Trung tá - TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa:Vượt qua những hoài nghi, tiên phong trong lĩnh vực sinh lý thần kinh lâm sàng
Nhận nhiệm vụ điều hành khoa Nội thần kinh khi còn rất trẻ, Trung tá - TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa đã đối mặt với không ít hoài nghi. Bằng kỷ luật, năng lực chuyên môn và quyết tâm cao, anh từng bước khẳng định vị trí, đưa khoa đạt nhiều thành tựu nổi bật và giành được sự công nhận trong giới chuyên môn.
Đặt chân vào Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, chúng tôi không khỏi bất ngờ khi người bác sĩ trẻ tiếp đón mình lại là chủ nhiệm của một chuyên khoa nặng và phức tạp. Càng bất ngờ hơn khi gần chục năm trước, ở tuổi 33, anh đã bắt đầu hành trình chèo lái tập thể giữa bộn bề khó khăn và không ít ánh nhìn hoài nghi.
.jpg)
Từ những ngày đầu đầy áp lực ấy, Trung tá - TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175 chọn khẳng định mình bằng kỷ luật, sự công minh và năng lực chuyên môn. Dưới sự điều hành của anh, khoa từng bước tạo dựng uy tín trong khu vực phía Nam, ghi dấu tại Giải thưởng Thành tựu Y khoa Việt Nam và góp phần đưa chuyên ngành sinh lý thần kinh lâm sàng Việt Nam vươn ra quốc tế. Mới đây, anh đã được vinh danh Thầy thuốc trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025 - một sự ghi nhận cho hành trình bền bỉ của người quân y.
Vốn không có ý định theo ngành Y nhưng vì “chiều lòng” mẹ và “làm gương” cho các em, chàng trai Trọng Nghĩa đã gác lại ước mơ vào ngành Công nghệ thông tin, Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM, dù có tên trong danh sách thí sinh đậu điểm cao đăng trên báo.
“Mẹ tôi luôn mong trong nhà có một người học Y, vừa để chăm sóc sức khỏe gia đình, vừa “giúp ích cho đời”. Bản thân bà cũng mang một số bệnh lý và điều đó trở thành động lực sâu xa khiến tôi suy nghĩ nghiêm túc về lựa chọn của mình: trở thành bác sĩ quân y”, TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa chia sẻ.
Những năm đầu tại Học viện Quân y không hề dễ dàng. Khối lượng kiến thức khổng lồ, học đủ khoa, chưa rõ mình sẽ theo hướng nào khiến anh nhiều lúc mông lung. Nhưng khi được tiếp cận sâu hơn với lâm sàng, anh dần nhận ra mình phù hợp với Nội khoa và sau đó xác định gắn bó với chuyên ngành Thần kinh.
Tình yêu nghề không đến từ những bài giảng mà từ trải nghiệm bên giường bệnh. Anh chứng kiến những người bệnh ở ranh giới sinh tử, rồi nhìn họ khỏe mạnh bước ra khỏi bệnh viện, trở lại với cuộc sống. Cảm giác được góp phần thay đổi số phận, một con người, gia đình, khiến anh nhận ra giá trị đặc biệt của nghề.
Càng gắn bó, anh càng hứng thú với những ca bệnh khó, phức tạp. Y khoa, với anh, giống như công việc của một thám tử. Mỗi ca bệnh là một vụ án chưa lời giải, buộc bác sĩ phải thu thập từng triệu chứng, từng chi tiết bệnh sử, kết nối các dữ kiện để tìm ra “thủ phạm” gây bệnh. Niềm yêu thích tiểu thuyết trinh thám, đặc biệt là hình tượng Sherlock Holmes (nhân vật trong tiểu thuyết trinh thám), giúp anh tìm được sự đồng điệu trong công việc hằng ngày.
.jpg)
Không chỉ vậy, môi trường y khoa còn thay đổi cả tính cách của anh. Từ một người thích làm việc một mình, anh hiểu rằng cứu người là công việc của một tập thể: bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, hộ lý… chỉ cần một mắt xích chậm lại có thể làm lỡ “thời gian vàng”. Nghề y vì thế không chỉ thỏa mãn ước mơ làm điều gì đó “quyền năng”, mà còn mở ra cho anh một cuộc sống đa sắc màu, gắn kết và đầy ý nghĩa.
Năm 2011, sau khi tốt nghiệp, bác sĩ Nghĩa được phân công công tác tại Bệnh viện Quân y 175 – nơi không chỉ mở đầu sự nghiệp mà còn đặt nền móng cho con đường chuyên môn sau này.
Những năm đầu công tác, anh được Ban Giám đốc bệnh viện tạo điều kiện tham gia nhiều chương trình đào tạo, thực tập ở nước ngoài, như: Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), Bệnh viện Royal North Shore (Sydney, Úc) Trung tâm chuyên sâu của Bệnh viện Đại học Quốc gia Chungbuk.
