư duy trong công tác khám, chữa bệnh. Bệnh viện đã chuyển từ tư duy “phục vụ” sang “chăm sóc”, tức là đề cao sự tận tâm, tự giác, chủ động và coi người bệnh như người thân trong gia đình.

Chính những nỗ lực để đạt được những thành tựu này đã xây dựng, bồi đắp thêm niềm tin nơi người dân. Giờ đây, Bệnh viện Thống Nhất đã không còn bị dán nhãn là “bệnh viện của cán bộ” nữa phải không thưa bác sĩ?

Đúng vậy. Sự thay đổi mạnh mẽ của bệnh viện đã góp phần nâng cao niềm tin của người dân, thể hiện qua số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị ngày càng tăng. Nếu trước đây bệnh viện chủ yếu được biết đến với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho cán bộ thì hiện nay đã trở thành địa chỉ tin cậy của đông đảo người dân, đặc biệt là người cao tuổi tại TP.HCM và các tỉnh lân cận. Khi một người già cần điều trị, người ta sẽ nghĩ đến Thống Nhất.

Điều trị - chăm sóc - phát triển toàn diện theo 3 cột trụ

Trải qua nửa thế kỷ hoạt động, quy mô bệnh viện đã phát triển mạnh mẽ với hơn 1.200 giường bệnh, 33 khoa lâm sàng, 9 khoa cận lâm sàng, 7 trung tâm chuyên sâu, 1 viện nghiên cứu cùng triết lý chăm sóc, điều trị toàn diện. Vì sao tính “toàn diện” lại được chú trọng ở một bệnh viện chuyên về lão khoa?

Người cao tuổi khi đến Bệnh viện Thống Nhất được chăm sóc một cách đầy đủ ở tất cả các lĩnh vực.

Điều này rất cần thiết bởi người cao tuổi là người đã có một cái quá trình lão hóa và đa bệnh lý. Chính vì vậy, họ cần phải được đánh giá một cách toàn diện, với đầy đủ các chuyên khoa sâu để không bỏ sót các bệnh đồng mắc.

Quá trình điều trị cũng vậy, ngoài vấn đề điều trị bệnh chính thì cũng phải điều trị kết hợp các bệnh đồng mắc để đảm bảo chức năng của các cơ quan khác trong cơ thể người cao tuổi không bị ảnh hưởng nhiều và có thể hoạt động lâu dài. Ví dụ, người bệnh mắc bệnh tim mạch thì khi điều trị, phải bảo tồn chức năng thận. Người bị bệnh đường hô hấp thì phải đảm bảo về mặt tiêu hóa và các chức năng khác.

Nếu điều trị hô hấp xong rồi suy tim thì không ổn, điều trị nhồi máu cơ tim thì lại xuất huyết não thì cũng không xong. Vì vậy, chúng tôi hoạt động tuân theo triết lý "điều trị bệnh mà không làm tổn thương thêm các cơ quan khác".

Bên cạnh đó, cũng cần phải điều trị tái tạo, điều trị phục hồi để cải thiện tâm lý, nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Trong bối cảnh TP.HCM trở thành “siêu đô thị” khi hợp nhất với 2 tỉnh thành khác thì điều trị toàn diện thôi liệu có đủ để khẳng định vị thế và thương hiệu của Bệnh viện Thống Nhất?

Bệnh viện chủ trương phát triển đồng đều ba trụ cột là lâm sàng (với đầy đủ các chuyên khoa), đào tạo và nghiên cứu khoa học chứ không phát triển lệch.

Hiện nay, bệnh viện Thống Nhất có một Trung tâm đào tạo - chỉ đạo tuyến rất mạnh, làm công tác đào tạo theo nhu cầu xã hội, đào tạo theo nhu cầu của các bệnh viện, đào tạo ngắn hạn, đào tạo chuyên khoa chuyên sâu cho chính bệnh viện.

Bệnh viện Thống Nhất đã thực hiện công tác chỉ đạo tuyến cho nhiều đơn vị y tế ở các tỉnh phía Nam. Trong đó có cầm tay chỉ việc, chuyển giao kỹ thuật hay đào tạo nâng cao trình độ cho các bác sĩ.

Chẳng hạn vào tháng 4 này, chúng tôi đang mở lớp da liễu cơ bản cho các bác sĩ mới ra trường, có lớp hướng dẫn can thiệp mạch vành cùng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến trong can thiệp mạch vành như OCT, IVUS… cho các bác sĩ muốn phát triển chuyên sâu.

Với trụ cột thứ ba, nghiên cứu khoa học, chúng tôi cũng luôn chú trọng và đẩy mạnh bởi nếu cứ chỉ đi học kỹ thuật mới rồi về triển khai thì bệnh viện mãi đi sau, về sau. Mình phải nghiên cứu xem là đặc điểm bệnh tật của người Việt như thế nào, đặc điểm lão hóa ở người cao tuổi ra sao, rồi các phương pháp, các vật liệu mới nào phù hợp để ứng dụng vào điều trị lâm sàng cho người cao tuổi. Nên mình muốn bằng người ta, vươn lên trong khu vực thì mình phải có các nghiên cứu, phải có các sáng kiến, phải có các phát minh…

Tóm lại, toàn diện là phải đầy đủ các “mặt trận”, trên mọi phương diện.

