TS.BS Nguyễn Hoàng Bình - Khoa Ngoại Lồng ngực, Bệnh viện Chợ Rẫy:Một đời làm “nô lệ” cho y khoa
Vân Điển - Hoàng Quỳnh•27/02/2026 09:23
Có lẽ chẳng mấy ai dùng cụm từ “nô lệ y khoa” như TS.BS Nguyễn Hoàng Bình khi chia sẻ chân tình về một quãng đường trui rèn, phấn đấu trong nghề y. Với ông, nô lệ không hàm một nghĩa tiêu cực mà ngược lại, nó mang một tinh thần cống hiến, dấn thân: Khi chọn lựa sứ mạng cứu người thì phải đặt hết tinh thần, trách nhiệm, thời gian vào đó để làm điều tốt nhất cho người bệnh.
TS.BS Nguyễn Hoàng Bình trong ca ghép phổi đầu tiên ở khu vực phía Nam, thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy
Trong ca ghép phổi đầu tiên tại Bệnh viện Chợ Rẫy vào tháng 11/2025, một cuộc chạy đua “nghẹt thở” với tử thần để giành lại sự sống cho người bệnh 39 tuổi bị xơ phổi giai đoạn cuối, TS.BS Nguyễn Hoàng Bình, Trưởng Khoa Ngoại Lồng ngực Bệnh viện Chợ Rẫy đóng một vai trò quan trọng. Những thao tác cắt, khâu, nối được ông và ê-kíp thực hiện với độ chính xác tuyệt đối. Từng miệng nối mạch máu, miệng nối ống phế quản đều được nối thật thẳng, không xoắn, không hẹp, không rách, không lệch một milimét.
Đây không phải là ca khó duy nhất mà TS.BS Nguyễn Hoàng Bình từng thực hiện. Để trở thành một phẫu thuật gia “thiện nghệ” như hiện tại, hơn 30 năm trước, TS.BS Nguyễn Hoàng Bình đã trải qua một quá trình mài giũa “như một nô lệ” trong lò luyện nội trú tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
Lựa chọn dấn thân từ lò luyện “nô lệ y khoa”
Với TS.BS Nguyễn Hoàng Bình, quãng thời gian làm bác sĩ nội trú là sự "tôi luyện" bản lĩnh đầy khắc nghiệt. Năm 1996, trong số 360 sinh viên của Khóa YK90 - 96 trường Đại học Y dược TP.HCM, chỉ có 40 người thi đậu nội trú và chỉ có vỏn vẹn 2 người dám chọn Ngoại Lồng ngực – một chuyên ngành rất mới của cả nước lúc bấy giờ và chỉ có cơ sở thực hành duy nhất là Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ Bình là một trong hai người đó.
Ngày đầu tiên vô nội trú, câu chào đón mà ông nhận được từ vị trưởng khoa không thể nào sốc hơn: “Các cậu bây giờ là slave (nô lệ y khoa)!”. Thực tế sau đó cho thấy câu nói này, sự ví von về cuộc đời của những nội trú thực thụ trong 4 bức tường bệnh viện là đúng. Quy định “trực một ngày, nghỉ một ngày” nhưng ông và đồng nghiệp nội trú còn lại gần như ăn ngủ tại bệnh viện suốt 365 ngày trong năm. Nội trú làm hết tất cả các công việc trong Khoa, từ nhận bệnh, khám bệnh, phụ mổ cho đến chăm sóc người bệnh.
“Nhưng chính điều đó lại rèn cho mình bản lĩnh về chuyên môn ngoại khoa cũng như là cái nề nếp làm việc. Nhờ quá trình đó mà chúng tôi học được rất nhiều không những từ thầy cô, các đàn anh, đàn chị, đồng nghiệp mà còn từ thực tế lâm sàng từ bệnh nhân…”, Bác sĩ Bình bồi hồi nhớ lại.
Từ lò luyện nội trú, TS.BS Nguyễn Hoàng Bình đã tích lũy rất nhiều kinh nghiệm để truyền lại cho thế hệ sau
Cứ sau khi xong việc, ông lại giở sách ra, đối chiếu những lý thuyết đã được học rồi mổ xẻ, phân tích, đúc rút thành kinh nghiệm cho chính mình. Với ông, 80% kiến thức y khoa không nằm trên những trang giáo trình bóng bẩy mà nằm ở những đêm trực dài, ở những lần đứng chôn chân trong phòng mổ quan sát các bậc đàn anh xử lý những ca nặng như vết thương tim, vỡ tim, vỡ khí phế quản, vỡ phình động mạch chủ hay những khối u ác tính xâm lấn.
Chính cái "lò luyện" khắc nghiệt đó đã hình thành nên một bác sĩ Nguyễn Hoàng Bình thực tế và bản lĩnh. Ông quan niệm rằng, bác sĩ ngoại khoa phải là người làm việc máu lửa và chịu "lăn lộn". Nếu không chạm tay vào ca khó, không thấu cảm nỗi đau của bệnh nhân thì mọi lý thuyết đều là sáo rỗng.