Qua những môi trường hiện đại, anh dần tiếp cận sinh lý thần kinh lâm sàng một cách bài bản, mở rộng tầm nhìn chuyên môn và xác định rõ con đường gắn bó lâu dài với lĩnh vực này.
Đến cuối năm 2018, khi mới 32 tuổi, anh được gia nhập hàng ngũ lãnh đạo khoa. Tháng 5/2019, anh chính thức là thuyền trưởng của Khoa Nội thần kinh.
Đó không phải là một bước thăng tiến nhẹ nhàng. Trong bệnh viện, không ít hoài nghi đặt lên vai người bác sĩ trẻ: liệu anh có đủ năng lực điều hành một chuyên khoa khó, bệnh nặng, phức tạp? Bản thân anh cũng bối rối. Lãnh đạo một tập thể có nhiều người lớn tuổi hơn mình, nếu không xử lý hài hòa các mối quan hệ, mọi thứ rất dễ rạn nứt.
Việc đầu tiên anh chọn làm không phải cải tổ ồn ào, mà là “làm gương”. Anh không yêu cầu nhân viên đi sớm nếu mình đến muộn, không thể đòi hỏi kỷ luật nếu tác phong bản thân không chuẩn chỉ. Sau đó, anh thay đổi môi trường làm việc từng bước một. Không ép buộc cá nhân nào, nhưng tạo ra một “môi trường mới” đủ rõ ràng để ai không thích nghi được thì tự rời đi. Anh ví nó như sự chuyển đổi từ nước mặn sang nước ngọt: “Cá muốn tồn tại thì phải tự thích nghi”.
Trong hành trình ấy, anh tâm niệm nguyên tắc “3 INH” mà Thiếu tướng, PGS.TS, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Hồng Sơn - nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 từng chia sẻ.
Thứ nhất là Hy sinh - hy sinh thời gian, sức khỏe, cuộc sống cá nhân. Thứ hai là Công minh - đối xử công bằng, đánh giá nhân viên bằng sự công tâm. Thứ ba là Thông minh - không chỉ IQ mà là EQ, để cân bằng quan hệ đối nội, đối ngoại, trong bệnh viện và giới chuyên môn.
Nhớ lại những ngày đầu làm chủ nhiệm khoa, anh đối diện một thực tế: hơn một nửa số bệnh nhân của khoa là ca đột quỵ - căn bệnh mà mỗi phút chậm trễ là thêm tổn thương não không thể hồi phục. Từ đó, anh quyết định chuẩn hóa toàn bộ quy trình điều trị theo tiêu chí quốc tế, với mục tiêu duy nhất: giành lại sự sống cho người bệnh trong vài phút ngắn ngủi.
Hành trình ấy không hề đơn giản. Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về thời gian và phối hợp đa chuyên khoa, anh kiên trì đi từng bộ phận, từ cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, hồi sức, gây mê đến phòng kế hoạch tổng hợp, để thuyết phục cùng tham gia hệ thống “Code Stroke”.
Những ngày đầu, cả ê kíp phải rà soát từng ca bệnh, phân tích vì sao ca này chậm, ca kia nhanh, rồi điều chỉnh quy trình từng bước. Áp lực lớn khiến không ít nhân viên mệt mỏi, nhưng anh vẫn giữ nguyên nguyên tắc: đã chọn làm thì phải làm đến cùng.
Sự bền bỉ ấy dần cho kết quả. Khoa liên tục đạt chuẩn Vàng trong nhiều quý, tạo nền tảng tích lũy chất lượng. Khi hệ thống vận hành trơn tru, thành tích bứt tốc: chỉ trong hai quý liên tiếp, đơn vị từ Vàng vươn lên Bạch kim rồi chạm mốc Kim cương - mức đánh giá cao nhất, nơi mọi khâu từ cấp cứu đến điều trị đều được tối ưu đến từng phút.
Cột mốc này đưa khoa trở thành một trong những đơn vị đạt chuẩn cao nhất tại TP.HCM, đồng thời là đơn vị đầu tiên trong hệ thống bệnh viện quân đội đạt danh hiệu Kim cương và duy trì đến nay.
Cũng trong năm 2019, với sự tạo điều kiện của Ban Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, đơn vị Sinh lý thần kinh lâm sàng do anh ấp ủ chính thức ra đời. Ngay từ những ngày đầu, đơn vị đã triển khai các kỹ thuật cơ bản như đo dẫn truyền thần kinh; điện cơ để phát hiện tổn thương thần kinh ngoại biên; điện não đồ hỗ trợ chẩn đoán động kinh, rối loạn ý thức và suy giảm nhận thức.
