Người dân phường Cầu Kiệu tìm hiểu kiến thức sức khỏe cùng “Vui khỏe mỗi ngày”

Ngày 9/4, chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” với chủ đề “Phòng ngừa các bệnh cơ xương khớp và bệnh truyền nhiễm lưu hành tại TP.HCM” đã diễn ra tại phường Cầu Kiệu, nhằm cung cấp kiến thức nhận diện sớm, hướng dẫn phòng ngừa và nâng cao ý thức chủ động bảo vệ sức khỏe cho người dân.

Chương trình do Tạp chí Khoa học phổ thông phối hợp với UBND phường Cầu Kiệu (TP.HCM) tổ chức, với sự đồng hành của Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO. Tham gia báo cáo tại chương trình có ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam, Khoa Điều trị Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận và BS. Nguyễn Hồng Thắm, Phòng Dân số, trẻ em và bảo trợ xã hội, Trạm y tế phường Cầu Kiệu.

Chương trình “Vui khỏe mỗi ngày” không chỉ cung cấp kiến thức y khoa mà còn góp phần nâng cao nhận thức, hướng tới xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh và chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe.

Nhân dịp Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, Tạp chí Khoa học phổ thông đã vận động các nhà đồng hành trao tặng 10 phần quà, mỗi phần gồm 1 triệu đồng tiền mặt cùng nhiều quà tặng thiết thực (gồm 5 kg gạo ST 25, 1 thùng mỳ gói, cà phê...) đến các hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt tại phường Cầu Kiệu, TP.HCM.

Chủ động phòng bệnh cơ xương khớp từ sớm

Theo ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam, Khoa Điều trị Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận, các bệnh lý cơ xương khớp hiện là một trong những nhóm bệnh mạn tính có gánh nặng lớn nhất toàn cầu. Trong đó, 1/3 phụ nữ và 1/5 nam giới trên 50 tuổi có nguy cơ gãy xương liên quan đến loãng xương; 14-20% người trưởng thành bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng.

Tại Việt Nam, tình trạng già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng, kéo theo sự gia tăng các bệnh cơ xương khớp. Ước tính khoảng 30% người trong độ tuổi 25-55 mắc thoát vị đĩa đệm; 20-30% người cao tuổi có dấu hiệu thoái hóa khớp gối; trong khi tại TP.HCM, 27% phụ nữ và 13% nam giới trên 50 tuổi bị loãng xương.

Các bệnh lý phổ biến gồm thoát vị đĩa đệm, thoái hóa khớp và loãng xương. Đáng chú ý, ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam nhấn mạnh thoái hóa khớp không phải là hệ quả tất yếu của lão hóa mà chịu tác động lớn từ các yếu tố có thể thay đổi như thừa cân, chấn thương hay vận động quá mức.

Bác sĩ Nam cho biết phòng ngừa bệnh cơ xương khớp được tổ chức theo ba tầng - từ thay đổi lối sống chủ động đến can thiệp phục hồi chức năng - nhằm giảm gánh nặng bệnh tật ở mọi giai đoạn.

Ở giai đoạn ban đầu, cần kiểm soát cân nặng, duy trì vận động và giữ tư thế đúng trong sinh hoạt. Những hoạt động đơn giản như đi bộ hay các chương trình thể dục cộng đồng đều mang lại hiệu quả tích cực.

Để phòng ngừa thứ cấp, việc sàng lọc sớm bằng các công cụ như đo mật độ xương, tính nguy cơ gãy xương, giúp phát hiện bệnh trước khi tiến triển nặng. Trong khi đó, phòng ngừa bậc ba hướng đến giảm biến chứng và phục hồi chức năng tối đa ở người đã mắc bệnh, phòng té ngã và can thiệp phẫu thuật khi cần thiết.

ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam cũng lưu ý người dân không nên bỏ qua các dấu hiệu như đau kéo dài hơn 1-2 tuần, đau tăng dần hoặc đau về đêm, tê yếu tay chân hay khó vận động. Người dân không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ, ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam nhấn mạnh.

“Đừng chờ đến khi đau mới chăm sóc xương khớp. Chúng ta phải bắt đầu từ hôm nay: tập luyện nhiều hơn, tuân thủ chế độ ăn và điều trị các bệnh lý nền của mình, lắng nghe cơ thể. Khi có những dấu hiệu bất thường và kéo dài chúng ta phải đi thăm khám và đi tầm soát đầy đủ các bệnh lý”, ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam chia sẻ.

Nhận diện “lỗ hổng” trong phòng bệnh truyền nhiễm

Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Thắm, Phòng Dân số, trẻ em và bảo trợ xã hội, Trạm y tế phường Cầu Kiệu, dù người dân đã được tiếp cận nhiều thông tin về phòng bệnh, số ca mắc sốt xuất huyết và tay chân miệng tại TP.HCM vẫn duy trì ở mức cao. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận hơn 13.000 ca sốt xuất huyết và hơn 9.000 ca tay chân miệng.

Đối với sốt xuất huyết, nguyên tắc quan trọng nhất là không để muỗi vằn đốt. Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn bùng phát do ba “lỗ hổng” chính gồm quên, sót và chủ quan. Chỉ cần vài tuần “quên không vệ sinh”, muỗi đã có thể sinh sôi trong chính môi trường sống, bởi vòng đời muỗi chỉ từ 7-10 ngày.

Ngoài ra, người dân thường tập trung vào các vật dụng lớn như xô, chậu mà bỏ qua những vị trí nhỏ, khó thấy như khay nước phía sau tủ lạnh, khay nước máy nóng lạnh, ly trên bàn thờ, chậu cây… Đây lại là những nơi muỗi dễ sinh sản.