Tư duy “không giới hạn” và chiếc kềm bóc tách tự chế
Giai đoạn 2009-2010, ngành phẫu thuật lồng ngực Việt Nam đứng trước một bước ngoặt lớn: Chuyển dần từ mổ hở sang mổ nội soi để giảm đau, hạn chế biến chứng đồng thời giảm thời gian điều trị, giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn. Đặc biệt, trong lĩnh vực cắt phổi để điều trị các bệnh liên quan, nếu dùng nội soi thì đường mổ nhỏ hơn, phẫu thuật viên dễ dàng bóc tách gọn gàng phế quản và mạng lưới mạch máu dày đặc ở phổi rồi cắt gọn thùy phổi mà không cần phải vất vả, phức tạp như mổ mở.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất lúc bấy giờ không chỉ là kỹ thuật khó mà còn là trang thiết bị. Những bộ dụng cụ phục vụ mổ nội soi của nước ngoài có giá thành quá cao. Không cam chịu nhìn người bệnh phải chịu đựng những đường mổ hở dài 20-30cm, bác sĩ Bình trở thành “chuyên gia tái chế” bất đắc dĩ.
Sau các chuyến tu nghiệp tại Hàn Quốc và Nhật Bản, bác sĩ Bình ghi nhớ tỉ mỉ hình dáng, công năng của các dụng cụ bóc tách mạch máu hiện đại. Về nước, ông mày mò, tự tay vẽ lại hình dạng của dung cụ rồi tận dụng những thiết bị cũ sẵn có tại bệnh viện, tìm đến những người thợ cơ khí lành nghề ở quận 5 (cũ) để nhờ họ chế tác lại sao cho giống mẫu nguyên bản.
Bằng những chiếc kềm bóc tách mạch máu tự chế và sự linh hoạt khi dùng bộ dụng cụ mổ nội soi chuyên dành cho bụng để cắt phổi mà ông đã thực hiện thành công những ca mổ nội soi cắt thùy phổi đầu tiên tại Khoa Ngoại Lồng ngực. Nỗ lực này không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho bệnh viện, bệnh nhân mà còn là minh chứng cho một tư duy “không giới hạn”, biến điều không thể thành có thể. Cắt thùy phổi bằng nội soi cũng là đề tài nghiên cứu tiến sĩ của bác sĩ Bình.
Đến nay, khi phẫu thuật nội soi cắt thuỳ phổi đã trở thành kỹ thuật thường quy, những y cụ mới cũng đã được sắm sửa đầy đủ nhưng những chiếc kềm bóc tách mạch tự chế của bác sĩ Bình cách đây 15 năm vẫn tiếp tục được sử dụng.
Phẫu thuật robot tại Khoa Ngoại Lồng ngực
Từ mổ nội soi, Khoa đã triển khai mổ lồng ngực bằng robot từ năm 2018, với nhiều ưu điểm và an toàn hơn cho bệnh nhân. Đến nay, Khoa đã phẫu thuật nội soi robot trên 600 ca với đủ các mặt bệnh về Ngoại Lồng ngực như ung thư phổi, u trung thất, bệnh nhược cơ… Khoa cũng là một trong những đơn vị hàng đầu về phẫu thuật nội soi robot lồng ngực trong cả nước với số lượng phẫu thuật hơn 100 ca/năm, đặc biệt trong lĩnh vực u phổi.
TS.BS Nguyễn Hoàng Bình trong một ca phẫu thuật robot.
Phẫu thuật nội soi robot cũng là niềm đam mê của bác sĩ Bình. Ông luôn trăn trở làm sao để trong tương lai, tất cả người dân Việt Nam (không phân biệt điều kiện) đều được hưởng những kỹ thuật cao, tiến bộ của thế giới.
Người bác sĩ "vô sớm nhất, về trễ nhất" và những buổi giao ban bằng tiếng Anh
“Có cách nào tốt hơn cho bệnh nhân không?” là câu mà TS.BS Nguyễn Hoàng Bình thường hay hỏi các bác sĩ trong khoa vì một quyết định của người bác sĩ có thể làm thay đổi cả một cuộc đời, không chỉ người bệnh mà có thể là cả một hệ thống gia đình.
Mỗi quyết định trên người bệnh đều được TS.BS Nguyễn Hoàng Bình cân nhắc rất kỹ lưỡng
Theo ông, một bác sĩ ngoại khoa giỏi là một người biết khi nào không mổ hoặc mổ có lợi ích gì cho bệnh nhân chứ không phải là mổ nhanh hay mổ hoa mỹ. Triết lý làm việc của ông cũng là những lời dạy mà ông Tổ ngành y đã để lại: “First, do no harm” (trước tiên là không làm hại).
Với ông, sự an toàn của bệnh nhân là tối thượng. “Phẫu thuật lồng ngực liên đới nhiều tới mạch máu lớn, tim, phổi, nhiều khi chuyện sống chết cũng nhanh lắm. Cho nên mình phải quyết định dứt khoát nhưng phải thật cẩn thận”, ông chia sẻ thêm.
