Gần 13.800 tỷ đồng mở rộng cảng Gemalink: Mắt xích đưa TP.HCM thành trung tâm hàng hải quốc tế
Với tổng vốn đầu tư giai đoạn 2 lên tới 13.791 tỷ đồng, dự án cảng nước sâu Gemalink không chỉ nâng tầm năng lực đón "siêu tàu" container mà còn được kỳ vọng là mắt xích chiến lược, góp phần đưa TP.HCM trở thành trung tâm tài chính hàng hải quốc tế và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Quy mô tỷ USD và năng lực đón "siêu tàu"
Dự án cụm cảng Gemalink được quy hoạch trên tổng diện tích khoảng 118,24 ha (gồm 98,67 ha đất và 19,57 ha mặt nước), với tổng vốn đầu tư toàn dự án đạt 21.227 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2 đóng vai trò mang tính bước ngoặt với mức đầu tư 13.791 tỷ đồng, triển khai trên quy mô hơn 54 ha.
Về hạ tầng thiết yếu, giai đoạn 2 sẽ xây dựng bổ sung cầu cảng chính dài 285 m (tiếp nhận tàu 250.000 DWT), cầu cảng thượng lưu dài 359 m (tiếp nhận tàu 150.000 DWT) và cầu cảng sà lan dài 390 m. Dự kiến khi chính thức đi vào vận hành từ quý IV/2027, tổng chiều dài hệ thống cầu bến của toàn cảng sẽ đạt hơn 1,44 km.
Lợi thế nền tảng của Gemalink nằm ở vị trí ngay cửa sông thuộc cụm Cái Mép - Thị Vải, nơi có độ sâu tự nhiên lý tưởng và nằm trên tuyến hàng hải quốc tế. Khai thác tối đa lợi thế này, hệ thống cầu bến dài cho phép cảng tiếp nhận đồng thời tàu mẹ, tàu trung chuyển và tàu sông, từ đó tối ưu hóa khả năng gom, chia và điều phối hàng hóa ngay tại chỗ. Đây cũng là một trong 19 dự án cảng biển trên thế giới hiện nay đủ năng lực tiếp nhận các tàu container tải trọng lớn nhất lên đến 250.000 tấn (tương đương 24.000 TEU).
Tối ưu hóa vận hành và xu hướng logistics xanh
Sau 5 năm đưa vào khai thác giai đoạn 1 (2021 - 2025), hiệu quả của cụm cảng đã được chứng minh bằng những con số tăng trưởng ấn tượng. Tổng sản lượng hàng hóa thông qua đạt 6,5 triệu TEU với mức tăng trưởng hai con số mỗi năm. Đáng chú ý, trong tổng số 2.018 chuyến tàu cập cảng, có tới gần 70% là các tàu tải trọng lớn từ 160.000 đến 232.606 tấn.
Đánh giá về năng lực khai thác, ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng giám đốc Gemadept cho biết: "Cảng Gemalink đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái cảng - logistics của Tập đoàn và đối tác CMA-CGM. Đây là một trong 19 cảng trên thế giới có thể tiếp nhận tàu container tải trọng lớn nhất hiện nay lên đến 250.000 tấn (tương đương 24.000 TEU)".
Trong bối cảnh các hãng tàu quốc tế đang có xu hướng tiếp tục đóng mới và khai thác tàu container cỡ lớn (160.000 - 250.000 tấn) sử dụng năng lượng sạch, Gemalink cũng đang có những bước chuyển mình rõ rệt. Đơn vị vận hành đang thử nghiệm và ứng dụng các nền tảng số như SmartPort, Rivergate nhằm rút ngắn quy trình. Hệ thống cẩu E-RTG sử dụng điện lưới, vận hành bán tự động, tích hợp công nghệ kiểm soát tải và định vị được đưa vào sử dụng, đánh dấu bước chuyển từ mô hình khai thác đơn thuần sang vận hành dựa trên dữ liệu và tiêu chuẩn môi trường.
Mắt xích chiến lược trong bài toán kinh tế vĩ mô
Dự án cảng nước sâu Gemalink là liên doanh trọng điểm giữa Tập đoàn Gemadept (nắm giữ 75% vốn) và hãng tàu CMA CGM của Pháp - đơn vị vận tải biển lớn thứ ba thế giới. Về mặt quản trị, Công ty CP Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link là đơn vị trực tiếp vận hành. Theo báo cáo thường niên năm 2024, Gemadept đang nắm 65,1% lợi ích và 50% tỷ lệ quyền biểu quyết tại công ty con này.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Chứng khoán SSI vào tháng 8/2025, Gemadept đang có kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu tại đây xuống mức 51% nhằm tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, đảm bảo cam kết sản lượng cho giai đoạn 2 và gia tăng giá trị dài hạn cho hệ sinh thái.
Việc mở rộng Gemalink mang lại tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng hàng hải. Năng lực tiếp nhận tàu mẹ đi thẳng châu Âu và châu Mỹ sẽ giúp khu vực Cái Mép - Thị Vải từng bước dịch chuyển từ vai trò trung chuyển phụ sang điểm trung chuyển mang tính vị thế, thu hút dòng hàng hóa từ các quốc gia trong khu vực.
Đồng thời, với vị trí nằm trong vùng lõi của dự án Khu thương mại tự do (FTZ) tại Cái Mép, kết nối đồng bộ với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, hệ thống đường sắt và đường thủy trong tương lai, cụm cảng sẽ phục vụ đắc lực cho nhu cầu xuất nhập khẩu đang tăng trưởng trên 10%/năm của Việt Nam.
Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, TP.HCM - cực tăng trưởng đóng góp 23,11% vào quy mô kinh tế cả nước (với GRDP 2025 tăng 7,53%, bình quân đầu người đạt gần 9.000 USD) - sẽ hưởng lợi trực tiếp từ dự án này. Sự kết nối chặt chẽ giữa sản xuất, dịch vụ và logistics tại cụm cảng Gemalink không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng cho quan hệ hữu nghị Việt - Pháp, mà còn là bệ phóng quan trọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững của khu vực phía Nam và cả nước, sớm đưa Việt Nam vươn tầm thành trung tâm tài chính, hàng hải quốc tế.