TP.HCM ứng dụng công nghệ chẩn đoán để chấm dứt bệnh lao vào năm 2030

Thực trạng và thách thức trong công tác kiểm soát lây nhiễm

Tại buổi làm việc, đại diện Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia thông tin Việt Nam hiện nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất toàn cầu, đứng thứ 12 về tổng số ca bệnh và thứ 10 về tình trạng lao kháng thuốc. Thống kê năm 2025 ghi nhận cả nước phát hiện hơn 119.000 ca lao, tương đương mức 63% số ca mắc ước tính, cho thấy một lượng lớn người bệnh chưa được tiếp cận chẩn đoán và điều trị kịp thời. Khu vực phía Nam hiện chiếm khoảng 60% tổng số ca bệnh toàn quốc. Báo cáo chi tiết của Sở Y tế cho thấy trong năm 2025, TP.HCM đã phát hiện và đưa vào điều trị 20.522 trường hợp, chiếm khoảng 17,3% tổng số ca bệnh cả nước và 29% khu vực phía Nam.

Thực tế này khẳng định TP.HCM là địa bàn trọng điểm trong công tác phòng ngừa bệnh lao. Tuy nhiên, hoạt động này đang đối diện với nhiều thách thức do đặc thù dân số đông, mật độ cư trú dày đặc và tỷ lệ di biến động lớn làm gia tăng nguy cơ lây lan. Cùng với đó, công tác sàng lọc chưa bao phủ toàn diện các nhóm nguy cơ cao, kết hợp với sự thiếu đồng bộ trong khâu phối hợp giữa các tuyến điều trị và các loại hình cơ sở y tế đã làm suy giảm hiệu quả kiểm soát nguồn lây trong cộng đồng.

Định hướng mở rộng tầm soát và ứng dụng công nghệ chẩn đoán

Để khắc phục các hạn chế hiện tại, các đại biểu thống nhất yêu cầu hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống điều trị theo hướng xác định rõ đầu mối và trách nhiệm, đảm bảo cơ chế vận hành thông suốt từ tuyến thành phố đến cơ sở. Các đơn vị y tế cần sớm ổn định hệ thống sau quá trình sắp xếp tổ chức nhằm tránh xảy ra khoảng trống trong khâu quản lý. Giải pháp then chốt được đặt ra là mở rộng phạm vi tầm soát chủ động tại các nhóm nguy cơ cao như người nhiễm HIV, người mắc bệnh mãn tính, người cao tuổi và cư dân tại các khu vực đông đúc, kết hợp huy động sự tham gia của cả cơ sở y tế công lập và ngoài công lập.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Thị Diệu Thúy khẳng định Thành phố sẽ tập trung đẩy mạnh hoạt động phát hiện sớm thông qua việc tăng cường ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ đọc phim X-quang ngay từ tuyến y tế cơ sở. Công tác quản lý người bệnh cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo bệnh nhân tiếp cận đầy đủ phác đồ điều trị, được theo dõi liên tục để hạn chế tối đa tình trạng bỏ thuốc phát sinh lao kháng thuốc. Chính quyền TP.HCM dự kiến tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, mở rộng phạm vi chi trả bảo hiểm, đẩy mạnh chuyển đổi số dữ liệu sức khỏe và tăng cường truyền thông để người dân chủ động hợp tác phòng bệnh.

Đa dạng hóa nguồn lực và phát huy vai trò y tế tuyến cơ sở

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đánh giá mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 đòi hỏi các giải pháp triển khai phải thực sự quyết liệt. Lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu TP.HCM tiếp tục củng cố mạng lưới phòng chống lao, đảm bảo tất cả các khâu từ phát hiện, chẩn đoán đến theo dõi người bệnh được thực hiện liên tục. Phương án thực thi cần gắn liền với việc chuyển đổi tư duy từ thụ động tiếp nhận sang chủ động tìm kiếm ca bệnh, đồng thời đa dạng hóa nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và các nguồn vốn xã hội hóa nhằm nâng cao năng lực sàng lọc.

Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của lực lượng y tế cơ sở, nhất là các trạm y tế cấp xã, phường trong công tác bám sát địa bàn và hỗ trợ người bệnh tuân thủ phác đồ điều trị. Việc tăng cường đào tạo chuyên môn, đầu tư trang thiết bị và ứng dụng khoa học công nghệ cho tuyến cơ sở sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả phòng chống dịch. Bộ Y tế đề nghị UBND TP.HCM tiếp tục chỉ đạo lồng ghép chỉ tiêu giảm lây nhiễm lao vào các chương trình phát triển kinh tế xã hội chung của địa phương. Công tác này cần huy động sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị, khẳng định đây là trách nhiệm chung của toàn xã hội nhằm tiến tới loại trừ hoàn toàn căn bệnh này trong tương lai gần.

Thư Anh