Kích hoạt khẩn cấp E-CPR, cứu sống người bệnh ngừng tim nguy kịch đêm giao thừa
Trong cấp cứu ngừng tim, mỗi phút trôi qua đều quyết định khả năng sống còn và chất lượng cuộc sống về sau của người bệnh. Tại TP.HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tiên phong xây dựng và triển khai quy trình E-CPR toàn diện, cứu sống người bệnh trong những giây phút “chạy đua với tử thần”.
Đêm 29 tháng Chạp vừa qua, thời khắc đón năm mới cận kề cũng là lúc các bác sĩ, điều dưỡng ECMO Khoa Hồi sức tim mạch và ê-kíp can thiệp mạch vành Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tức tốc đến bệnh viện, nhanh chóng khởi động cấp cứu ngừng tim.
Ông H. (sinh năm 1962, ngụ phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) đột ngột ngừng tim, xuất hiện các cơn rối loạn nhịp thất khi đang trên đường đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định vì đau ngực. Các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định quyết định kích hoạt quy trình E-CPR, hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể được thiết lập khẩn cấp, duy trì dòng máu và oxy nuôi não trong lúc ê-kíp can thiệp tìm nguyên nhân và tái thông động mạch vành bị tắc. Sau hơn một tuần điều trị, ông H. đã hồi phục với chức năng thần kinh tốt.
E-CPR là kỹ thuật hồi sinh tim phổi nâng cao với sự hỗ trợ của hệ thống tim phổi nhân tạo, là bước tiến vượt bậc của y học hiện đại, được ví như “phao cứu sinh” cuối cùng trong cấp cứu ngừng tim.
Khi tim không còn khả năng bơm máu, hệ thống V-A ECMO sẽ tạm thời thay thế chức năng của tim và phổi, đảm bảo máu giàu oxy vẫn được đưa đến các cơ quan quan trọng. Điều này tạo thêm “thời gian sinh học” để bác sĩ xử lý căn nguyên như nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi hay viêm cơ tim cấp.
Trong những thử nghiệm lâm sàng, kỹ thuật E-CPR giúp tăng khả năng sống còn của người bệnh ngừng tim ngoài cộng đồng lên đến 3 - 4 lần so với hồi sinh tim phổi truyền thống. Đặc biệt, tỷ lệ sống sót của người bệnh ngừng tim do nguyên nhân tim mạch ngoài cộng đồng có thể đạt 30% - 40% nếu E-CPR được triển khai thành công.
Trên thế giới, E-CPR được xem là kỹ thuật đòi hỏi tổ chức cực kỳ chặt chẽ, hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể cần được thiết lập càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 60 phút kể từ khi ngừng tim, và hiện chỉ được áp dụng tại các thành phố lớn tại Mỹ, Đức, Pháp, Nhật Bản…
Từ năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế TP. HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định bắt đầu xây dựng quy trình E-CPR áp dụng cho toàn bộ các trường hợp ngừng tim nội viện, cũng như những trường hợp ngừng tim nghi ngờ do nguyên nhân tim mạch ngoài cộng đồng.
Khi một ca ngừng tim kháng trị được xác định, đội hồi sức tim mạch có mặt trong vài phút, đồng thời ê-kíp ECMO chuẩn bị thiết lập hệ thống tim phổi nhân tạo ngay tại giường bệnh. Sau khi tuần hoàn tạm thời được duy trì, các bác sĩ tiếp tục điều trị nguyên nhân và chăm sóc sau ngừng tim như kiểm soát thân nhiệt, tối ưu huyết động, lọc máu liên tục.
Trong năm đầu triển khai, bệnh viện đã áp dụng E-CPR cho nhiều ca ngừng tim do các nguyên nhân tim mạch nặng. Tỉ lệ người bệnh sống sót, giữ được chức năng thần kinh tốt, trở lại cuộc sống bình thường lên tới 36% - một kết quả được đánh giá là tương đương nhiều trung tâm lớn trên thế giới. Theo số liệu của ELSO (Tổ chức Hỗ trợ sự sống ngoài cơ thể quốc tế), tỷ lệ sống sót chung của E-CPR tại các trung tâm có kinh nghiệm vào khoảng 31%, cho thấy khoảng cách về chuyên môn giữa trong nước và quốc tế đang dần được thu hẹp.
Không chỉ dừng lại ở phạm vi nội viện, từ cuối năm 2025, bệnh viện còn phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn xây dựng quy trình hỗ trợ ngừng tim ngoại viện. Khi nhận thông tin về ca ngừng tim nghi do nguyên nhân tim mạch tại khu vực trung tâm, đội ECMO sẽ di chuyển đến cơ sở tiếp nhận ban đầu để thiết lập tuần hoàn ngoài cơ thể ngay trong lúc bệnh nhân vẫn đang được ép tim. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian thiếu oxy não, tăng thêm cơ hội hồi phục cho người bệnh.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Hải - Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết: “Có thể nói, quy trình E-CPR đã mở ra một chuẩn mực mới về an toàn cho người bệnh điều trị tại bệnh viện và góp phần mang lại cơ hội sống quý giá cho người dân ngay giữa trung tâm TP.HCM.
Không chỉ dừng lại ở đó, chúng tôi còn xây dựng quy trình chẩn đoán nguyên nhân đột tử do tim một cách toàn diện. Từ việc phối hợp đa dạng các kỹ thuật hình ảnh tim mạch hiện đại như siêu âm tim 4D, cộng hưởng từ tim, chụp cắt lớp vi tính tim đến xét nghiệm di truyền tìm các đột biến gene liên quan bệnh cơ tim hay rối loạn nhịp. Chúng tôi quan niệm rằng, nhiệm vụ của các y bác sĩ không chỉ dừng lại ở việc cứu sống người bệnh từ các lằn ranh sinh tử mà còn phải giúp người bệnh có thể quay trở lại cuộc sống bình thường”.
Trong bối cảnh ngừng tim ngoài bệnh viện vẫn có tỷ lệ tử vong rất cao, việc làm chủ kỹ thuật E-CPR cho thấy năng lực cấp cứu chuyên sâu của y tế Thành phố đang được nâng lên rõ rệt. Ở nơi ranh giới giữa sống và chết được tính bằng từng phút, mỗi quy trình được tối ưu, mỗi ê-kíp được huấn luyện bài bản chính là yếu tố quyết định để “giành lại” sự sống cho người bệnh.