Đời sống

50 năm Thanh niên xung phong TP.HCM:Từ chiến trường đến 'mặt trận' đô thị hiện đại

Võ Liên • 20/03/2026 - 14:36

Các hoạt động của thanh niên xung phong Thành phố đã tạo nên một dòng chảy mới, cuốn trôi những tàn tích cũ, góp phần tạo nên một diện mới cho TP.HCM.

Ngày 20/3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM phối hợp Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố tổ chức Hội thảo khoa học "Lực lượng thanh niên xung phong TP.HCM - truyền thống, vai trò và khát vọng trong kỷ nguyên mới (28/3/1976 - 28/3/2026)".

Chủ trì hội thảo có ông Triệu Đỗ Hồng Phước - Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM; ông Trần Văn Khuyên - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM; ông Trương Cộng Hòa - Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP.HCM; ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM.

50 năm một chặng đường trách nhiệm và niềm tin

Phát biểu tại hội thảo, ông Triệu Đỗ Hồng Phước - Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM - cho biết 20/3/2026 là ngày kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển lực lượng thanh niên xung phong TP.HCM. Đây là dịp nhìn lại hành trình nửa thế kỷ của một lực lượng đặc thù - được sinh ra từ yêu cầu của lịch sử, trưởng thành từ thực tiễn phong phú và tự khẳng định bằng những hành động, những cống hiến bền bỉ, thầm lặng nhưng hiệu quả và sâu sắc.

Ông Triệu Đỗ Hồng Phước - Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM - phát biểu.

50 năm không chỉ là một chặng đường thời gian mà là hành trình của lý tưởng, của trách nhiệm và của niềm tin. Các hoạt động của thanh niên xung phong Thành phố đã tạo nên một dòng chảy mới, cuốn trôi những tàn tích cũ, góp phần tạo nên một diện mới cho TP.HCM và các tỉnh miền Đông, miền Tây Nam Bộ và phát triển qua từng giai đoạn của từng thời kỳ.

Theo ông Triệu Đỗ Hồng Phước, khi biên giới phía Tây Nam bị xâm lấn, thanh niên xung phong Thành phố xin ra chiến trường để phục vụ chiến đấu và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trên chiến trường, thanh niên xung phong là lực lượng sẵn sàng hy sinh để bảo vệ thương binh, trợ giúp đắc lực cho các đơn vị bộ đội chiến đấu; là đội dự bị quân số cho các đơn vị bộ đội chủ lực khi có yêu cầu. Thanh niên xung phong đã chiến đấu bảo vệ biên giới Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế bằng cả trái tim và tình yêu quê hương đất nước.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số, quản trị đô thị hiện đại và phát triển bền vững, TP.HCM đang đứng trước những yêu cầu mang tính chuyển hóa chiến lược. Từ nay đến năm 2030, Thành phố phải tạo được những đột phá căn bản để giữ vững vai trò đầu tàu; từ năm 2030 đến 2045, Thành phố phải vươn lên trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Trong bối cảnh đó, ông Triệu Đỗ Hồng Phước cho rằng tinh thần xung kích, truyền thống của thanh niên xung phong chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng lực hành động hiện đại: thể hiện qua năng lực quản lý, kỷ luật công vụ, đạo đức cống hiến, khả năng thích ứng và sáng tạo trong một đô thị phức hợp, vận hành theo chuẩn mực toàn cầu.

Lực lượng thanh niên xung phong trong đô thị đặc biệt

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý đã phân tích, đóng góp nhiều ý kiến về việc phát huy vai trò của lực lượng thanh niên xung phong trong kỷ nguyên mới.

Ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng, Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM - phát biểu.

Theo ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng, Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, TP.HCM hiện nay đã vươn mình trở thành một siêu đô thị với quy mô dân số thực tế vượt ngưỡng 14 triệu người, đóng vai trò là hạt nhân lan tỏa và động lực tăng trưởng chính của vùng Đông Nam Bộ.

Tuy nhiên, ông An cũng nhận định đi cùng với vị thế đầu tàu là những áp lực khổng lồ mang tính đặc trưng của một đô thị nén. Trong bối cảnh đó, lực lượng thanh niên xung phong đã thể hiện xuất sắc vai trò là "cánh tay nối dài" của chính quyền Thành phố, đóng vai trò lực lượng phản ứng nhanh và bền bỉ trong việc giữ gìn sự ổn định của cấu trúc xã hội đô thị.

Trên mặt trận an ninh xã hội, thanh niên xung phong đã xác lập vai trò tiên phong ngay từ tháng 11 năm 1976 khi thành lập Trường Thanh niên Xây dựng cuộc sống mới để trực tiếp quản lý và giáo dục những thanh niên vướng vào tệ nạn.

Ông Phạm Chánh Trực - nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM - phát biểu.

Đặc biệt, trong giai đoạn thực hiện chương trình “3 giảm” (giảm ma túy, giảm mại dâm, giảm tội phạm) của Thành phố, thanh niên xung phong đã đảm nhận trách nhiệm quản lý thường xuyên lên đến 20.000 người nghiện ma túy tại các cơ sở. Đây không chỉ là nhiệm vụ quản lý đơn thuần mà còn là một quá trình giáo dục nhân văn, giúp chuyển hóa hàng chục ngàn mảnh đời lầm lỡ trở thành những công dân có ích, giảm thiểu đáng kể gánh nặng tội phạm cho xã hội.

Bà Phạm Phương Thảo - Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM - phát biểu.

Cũng theo ông Phạm Bình An, cho đến ngày nay, hình ảnh những chiến sĩ thanh niên xung phong phối hợp cùng chiến sĩ cảnh sát giao thông tại các giao lộ huyết mạch đã trở nên quen thuộc ở TP.HCM. Lực lượng hiện diện tại các điểm nóng ùn tắc, các khu vực xảy ra sự cố hoặc công trường thi công để tham gia phân luồng, điều tiết giao thông, giúp mạch máu di chuyển của Thành phố luôn được thông suốt ngay cả trong những giờ cao điểm căng thẳng nhất.

Trong giai đoạn hiện nay, khi TP.HCM đang dồn lực cho mục tiêu xây dựng “Đô thị thông minh” vào năm 2030, lực lượng thanh niên xung phong đã cho thấy sự nhạy bén và năng lực thích ứng tuyệt vời thông qua các hoạt động chuyển đổi số mạnh mẽ.

PGS.TS Thiếu tướng Vũ Quang Đạo - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bộ Quốc phòng - nhận định thanh niên xung phong TP.HCM có quyền tự hào là lực lượng thanh niên của Thành phố mang tên Bác. Niềm tự hào đó gắn liền với trách nhiệm lớn lao: Hãy xứng đáng với vinh dự được trao, xứng đáng là thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh.

“Thanh niên xung phong TP.HCM đã xứng danh lực lượng thanh niên xung phong hai lần anh hùng lao động của Thành phố anh hùng. Hiếm có Lực lượng thanh niên xung phong nào được Nhà nước trao tặng danh hiệu anh hùng hai lần như vậy”, PGS.TS Thiếu tướng Vũ Quang Đạo chia sẻ.

Trong thời kỳ đổi mới, Thanh niên xung phong là một trong những đơn vị đi đầu trong thực hiện đổi mới tư duy kinh tế, xây dựng nên những đơn vị kinh tế tiêu biểu trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, công nghiệp chế biến, trong xây dựng và quản lý trật tự đô thị.

Võ Liên