Chỉ trong vài năm, từ 2019 đến giai đoạn 2021 - 2022, số lượng kỹ thuật và chỉ định tăng nhanh. Nếu thời gian đầu chỉ vài trăm lượt mỗi năm thì đến năm 2025 đã đạt khoảng 60.000 chỉ định với nhiều nhóm kỹ thuật khác nhau.
Đáng chú ý, đơn vị là một trong những nơi tiên phong phát triển các kỹ thuật khảo sát tiền đình - lĩnh vực còn nhiều hạn chế trước đây. Nhờ các phương pháp chuyên sâu, bác sĩ có thể xác định rõ nguyên nhân chóng mặt xuất phát từ trung ương hay ngoại biên, thậm chí phát hiện những tổn thương rất nhỏ của hệ tiền đình. Không chỉ chẩn đoán, đơn vị còn ứng dụng ghế xoay TRV trong điều trị chóng mặt.
.jpg)
.jpg)
Một mảng quan trọng khác là điều biến thần kinh (Neuromodulation), mở ra hướng điều trị không xâm lấn với hệ thống kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ (TMS). Bên cạnh đó, các kỹ thuật kích thích điện xuyên sọ (tDCS) được áp dụng trong điều trị đau thần kinh, phục hồi vận động, phục hồi ngôn ngữ sau đột quỵ.
Dù phần lớn thiết bị được nhập khẩu, điểm mấu chốt là việc nhìn thấy vai trò điều trị của các kỹ thuật này trong chuyên ngành thần kinh tại Việt Nam. Từ nền tảng đó, đơn vị đã hỗ trợ đào tạo, chuyển giao cho nhiều cơ sở như Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Trung ương 108 và các bệnh viện tại Hải Phòng, Quảng Ninh.
Đến nay, trung tâm Sinh lý thần kinh lâm sàng tại Bệnh viện Quân y 175 được xem là mô hình toàn diện, triển khai nhiều kỹ thuật tiên phong và một số kỹ thuật chuyên sâu duy nhất tại Việt Nam trong lĩnh vực này.
Bảy năm trôi qua, điều anh tự hào không phải danh hiệu mà là sự công nhận chuyên môn. Khi đồng nghiệp tuyến dưới chuyển ca nặng lên TP.HCM đã xem Khoa Nội Thần kinh Bệnh viện Quân y 175 là một trong những lựa chọn hàng đầu. Ca bệnh khó tìm đến nhiều hơn. Nhiều đề án hợp tác, nghiên cứu cấp quốc gia về trí nhớ và rối loạn nhận thức được trao gửi.
Để đạt được những kết quả này, anh cho rằng mình đã phải trả cái giá không nhỏ. Có những đêm anh thấy mình cô độc trong chính “ngôi nhà” của mình, anh gần như không có ngày nghỉ phép, bữa cơm gia đình thưa dần, những đêm mất ngủ và đau dạ dày vì áp lực. Hay mỗi lần anh bước chân vào khoa, bầu không khí lập tức trở nên căng thẳng, khẩn trương hơn. Anh chạnh lòng, nhưng cũng hiểu rằng trong ngành y, sự chỉn chu và kỷ luật ấy đồng nghĩa với an toàn người bệnh.
“Chạnh lòng là có. Mệt mỏi là có. Nhưng khi nhìn lại những kết quả đạt được, tôi tin rằng những hy sinh ấy xứng đáng. Lãnh đạo không phải là vị trí mà là trách nhiệm và trách nhiệm ấy, bắt đầu từ việc dám đứng mũi chịu sào khi khoa cần nhất”, bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa nhấn mạnh.
Song hành với việc phát triển kỹ thuật trong nước, Trung tá - TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa cũng là người góp phần thúc đẩy Việt Nam chính thức gia nhập Liên đoàn Sinh lý thần kinh lâm sàng quốc tế vào năm 2022. Với anh, đó không chỉ là một dấu mốc mang tính thủ tục mà là bước đi quan trọng để định vị chuyên ngành sinh lý thần kinh lâm sàng của Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
“Phát triển cho riêng một đơn vị là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là tạo được vị thế cho cả chuyên ngành, để tiếng nói của Việt Nam có mặt trong các diễn đàn chuyên môn toàn cầu, từ đó mở rộng hợp tác, cập nhật tri thức và chuẩn mực quốc tế”, anh nhấn mạnh.
Hơn cả một danh hiệu, giải thưởng là sự ghi nhận từ bên ngoài đối với những đóng góp của tập thể trong sự phát triển của y học TP.HCM nói riêng và ngành y tế nói chung. “Bất ngờ, rồi vui và cuối cùng là tự hào - niềm tự hào cùng bệnh viện và đồng đội của mình”, Trung tá - TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa chia sẻ.