PGS.TS Phan Hồng Hải: “Chọn ngành có ảnh hưởng nhất định nhưng không quyết định tuyệt đối”
“Học ngành nào để sau này làm Hiệu trưởng?”, câu hỏi này tưởng chừng ngây thơ nhưng lại chạm đến bản chất của hành trình nghề nghiệp.
Từ thực tế nhiều năm gắn bó với giáo dục đại học, PGS.TS Phan Hồng Hải – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH)– cho rằng, đây là một câu hỏi thú vị, nhưng cũng phản ánh phần nào những băn khoăn rất thật của người, trẻ khi đứng trước ngưỡng cửa lựa chọn tương lai.
Theo PGS.TS Phan Hồng Hải, không tồn tại một ngành học cụ thể nào có thể “đào tạo” ra Hiệu trưởng. “Hiệu trưởng không phải là một nghề được lựa chọn ngay từ đầu. Đó là kết quả của cả một quá trình dài tích lũy về chuyên môn, trải nghiệm và đặc biệt là năng lực quản trị,” ông nhấn mạnh.
Nhìn lại hành trình của bản thân, Hiệu trưởng IUH cho biết khi còn là học sinh THPT, ông cũng như bao bạn trẻ khác, lựa chọn ngành học dựa trên những yếu tố rất thực tế: năng lực học tập, điều kiện gia đình và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. “Ở thời điểm đó, tôi chưa có một hình dung cụ thể về con đường dài phía trước. Trong quá trình học, tôi mới dần định hình được hướng đi phù hợp với mình”, ông Hải chia sẻ.
Thực tế, việc trở thành Hiệu trưởng – theo ông Hải – không phải là một mục tiêu được hoạch định từ sớm. Khi còn là sinh viên, ông chỉ đặt mục tiêu học tốt và tìm được một công việc ổn định sau khi ra trường. Con đường gắn bó lâu dài với giáo dục đại học và sau đó đảm nhận vị trí quản lý cao nhất trong một cơ sở đào tạo là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng: cơ hội, thử thách, sự nỗ lực cá nhân và đặc biệt là sự tin tưởng của tập thể.
Một bước ngoặt quan trọng trong hành trình ấy là khi ông bắt đầu được giao các nhiệm vụ quản lý. “Khi chuyển từ vai trò chuyên môn sang quản lý, tôi nhận ra mình cần học thêm rất nhiều. Không chỉ là kiến thức chuyên ngành, mà còn là kỹ năng quản trị, điều hành, kết nối con người và đưa ra quyết định,” ông nói. Chính quá trình này đã giúp ông từng bước hoàn thiện năng lực để đảm nhận những vị trí cao hơn.
Không có ngành học nào đào tạo ra Hiệu trưởng. Điều quan trọng không phải là chọn đúng ngay từ đầu, mà là khả năng học hỏi, thích ứng và phát triển từ lựa chọn của mình”
- PGS.TS Phan Hồng Hải
Từ câu chuyện cá nhân, PGS.TS Phan Hồng Hải cho rằng việc lựa chọn ngành học ban đầu có ảnh hưởng nhất định đến con đường phát triển của mỗi người, nhưng không mang tính quyết định tuyệt đối. Trong bối cảnh xã hội biến động nhanh, ranh giới giữa các ngành nghề ngày càng linh hoạt, một người hoàn toàn có thể phát triển theo nhiều hướng khác nhau nếu có tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng.
“Điều quan trọng không phải là chọn đúng ngay từ đầu, mà là biết cách đi tiếp và phát triển bản thân từ lựa chọn đó”, ông Hải nhấn mạnh.
Đây cũng là thông điệp mà PGS.TS Phan Hồng Hải muốn gửi đến các học sinh đang đứng trước quá nhiều lựa chọn ngành nghề hiện nay. Theo ông, thay vì cố gắng tìm một đáp án “đúng tuyệt đối”, các em nên tiếp cận việc chọn ngành một cách thực tế và linh hoạt hơn.
Cụ thể, ông Hải gợi ý học sinh nên cân nhắc trên ba yếu tố cốt lõi: năng lực bản thân, nhu cầu của xã hội và khả năng phát triển lâu dài của nghề nghiệp. Trong đó, việc hiểu rõ bản thân – mình giỏi gì, thích gì – vẫn là điểm khởi đầu quan trọng nhất. Tuy nhiên, điều này cần được đặt trong mối tương quan với thị trường lao động, để đảm bảo lựa chọn không chỉ phù hợp mà còn có tính bền vững.
Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý rằng trong một thế giới luôn thay đổi, không ai có thể chắc chắn hoàn toàn về một lựa chọn duy nhất cho cả cuộc đời. Vì vậy, thay vì áp lực phải chọn “đúng”, học sinh nên chuẩn bị cho mình tâm thế sẵn sàng học tiếp, chuyển đổi hoặc phát triển đa kỹ năng.
“Các em hãy chọn một ngành phù hợp với mình ở thời điểm hiện tại. Sau đó, điều quan trọng là không ngừng học hỏi, mở rộng năng lực và sẵn sàng thích ứng với những thay đổi”, ông Hải chia sẻ.
Ở góc độ của một cơ sở đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cũng đang hướng đến việc trang bị cho sinh viên không chỉ kiến thức chuyên môn, mà còn là các kỹ năng mềm, tư duy linh hoạt và khả năng học tập suốt đời – những yếu tố được xem là nền tảng để người trẻ có thể thích nghi với nhiều vai trò khác nhau trong tương lai.
Trở lại với câu hỏi ban đầu – “Học ngành nào để trở thành Hiệu trưởng?” – câu trả lời có lẽ không nằm ở một ngành học cụ thể, mà ở chính hành trình mà mỗi người lựa chọn và nỗ lực theo đuổi. Như chia sẻ của PGS.TS Phan Hồng Hải, mỗi lựa chọn đều có giá trị riêng và góp phần tạo nên con đường của mỗi cá nhân.
“Nếu được quay lại thời điểm lớp 12, tôi cũng không thay đổi lựa chọn của mình. Bởi mỗi bước đi đều mang lại những trải nghiệm và bài học quý giá”, ông Hải nói.
Theo Hiệu trưởng IUH, trong một thế giới không ngừng biến động, nơi mà nghề nghiệp của ngày mai có thể khác xa hôm nay, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là bắt đầu từ đâu, mà là cách mỗi người kiên trì đi tiếp, học hỏi và trưởng thành trên chính con đường mình đã chọn.