PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn: Không có ngành học nào 'định sẵn' cho vị trí lãnh đạo
Từ băn khoăn quen thuộc của nhiều học sinh “học ngành nào để làm Hiệu trưởng”, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn – Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP.HCM (HUIT) – cho rằng đây là cách đặt vấn đề chưa phù hợp với thực tế nghề nghiệp hiện nay.
Theo ông, không có con đường “định sẵn” mà thành công là kết quả của cả quá trình tích lũy năng lực, kinh nghiệm và tư duy lãnh đạo.
Hiệu trưởng không phải 'đích đến ngành học' mà là hành trình tích lũy năng lực
Từ kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục đại học, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn khẳng định: không có một ngành học nào được “thiết kế” riêng để đào tạo Hiệu trưởng. “Hiệu trưởng không phải là đích đến của một ngành cụ thể, mà là kết quả của cả một quá trình tích lũy năng lực, kinh nghiệm và tư duy lãnh đạo”, ông Hoàn nhấn mạnh.
Theo Hiệu trưởng HUIT, một người có thể đi lên từ nhiều nền tảng khác nhau như kỹ thuật, kinh tế, công nghệ hay khoa học xã hội. Điều quan trọng không nằm ở xuất phát điểm, mà ở những yếu tố cốt lõi được bồi đắp trong suốt quá trình học tập và làm việc: năng lực chuyên môn vững vàng, sự thấu hiểu về giáo dục và đặc biệt là khả năng quản trị.
Nhìn lại hành trình cá nhân, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn cho biết, khi còn là học sinh, việc lựa chọn ngành học của ông chịu tác động bởi nhiều yếu tố như năng lực bản thân, điều kiện thực tế và cơ hội phát triển. Đam mê, theo ông, là quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất. “Điều quan trọng là chọn được một nền tảng đủ tốt để mình phát triển tiếp, chứ không phải là chọn một con đường ‘đóng khung’ ngay từ đầu,” ông chia sẻ.
Ở thời điểm đó, ông cũng không hề hình dung mình sẽ trở thành Hiệu trưởng trong tương lai. Con đường đến với công tác quản lý giáo dục là một quá trình tích lũy dần dần, thông qua nhiều năm giảng dạy, nghiên cứu và tham gia các vị trí quản lý khác nhau. Những bước ngoặt quan trọng, theo ông, thường đến từ việc dám thử sức ở những vai trò mới và khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường làm việc.
Hiệu trưởng không phải là đích đến của một ngành học mà là kết quả của cả một quá trình tích lũy năng lực, kinh nghiệm và tư duy lãnh đạo”
- PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn.
Trong kỷ nguyên AI, chọn nền tảng đúng quan trọng hơn chọn ngành “an toàn”
Trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ phát triển nhanh chóng, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), hành trình nghề nghiệp của mỗi người càng trở nên linh hoạt hơn. PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng, nếu trước đây một người có thể gắn bó với một nghề suốt đời, thì ngày nay việc thay đổi công việc nhiều lần là điều hoàn toàn bình thường. Điều này đòi hỏi mỗi cá nhân phải có khả năng học lại và chuyển đổi liên tục.
“Chọn ngành học ban đầu không quyết định số phận nhưng nó tạo ra nền móng. Nếu có nền tảng tốt và biết tận dụng công nghệ, mỗi người đều có cơ hội phát triển”, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn phân tích.
Từ thực tế đó, ông đưa ra ba yếu tố quan trọng mà học sinh cần cân nhắc khi lựa chọn ngành học: năng lực bản thân, khả năng phát triển lâu dài của nghề nghiệp và mức độ gắn với công nghệ. Trong đó, yếu tố công nghệ ngày càng trở nên quan trọng trong mọi lĩnh vực.
“AI không thay thế con người, nhưng sẽ thay thế những người không biết sử dụng nó” - PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn khẳng định. Theo ông, dù theo học ngành nào, sinh viên cũng cần được trang bị tư duy số, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng học nhanh để thích ứng với những thay đổi không ngừng của thị trường lao động.
Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ học tập, công nghệ còn đang định hình lại cách thức giáo dục vận hành. Trong lĩnh vực giáo dục đại học, việc ứng dụng công nghệ giúp cá nhân hóa việc học, phân tích dữ liệu người học và nâng cao hiệu quả đào tạo. Vì vậy, một người muốn phát triển xa hơn trong ngành giáo dục, thậm chí trở thành nhà quản lý, cần hiểu rõ vai trò của công nghệ trong việc đổi mới giáo dục.
Khi được hỏi nếu có cơ hội quay lại thời điểm lớp 12, liệu ông có thay đổi lựa chọn của mình hay không, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn cho biết câu trả lời là không. Theo ông, mỗi lựa chọn đều mang lại những giá trị nhất định, góp phần hình thành nên con đường hiện tại. “Quan trọng không phải là chọn đúng ngay từ đầu, mà là biết điều chỉnh để đi đúng” ông Hoàn chia sẻ.
Từ góc nhìn của một nhà quản lý giáo dục, ông cũng gửi lời khuyên đến các học sinh đang băn khoăn trước quá nhiều lựa chọn ngành nghề. Theo ông, các em không nên chờ đến khi “biết rõ tương lai” mới quyết định, bởi điều đó gần như không tồn tại trong một thế giới luôn biến động. Thay vào đó, cần lựa chọn một hướng đi phù hợp nhất với bản thân ở thời điểm hiện tại, đồng thời chuẩn bị năng lực để thích ứng với những thay đổi trong tương lai.
“Không có ngành học nào đảm bảo bạn sẽ trở thành Hiệu trưởng. Nhưng có một con đường chắc chắn: học nghiêm túc, làm việc thực chất và không ngừng cập nhật công nghệ. Khi đó, cơ hội sẽ tự mở ra”, ông Hoàn nhấn mạnh.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh và biến động, thông điệp này không chỉ dành cho những ai mơ ước trở thành Hiệu trưởng, mà còn có ý nghĩa với mọi người trẻ đang trên hành trình tìm kiếm con đường nghề nghiệp của mình. Không có một “công thức” chung cho thành công nhưng có những nguyên tắc cốt lõi: nền tảng vững vàng, tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng.
Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn, thay vì tìm kiếm một ngành học “bảo đảm tương lai”, điều quan trọng hơn là chuẩn bị cho mình năng lực để làm chủ tương lai – dù con đường phía trước có thay đổi như thế nào.