Sau phẫu thuật bắc cầu động mạch não, phụ nữ trẻ bị liệt do bệnh Moyamoya hồi phục

Đau đầu dai dẳng vì mạch máu não bị tắc nghẽn

Chia sẻ cùng bác sĩ điều trị, người nhà bệnh nhân cho biết, khoảng 2 năm trước, bệnh nhân thường xuyên lên cơn đau đầu kéo dài 15 ngày/tháng.

Tại bệnh viện địa phương, bệnh nhân L. được chẩn đoán sốt xuất huyết, 5 ngày sau bắt đầu bị méo miệng và liệt ½ người trái. Kết quả chụp MRI cho thấy bệnh nhân mắc bệnh Moyamoya và được khuyên chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để điều trị chuyên sâu.

“2 năm nay bệnh nhân thường xuyên lên cơn đau đầu và choáng. Dù đã đi khám và điều trị nhiều nơi nhưng thường nhầm tưởng triệu chứng do bệnh basedow đang điều trị gây ra, không phát hiện được nguyên nhân từ bệnh lý tắc nghẽn mạch máu não” – người thân bệnh nhân cho biết.

Bệnh nhân L. được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng tỉnh táo nhưng đau đầu nhiều, liệt mặt trái, yếu chân trái, liệt hoàn toàn tay trái. Tại khoa Ngoại thần kinh, kết quả chụp MRI tưới máu não và DSA động mạch não ghi nhận dấu hiệu của Moyamoya - bệnh lý tắc nghẽn mạch máu não bẩm sinh.

Phẫu thuật bắc cầu động mạch não bằng vi phẫu tích hợp huỳnh quang

Sau khi tiến hành hội chẩn và đánh giá tình trạng thực tiễn của bệnh nhân, ê-kíp điều trị đã quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong và ngoài sọ - một kỹ thuật được thực hiện thường quy tại khoa Ngoại thần kinh - Bệnh viện Chợ Rẫy.

Tuy nhiên, điểm đặc biệt trong trường hợp này là ê-kíp đã sử dụng kính vi phẫu có tích hợp chức năng huỳnh quang mạch - 1 trong những công nghệ hiện đại bật nhất trong phẫu thuật thần kinh được Bệnh viện Chợ Rẫy tiên phong trên cả nước đưa vào ứng dụng từ giữa năm 2025.

Theo TS.BS Trần Minh Trí - Phó Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy áp dụng chức năng huỳnh quang mạch trong phẫu thuật các bệnh lý mạch máu não có rất nhiều ưu điểm.

TS.BS Trần Minh Trí cho biết: “Với trường hợp bệnh Moyamoya có hẹp nặng động mạch não gây triệu chứng yếu liệt ở bệnh nhân, yêu cầu quan trọng nhất là phẫu thuật nối mạch máu não trong và ngoài sọ, nhằm tái tạo lưu lượng tưới máu não ở vùng tổn thương, cứu những tế bào não chưa bị hoại tử, cải thiện triệu chứng thần kinh và giảm tỷ lệ đột quỵ thứ phát.

Khi dùng kính vi phẫu có huỳnh quang mạch, tại thời điểm tiêm thuốc huỳnh quang ICG, mạch máu trong lúc phẫu thuật hiện lên rõ, giúp phẫu thuật viên đánh giá hình ảnh mạch máu vỏ não, chọn lựa mạch máu có kích thước lớn để làm cầu nối.

Sau khi nối mạch máu não, tiêm thuốc huỳnh quang ICG lần 2 cho hình ảnh cầu nối và lưu lượng máu tăng so với trước khi thực hiện cầu nối ngay trong lúc phẫu thuật. Nhờ vậy, ê-kíp xác định được cầu nối thành công trong lúc phẫu thuật và tăng lưu lượng máu vỏ não ngay tức thì - điều mà trước đây phải phụ thuộc rất nhiều vào những bác sĩ có dày dặn kinh nghiệm trong lúc phẫu thuật”.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân bắt đầu tự cử động được tay trái (tay bị liệt). Một ngày sau mổ, tay trái hồi phục sức cơ gốc chi gần như bình thường, tình trạng liệt mặt trái được cải thiện hơn, sức khỏe bệnh nhân ổn định và được xuất viện 1 tuần sau đó.

Đưa con tái khám vào đầu tháng 3/2026, chứng kiến sự hồi phục từng ngày của con, anh T.C.B. (SN 1973, cha của bệnh nhân) xúc động: “Thời điểm từ khi con bắt đầu phát bệnh cho đến khi bị liệt diễn ra rất nhanh. Khi đến Bệnh viện Chợ Rẫy và được chỉ định phải phẫu thuật, gia đình tôi thực sự rất lo lắng.