Đây cũng là những bài học thực tế, căn bản mà TS.BS Nguyễn Hoàng Bình hay chia sẻ với đàn em và học trò. Các bài học khác, ông cũng không dạy họ bằng sự rao giảng cao đạo, bằng sự áp đặt mà chọn cách giao việc, đặt câu hỏi để họ tự tìm lời giải, tự đọc lại các hướng dẫn để ghi nhớ. Ông còn tạo điều kiện tối đa để các bác sĩ trẻ được học tại chỗ qua các hội thảo với những giáo sư đầu ngành trên thế giới cũng như hỗ trợ đàn em để họ được cấp học bổng đi tu nghiệp nước ngoài, tham gia vào môi trường học thuật quốc tế…
Bên cạnh đào tạo chuyên môn, TS.BS Nguyễn Hoàng Bình còn rất chú trọng đào tạo về mặt ngoại ngữ chuyên ngành để những thế hệ sau có thể tự tin “chinh chiến” trong môi trường quốc tế. Mỗi giao ban vào thứ Sáu hàng tuần, các bác sĩ trong Khoa “được lệnh” phải sử dụng tiếng Anh để báo cáo, thảo luận.
Giao ban bằng tiếng Anh là hoạt động bắt buộc tại Khoa Ngoại Lồng ngực, Bệnh viện Chợ Rẫy
Chính ngọn lửa nhiệt huyết và sự tận tâm trong công tác điều trị, đào tạo cũng như trong công cuộc chuẩn hóa quy trình điều trị, bắt kịp các phác đồ tiên tiến trên thế giới của TS.BS Nguyễn Hoàng Bình đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho đội ngũ y bác sĩ tại Khoa, tạo nên một tập thể vững mạnh. Đến nay, Khoa ngày càng khẳng định vị thế dẫn đầu về chuyên môn với định hướng phát triển chuyên sâu về phẫu thuật Lồng ngực như phẫu thuật nội soi, phẫu thuật nội soi robot điều trị ung thư phổi, u trong lồng ngực, phẫu thuật ghép phổi.
“
TS.BS Nguyễn Hoàng Bình thực sự là một người thầy, người đàn anh đáng kính nể. Ông đã truyền cho chúng tôi đam mê học thuật, đam mê lâm sàng trong lĩnh vực Ngoại Lồng ngực và từ đó, tạo tiền đề rất lớn để bản thân mỗi người phát triển theo định hướng của mình.
TS.BS Nguyễn Hoàng Bình vẫn luôn mang trong mình nỗi trăn trở, làm sao để phát triển lĩnh vực Ngoại lồng ngực, vốn vẫn còn “bó hẹp” ở Việt Nam. Vì vậy, ông không giữ kiến thức cho riêng mình hay cho riêng bệnh viện Chợ Rẫy. Những chuyến đi về các tỉnh để cầm tay chỉ việc, chuyển giao công nghệ cũng không ngoài mong muốn giúp được nhiều bệnh nhân ở nơi xa được cứu chữa kịp thời.
Mỗi ngày, cứ 6h15 – 6h20, TS.BS Nguyễn Hoàng Bình đã có mặt trong Khoa. Chiều tối, sau khi đã dạo hết một vòng trong Khoa và phải yên tâm về bệnh nhân thì ông mới chịu rời đi. Khi ở nhà, điện thoại của ông luôn mở. Những cuộc hội chẩn online xuyên đêm, những lời chỉ dẫn qua điện thoại cho các bác sĩ trẻ khi gặp ca khó đã trở thành chuyện thường nhật. Rồi khi nghe báo có ca phức tạp, cần hỗ trợ, ông nhanh chóng vào viện, có mặt ngay trong phòng mổ để làm điểm tựa vững chắc cho những người đàn em thân thương.
.
TS.BS Nguyễn Hoàng Bình sinh năm 1972, tốt nghiệp Bác sĩ y khoa (1990 - 1996), Bác sĩ nội trú CKI (1996 - 2001), Thạc sĩ Ngoại Lồng Ngực - Tim mạch (2004), BS.CKII Ngoại Lồng Ngực - Tim mạch (2007 - 2009), Tiến sĩ Y học Ngoại Lồng Ngực (2015) tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.
Tu nghiệp về Ngoại Lồng ngực - Phẫu thuật Nội soi lồng ngực (2009) tại Bệnh viện Samsung Medical Center; Phẫu thuật nội soi lồng ngực cắt thuỳ phổi (2011) tại Bệnh viện Toranomon (Tokyo - Nhật Bản). Tập huấn về phẫu thuật nội soi robot (2022) tại Hàn Quốc.
Năm 2016 đến nay, ông là giảng viên thỉnh giảng về Ngoại khoa, Ngoại Lồng Ngực - Tim - mạch máu tại nhiều trường đại học. Hiện ông là Hội viên Hội phẫu thuật Lồng ngực Hoa kỳ (STS), Ủy viên Hội Phẫu thuật Lồng ngực Đông Nam Á, Hội Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực Việt Nam, Hội Phẫu thuật Tim Mạch máu - Lồng ngực TP.HCM, Hội Ngoại Khoa và Phẫu Thuật Nội soi Việt Nam.
