Đô thị

Miễn phí vé xe buýt: Cú hích cần đi kèm chất lượng và thuận tiện

Võ Liên - Hoàng Quỳnh • 10/04/2026 07:30

Theo các chuyên gia, chính sách miễn phí vé xe buýt chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với việc cải thiện chất lượng dịch vụ và đặc biệt là nâng cao tính thuận tiện trong toàn bộ hành trình của người dân.

Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM khóa I, nhiệm kỳ 2025–2030 (ngày 1/4), ông Trần Lưu Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM - cho biết Thành ủy đã thống nhất chủ trương miễn phí vé xe buýt trên địa bàn. Sở Xây dựng được giao nghiên cứu, đề xuất phương án triển khai.

TP.HCM dự kiến chi 930 tỉ đồng để miễn phí xe buýt

Theo đó, TP.HCM dự kiến miễn phí vé xe buýt trong 8 tháng cuối năm 2026 với tổng kinh phí khoảng 930 tỉ đồng. Hồ sơ sẽ được trình HĐND TP.HCM xem xét tại kỳ họp cuối tháng 4/2026 theo thủ tục rút gọn, nhằm kịp thời hỗ trợ người dân trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao.

Chính sách dự kiến áp dụng cho toàn bộ hành khách, thay vì chỉ một số nhóm đối tượng như hiện nay. Phạm vi thực hiện gồm 135 tuyến xe buýt, trong đó có 109 tuyến trợ giá và 26 tuyến không trợ giá. Thành phố kỳ vọng tạo chuyển biến trong thói quen đi lại, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Đáng chú ý, việc triển khai miễn phí vé không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, do tận dụng hệ thống quản lý hiện có. Công tác kiểm soát sẽ dựa trên dữ liệu vé điện tử nhằm đảm bảo minh bạch, tránh thất thoát ngân sách.

Hiện TP.HCM đã lắp đặt hệ thống thanh toán không tiền mặt trên hơn 120/180 tuyến xe buýt với khoảng 1.900 phương tiện, cho phép liên thông giữa các loại hình giao thông công cộng như xe buýt, metro, buýt sông và xe đạp công cộng. Ứng dụng MultiGo và thẻ MultiPass cũng hỗ trợ tra cứu lộ trình, thanh toán và phản ánh dịch vụ; toàn bộ hệ thống vé điện tử dự kiến hoàn thiện trong quý II/2026.

Người dân kỳ vọng, chuyên gia “cần thêm tiện nghi”

Trước đề xuất này, nhiều người dân bày tỏ sự ủng hộ và kỳ vọng chính sách sớm được triển khai. Chị Tú Uyên (phường Bàn Cờ, TP.HCM) cho biết thường xuyên sử dụng xe buýt khi di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến khu vực phía Đông.

“Nếu đi đúng tuyến thì tôi không phải chuyển phương tiện, khá thuận tiện. Việc miễn phí vé chắc chắn sẽ giúp tôi gắn bó hơn với xe buýt”, chị Uyên nói.

Tương tự, bạn Thanh Thảo - sinh viên năm nhất Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM) - cho biết mỗi ngày phải di chuyển hơn 1 giờ với quãng đường 22 km để đến trường. "Nếu được miễn phí, đây sẽ là động lực để em tiếp tục chọn xe buýt lâu dài", Thảo chia sẻ.

Ở góc độ chuyên gia, ông Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội Ô tô hành khách TP.HCM - đánh giá chính sách miễn phí vé là “cú hích” quan trọng trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao. Tuy nhiên, để thu hút người dân, hệ thống xe buýt cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí.

Trong đó, thời gian di chuyển phải hợp lý (khoảng 45-60 phút), độ chính xác cao (sai số không quá 10 phút), tần suất đủ dày (5-10 phút/chuyến giờ cao điểm). Bên cạnh đó là yêu cầu về chất lượng phục vụ, an toàn và tiện nghi.

"Không chỉ giá vé, điều quyết định vẫn là chất lượng dịch vụ và sự thuận tiện trong toàn bộ hành trình", ông Tính nhấn mạnh.

"Nút thắt" lớn nhất vẫn là khả năng tiếp cận

Theo KTS Khương Văn Mười - nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, rào cản lớn nhất của xe buýt hiện nay không nằm ở chi phí mà ở tính thuận tiện. Phần lớn người dân sống trong các khu dân cư với nhiều hẻm nhỏ, phải di chuyển xa mới ra được trục đường lớn để đón xe buýt. Điều này khiến họ ưu tiên sử dụng xe máy.

"Mạng lưới xe buýt chủ yếu chạy trên các tuyến đường lớn, chưa phủ đều vào khu dân cư. Nếu không giải quyết được điểm đầu, cuối hành trình’ thì rất khó tạo thói quen đi lại bằng xe buýt", ôngMười phân tích.

Để khắc phục, KTS Khương Văn Mười đề xuất phát triển các tuyến xe buýt mini (12–16 chỗ) đóng vai trò trung chuyển từ khu dân cư ra trạm chính hoặc ga metro. Với bán kính tiếp cận khoảng 500–600m, người dân sẽ dễ dàng sử dụng hơn.

Việc xây dựng hạ tầng kết nối giữa metro và xe buýt được TP.HCM triển khai quyết liệt để tối ưu hóa vận tải công cộng.

“
Miễn phí vé xe buýt là một chính sách tốt để khuyến khích người dân chuyển đổi. Nhưng để gắn bó lâu dài, điều quan trọng vẫn là sự thuận tiện trong tiếp cận và sử dụng.
KTS Khương Văn Mười – nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM.

Trong khi đó, TS Võ Kim Cương – nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP.HCM – cho rằng vấn đề cốt lõi nằm ở cách tổ chức và vận hành hệ thống. Xe buýt hiện vẫn chưa cạnh tranh được với xe máy về tốc độ, sự linh hoạt và tiện lợi. Bên cạnh đó, cấu trúc đô thị với mạng lưới hẻm dày đặc, thiếu đường lớn (trên 15m) cũng là rào cản cho việc phát triển giao thông công cộng.

Theo ông Cương, cần tái cấu trúc hệ thống: xe buýt lớn chạy trên trục chính, xe buýt nhỏ và phương tiện trung chuyển phục vụ khu dân cư. Đồng thời, cần xác định rõ nhóm đối tượng phục vụ như người lao động, học sinh – sinh viên hoặc người sống gần trạm.

Về dài hạn, việc cải tạo cấu trúc đô thị, mở rộng hệ thống giao thông là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững giao thông công cộng.

Võ Liên - Hoàng Quỳnh