Hiện tại, nhìn thấy con khỏe mạnh trở lại, sức khỏe cải thiện gần như 80%, tôi vô cùng vui mừng và biết ơn ê-kíp điều trị. Qua trường hợp này, tôi cũng mong các bậc phụ huynh đừng lơ là trước những biểu hiện bất thường của con trẻ, hãy quan tâm và đưa đi khám sớm để được điều trị kịp thời.”

Thành công của ca bệnh một lần nữa khẳng định hiệu quả của kỹ thuật bắc cầu động mạch não trong điều trị Moyamoya, đồng thời cho thấy vai trò của công nghệ hiện đại trong việc nâng cao kỹ thuật và chất lượng điều trị, góp phần mở ra cơ hội phục hồi, cải thiện chất lượng sống cho nhiều hơn nữa những bệnh nhân không may mắc phải bệnh lý này.

Dự phòng bệnh Moyamoya bằng cách nào?

Theo TS BS Trần Huy Hoàn Bảo - Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong - ngoài sọ hiện được xem là phương pháp điều trị nền tảng nhằm tái lập lưu lượng tưới máu não, cải thiện triệu chứng thần kinh và giảm nguy cơ đột quỵ thứ phát ở bệnh nhân Moyamoya có triệu chứng.

Trong 18 năm triển khai thường quy kỹ thuật này, khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy đã điều trị cho hơn 600 ca Moyamoya, trở thành nơi có số lượng ca phẫu thuật lớn nhất cả nước đối với bệnh lý não phức tạp này.

Kinh nghiệm tích lũy qua số lượng lớn bệnh nhân đã góp phần chuẩn hóa quy trình chẩn đoán, chỉ định phẫu thuật, kỹ thuật nối vi mạch và theo dõi hậu phẫu đối với loại bệnh lý này.

Song song với đó, việc đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, cập nhật công nghệ mới nhất đã giúp tăng tỷ lệ điều trị thành công, hạn chế các biến chứng của bệnh, nâng cao chất lượng cuộc sống sau hồi phục và đặc biệt an toàn cho bệnh nhân.

Sự thành công hồi phục thần kinh sớm ở các trường hợp được can thiệp kịp thời là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược điều trị toàn diện, kết hợp giữa kinh nghiệm phẫu thuật vi mạch và công nghệ hiện đại.

“Việc ứng dụng công nghệ điều trị hiện đại trong phẫu thuật tái thông mạch máu não để điều trị bệnh lý Moyamoya là một trong những định hướng phát triển chuyên sâu của khoa Ngoại Thần kinh bệnh viện Chợ Rẫy trong lĩnh vực phẫu thuật mạch máu não phức tạp” - Trưởng khoa Ngoại thần kinh bệnh viện Chợ Rẫy khẳng định.

Moyamoya là một dạng bệnh mạch máu não tiến triển đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần đoạn tận của động mạch cảnh trong và các nhánh lớn trong sọ, kèm theo sự hình thành hệ tuần hoàn bàng hệ bất thường.

Diễn tiến tự nhiên của bệnh tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não tái phát, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân trẻ tuổi. Trong thực hành lâm sàng, việc chẩn đoán thường gặp khó khăn do biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh - nội khoa khác, trong khi chiến lược điều trị tối ưu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chẩn đoán hình ảnh mạch máu não chuyên sâu và kỹ thuật vi phẫu tái thông mạch máu.

Bên cạnh đó, y văn ghi nhận tỷ lệ đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân bị Moyamoya có triệu chứng là 17%-33% trong 5 năm. Tỷ lệ đột quỵ thứ phát trong 5 năm là 65% (đối với bệnh Moyamoya 1 bên) và 82% (đối với bệnh Moyamoya 2 bên).

Theo khuyến cáo mới nhất của Hội Đột quỵ châu Âu, các dấu hiệu nhận biết bệnh nhân mắc bệnh Moyamoya gồm: Đau đầu mạn tính, cơn thoáng thiếu máu não ( yếu, tê liệt, nói khó, tê bì tay chân/mặt), đột quỵ ở người trẻ

Vì vậy, khi có một trong các triệu chứng nói trên, bệnh nhân cần đến bệnh viện để được thăm khám chuyên khoa, dự phòng các nguy cơ đột quỵ và điều trị kịp thời.

An Quý