Đáng lo ngại nhất là “chủ quan”. Nhiều người có tâm lý “có nước chưa chắc có muỗi, có muỗi chưa chắc bị đốt, bị đốt chưa chắc mắc bệnh”, từ đó lơ là phòng ngừa. Theo BS. Thắm, chỉ cần một cá nhân chủ quan cũng có thể tạo điều kiện để dịch bệnh lan rộng trong cộng đồng.

Với bệnh tay chân miệng, việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng do liên quan trực tiếp đến trẻ nhỏ và môi trường sinh hoạt tập thể.

Tại TP.HCM, số ca mắc tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, đặc biệt vào hai giai đoạn cao điểm là sau Tết và sau kỳ nghỉ hè - thời điểm trẻ quay lại trường học - tạo điều kiện dịch dễ lây lan. Đáng chú ý, sự xuất hiện của chủng virus EV71 làm tăng nguy cơ gây biến chứng thần kinh và suy hô hấp ở trẻ.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Thắm nhấn mạnh: mỗi ngày, khi tắm hoặc thay đồ cho trẻ, phụ huynh nên kiểm tra kỹ các dấu hiệu như bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đồng thời không bỏ sót các vị trí như mông, đầu gối, khuỷu tay. Bên cạnh đó, cần theo dõi các biểu hiện bất thường như trẻ quấy khóc, bỏ ăn, chảy nước miếng - có thể do loét miệng.

Ngoài ra, việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo cũng là giải pháp quan trọng nhằm phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm. “Quan trọng nhất vẫn là sự chủ động của mỗi người dân trong việc bảo vệ sức khỏe, từ việc dọn dẹp môi trường sống đến theo dõi, phát hiện sớm dấu hiệu bệnh”, bác sĩ Thắm chia sẻ.

Phòng ngừa bệnh để duy trì chất lượng cuộc sống

Tại phần giao lưu, nhiều người dân tại phường Cầu Kiệu bày tỏ sự quan tâm đến việc điều trị và phòng ngừa bệnh cơ xương khớp, bệnh truyền nhiễm.

Bà Nguyễn Thị Thu Thảo (65 tuổi) nêu thắc mắc: nếu trước đây chưa chú ý phòng ngừa bệnh cơ xương khớp và hiện đã mắc bệnh, thì cần điều trị và chăm sóc như thế nào để tránh bệnh tiến triển nặng.

ThS.BS Hồ Sỹ Nam cho biết, ở độ tuổi trung niên và cao tuổi, đa số đều đã xuất hiện ít nhất một vấn đề về cơ xương khớp. Do đó, mục tiêu lúc này không chỉ là phòng ngừa mà quan trọng hơn là kiểm soát bệnh, hạn chế tiến triển và duy trì chất lượng cuộc sống.

Theo bác sĩ, người dân cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ sau khi thăm khám, đồng thời điều chỉnh lối sống phù hợp. Trong đó, việc tầm soát loãng xương đóng vai trò quan trọng nhằm đánh giá mức độ bệnh và có hướng can thiệp kịp thời.

Về sinh hoạt hằng ngày, người bệnh cần đặc biệt lưu ý đến vận động. Các hoạt động tạo áp lực lớn lên khớp như leo cầu thang nhiều lần, mang vác vật nặng, cúi gập người, các động tác đột ngột hoặc làm việc quá sức nên được hạn chế.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Huệ (59 tuổi) đặt câu hỏi: “Tôi nghe nói phơi nắng sẽ tạo được canxi tốt cho xương khớp, tuy nhiên không biết nên phơi nắng buổi sán hay buổi trưa thì hay hơn?”.

Giải đáp vấn đề này, ThS.BS.CKI Hồ Sỹ Nam cho biết, ánh nắng không trực tiếp tạo ra canxi mà giúp cơ thể tổng hợp vitamin D - yếu tố cần thiết để hấp thu canxi vào xương.

Bác sĩ khuyến cáo, người dân nên phơi nắng vào buổi sáng sớm, khi cường độ tia UV còn thấp, tránh phơi nắng vào buổi trưa hoặc khi nắng gắt để hạn chế nguy cơ tổn thương da.

“Quan trọng nhất vẫn là duy trì lối sống lành mạnh, vận động hợp lý và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, phù hợp với từng cá nhân”, bác sĩ Nam nhấn mạnh.

Trước những băn khoăn về nguy cơ lây nhiễm tay chân miệng khi trẻ đi học tại các nhóm trẻ, bác sĩ Nguyễn Hồng Thắm cho rằng, với bệnh tay chân miệng, phụ huynh không được chủ quan, nhưng cũng không nên quá hoang mang. Việc phòng bệnh cần có sự phối hợp từ cả gia đình và nhà trường.

Cụ thể, phụ huynh cần chú ý giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, thường xuyên làm sạch đồ chơi, hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Đồng thời, nên duy trì trao đổi với giáo viên để nắm tình hình dịch bệnh tại lớp học và các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai tại cơ sở.

Các chuyên gia nhấn mạnh, dù là bệnh mạn tính hay truyền nhiễm, yếu tố quyết định vẫn nằm ở ý thức phòng bệnh của mỗi người dân. Khi từng cá nhân chủ động thay đổi lối sống, tuân thủ các biện pháp dự phòng và không chủ quan với các dấu hiệu bất thường, cộng đồng sẽ hình thành “lá chắn” vững chắc trước bệnh tật.

Hoàng Quỳnh - Ngọc Duy