Chính sách miễn phí vé xe buýt sẽ được triển khai cùng các giải pháp đồng bộ

Ngày 9/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM chủ trì buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Tại buổi họp báo, ông Đỗ Diệp Gia Hợp - Phó Trưởng phòng Phòng bảo trì khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM - đã thông tin về vấn đề miễn phí vé xe buýt.

Giải pháp cải thiện tình trạng môi trường

Theo ông Hợp, chủ trương miễn vé xe buýt không chỉ là chính sách an sinh xã hội trong điều kiện giá xăng dầu tăng cao mà còn là giải pháp cải thiện tình trạng môi trường và giao thông đô thị quan trọng, làm tiền để để triển Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trong thời gian tới.

Từ các chương trình miễn vé đã triển khai thí điểm trong thời gian qua, Sở Xây dựng TP.HCM ghi nhận sản lượng hành khách đi giao thông công cộng tăng từ 20–34%, tùy từng tuyến và từng thời điểm.

Theo đó, ông Hợp nhận định dự báo khi áp dụng miễn vé trên diện rộng, nhiều người dân sẽ chuyển dịch từ xe máy, ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt là các chuyến đi ngắn và trung bình. Qua đó giảm số lượt phương tiện cá nhân lưu thông mỗi ngày.

Với tỷ lệ 56% đoàn xe buýt thành phố (1.367/2.432 xe) sử dụng năng lượng sạch (điện, CNG), việc tăng thị phần xe buýt sẽ góp phần giảm đáng kể phát thải khí CO₂, NO_x và bụi mịn từ giao thông đô thị.

"Theo quan điểm của Sở Xây dựng thì hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ đo bằng con số tuyệt đối trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững về thói quen đi lại, từ đó giảm phát thải lâu dài cho Thành phố", ông Đỗ Diệp Gia Hợp chia sẻ.

Miễn phí vé phải đi kèm với nâng cao chất lượng phục vụ

Qua rà soát, Sở Xây dựng đánh giá rằng hạ tầng và năng lực khai thác hiện nay có thể đảm bảo tiếp nhận mức tăng trưởng hành khách khoảng 20–30%.

Thành phố hiện có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động. Nhiều tuyến còn chưa sử dụng hết công suất, đặc biệt là ngoài giờ cao điểm.

Hệ thống vé điện tử đã được lắp đặt trên các phương tiện xe buýt có hỗ trợ kinh phí (109 tuyến) và dự kiến hoàn thành trên toàn bộ hệ thống xe buýt trong Quý II/2026. Thông qua hệ thống vé điện tử giúp quản lý sản lượng, lộ trình tin cậy và làm cơ sở để quản lý, điều hành xe, tối ưu luồng tuyến theo thời gian thực.

Song song đó, trong thời gian tới, Sở Xây dựng đã có kế hoạch thực hiện các giải pháp hỗ trợ như: Rà soát hệ thống mạng lưới tuyến xe buýt để điều chỉnh, mở mới, tối ưu hệ thống xe buýt; triển khai một số loại hình giao thông mới để tăng kết nối với giao thông công cộng.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ ưu tiên hạ tầng phục vụ xe buýt như bổ sung kịp thời điểm dừng – nhà chờ tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp, trường học có phát sinh nhu cầu; ưu tiên trong tổ chức giao thông đối với hoạt động của xe buýt. Đồng thời, thông qua hệ thống vé điện tử, các phần mềm trong quản lý điều hành để theo dõi tần suất, biểu đồ giờ theo thời gian thực để kịp thời điều chỉnh thời gian, tăng chuyến bổ sung phương tiện khi nhu cầu tăng cao…

"Miễn vé phải đi kèm với nâng cao chất lượng phục vụ, tối ưu luồng tuyến, linh động trong điều hành thông qua việc ứng dụng công nghệ hiện đại, tránh tình trạng quá tải, đông đúc làm giảm sức hấp dẫn của xe buýt", ông Hợp nói.

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, miễn vé chỉ là "điều kiện cần", chưa phải điều kiện đủ để người dân lựa chọn xe buýt thay cho phương tiện cá nhân. Do đó, chính sách này sẽ được triển khai đồng bộ với nhiều nhóm giải pháp.

Thứ nhất, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ, cố gắng đảm bảo đúng giờ, phương tiện sạch sẽ, an toàn; đội ngũ lái xe, nhân viên phục vụ ứng xử văn minh, thân thiện với hành khách; luồng tuyến xe buýt, các tiện ích cho người đi bộ, hệ thống hạ tầng phục vụ hành khách thuận tiện, dễ dàng tiếp cận.

Thứ hai, tăng tính thuận tiện: kết nối tốt giữa xe buýt với metro, buýt sông, xe đạp công cộng... Sử dụng dữ liệu lớn để phân tích dự báo để tối ưu hệ thống, thời gian, phương tiện, trạm dừng xe buýt.

Thứ ba, định hướng hành vi giao thông, miễn vé xe buýt được đặt trong tổng thể chính sách phát triển giao thông công cộng, song song với các biện pháp quản lý, hạn chế dần phương tiện cá nhân tại một số khu vực; truyền thông mạnh mẽ để người dân hiểu rằng đi xe buýt không chỉ vì miễn phí, mà vì tiện lợi, văn minh và bền vững.

Thứ tư, Sở Xây dựng Thành phố sẽ thường xuyên đánh giá sản lượng, chi phí, mức độ hài lòng của hành khách; kịp thời điều chỉnh chính sách, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách.

Dự kiến sẽ trình HĐND Thành phố trong tháng 4/2026

Hiện nay, Sở Xây dựng trình UBND Thành phố xem xét, báo cáo Thường trực HĐND Thành phố đăng ký xây dựng Nghị quyết về hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.

UBND TP.HCM cũng đã có tờ trình về đăng ký xây dựng Nghị quyết của HĐND thành phố về hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Song song đó, Sở Xây dựng đang triển khai đồng thời các công việc: lấy ý kiến các sở ngành, đơn vị liên quan về dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố theo quy định của Pháp luật; rà soát hoàn chỉnh phương án triển khai thực hiện chính sách bảo đảm hiệu quả, minh bạch, không để xảy ra trục lợi chính sách và công bằng trong triển khai; chuẩn bị các giải pháp kỹ thuật thực hiện, công cụ thống kê sản lượng hành khách, phương án thanh toán, công tác kiểm tra, giám sát….

Theo kế hoạch, dự kiến sẽ trình HĐND Thành phố xem xét thông qua Nghị quyết trong tháng 4/2026. Trên cơ sở đó, chủ trương miễn vé xe buýt sẽ được triển khai trong năm 2026 (dự kiến 8 tháng cuối năm).

Võ Liên