Giúp người cao tuổi sống những năm tháng cuối đời có chất lượng

Còn trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi, cả tại bệnh viện lẫn cộng đồng thì tính toàn diện được thể hiện như thế nào?

Chúng tôi gọi chăm sóc toàn diện người cao tuổi là “tam giác lão khoa”. Trong đó, đỉnh thứ nhất là chăm sóc người cao tuổi ở gia đình và cộng đồng, điều này rất quan trọng bởi người cao tuổi rất cần sống trong môi trường có tình cảm gia đình và các sinh hoạt cộng đồng. Nếu tách họ ra khỏi cái môi trường đó thì họ dễ bị stress tâm lý và thiếu đi những sự nâng đỡ tinh thần - thứ giúp họ sống những năm cuối đời có chất lượng.

Cái đỉnh thứ hai là điều trị chuyên sâu theo nguyên lý lão khoa tại các bệnh viện hoặc các đơn vị lão khoa. Bệnh viện Thống Nhất có đầy đủ các chuyên khoa chuyên sâu cho người cao tuổi. Đỉnh tam giác thứ ba là điều dưỡng, phục hồi chức năng cho người cao tuổi. Phải có trung tâm để nuôi dưỡng, chăm sóc dinh dưỡng hợp lý cho người cao tuổi. Sau khi nuôi dưỡng thì phải đánh giá để phục hồi chức năng đa chuyên khoa, đa chuyên ngành cho người cao tuổi.

Bác sĩ có thể chia sẻ rõ hơn về việc “đa chuyên khoa và đa lĩnh vực” trong phục hồi chức năng cho người cao tuổi?

Đa chuyên khoa là phục hồi về thần kinh vận động, về tim mạch tuần hoàn, về hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu... Còn đa chuyên ngành tức là phải có có vật lý trị liệu, vận động trị liệu, lao động trị liệu, hội họa trị liệu, tâm lý trị liệu, tâm linh trị liệu, game trị liệu... Thậm chí có cả thời sự thông tin trị liệu, tức là có nơi để cho các cụ ngồi nghe và bàn luận về thời sự, đưa ra các chính kiến của mình. Ở những nơi đó, người cao tuổi có thể chia sẻ tri thức, kiến thức, kinh nghiệm mà họ đã dành cả đời để tích lũy cho thế hệ sau. Khi đó, người cao tuổi thấy rằng mình còn có giá trị trong cuộc sống và tinh thần của họ sẽ lạc quan hơn, phấn khởi hơn và chất lượng cuộc sống ngày càng tốt hơn.

Theo Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, mọi người dân đều phải được chăm sóc sức khỏe, trong đó nhóm người cao tuổi cần được quan tâm đặc biệt trong giai đoạn Việt Nam đang bắt đầu già hóa dân số và bước vào “nền kinh tế bạc”. Bác sĩ có thể chia sẻ quan điểm của mình về chủ trương này?

Tôi hoàn toàn đồng thuận và rất hoan nghênh chủ trương của Đảng, Nhà nước trong việc tạo bước đột phá về chăm sóc sức khỏe nhân dân, đặc biệt là đối với người cao tuổi. Đây là một định hướng hết sức quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc, toàn diện đến chất lượng sống của người dân. Bởi nếu một xã hội biết trân trọng người cao tuổi, đó sẽ là một xã hội văn minh và phát triển.

Việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ nhằm kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng cuộc sống, qua đó góp phần nâng tầm giá trị văn hóa - xã hội của một quốc gia. Tuy nhiên, điều nhân văn ấy không phải là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Bên cạnh hệ thống y tế, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các chính sách kinh tế - xã hội, phúc lợi xã hội, cũng như các tổ chức chính trị - xã hội nhằm tạo dựng môi trường sống phù hợp cho người cao tuổi.

Phải làm sao để người cao tuổi được sống trong một môi trường mà họ cảm thấy vui vẻ, có khu vui chơi, khu sinh hoạt cộng đồng, có nơi để họ chia sẻ những kinh nghiệm sống cũng như được bố trí các công việc phù hợp để họ tiếp tục đóng góp cho xã hội. Khi đó, bản thân họ sẽ cảm thấy hạnh phúc và có giá trị hơn.

Nền “kinh tế bạc” chính là sự đóng góp to lớn của người cao tuổi đối với xã hội. Họ không chỉ là đối tượng cần chăm sóc mà còn là một nguồn lực quý giá. Kinh nghiệm, tri thức và kỹ năng của họ là những giá trị tuy vô hình nhưng lại vô giá. Việc tôn trọng và phát huy vai trò của người cao tuổi cũng chính là xây dựng nếp nhà, nền tảng văn hóa bền vững cho một xã hội phát triển.

Trân trọng cảm ơn những chia sẻ từ Thầy thuốc nhân dân, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh!

Song Hương - Hoàng Quỳnh