Đại hội XIV và dấu ấn "kỷ nguyên vươn mình": Tầm nhìn chiến lược cho chặng đường phát triển mới

Từ quyết sách nhân sự đến đột phá về tư duy phát triển, Đại hội XIV thể hiện rõ khát vọng, bản lĩnh và quyết tâm chính trị nhằm đưa đất nước bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn mới - giai đoạn mà yêu cầu không còn là “theo kịp” và phải vươn lên, khẳng định vị thế quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Toàn cảnh đại hội XIV: Kỳ vọng và niềm tin chiến lược

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước đã trải qua gần 40 năm đổi mới với những thành tựu to lớn, song cũng đứng trước những thách thức chưa từng có trong hành trình thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, thích ứng với biến động kinh tế - chính trị toàn cầu và yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững.

Không khí bao trùm Đại hội không chỉ là tinh thần đoàn kết, thống nhất mà còn là sự trăn trở và ý chí thay đổi. Đại hội được xác định là sự kiện chính trị trọng đại, mang ý nghĩa bước ngoặt lịch sử, đánh dấu thời điểm Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn phát triển mới - giai đoạn “vươn mình” về tầm vóc và vị thế.

Tầm vóc của Đại hội thể hiện rõ qua việc xác lập “bệ phóng” để hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm: đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây không chỉ là những con số định lượng mà là sự khẳng định một tầm nhìn dài hạn về mô hình phát triển, chất lượng tăng trưởng và vị thế quốc gia.

Đại hội XIV không chỉ định hướng cho nhiệm kỳ 2026-2030 mà còn quyết định những vấn đề chiến lược có ý nghĩa lâu dài đối với vận mệnh dân tộc. Điểm nhấn nổi bật là quyết tâm đột phá về tư duy quản trị, chuyển mạnh từ mô hình “quản lý” sang mô hình “kiến tạo phát triển”, coi thể chế không chỉ là công cụ điều hành mà là động lực mở đường cho sáng tạo và đổi mới.

Khác với các kỳ Đại hội trước, Đại hội XIV triển khai một “cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy” với quy mô và mức độ quyết liệt chưa từng có, hướng tới xây dựng bộ máy quản trị quốc gia tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, khắc phục tình trạng chồng chéo, tầng nấc trung gian kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ.

Về tư duy kinh tế, Đại hội XIV xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh phát triển lực lượng sản xuất mới, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đặc biệt là kinh tế dữ liệu. Nếu ở các kỳ Đại hội trước, khoa học - công nghệ được xác định là quốc sách hàng đầu, thì tại Đại hội XIV, yếu tố này được nâng lên thành động lực chính, mang tính quyết định đối với chất lượng tăng trưởng.

Một điểm đổi mới đáng chú ý là cách tiếp cận trong xây dựng và triển khai văn kiện. Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV được thiết kế theo hướng cụ thể hóa rõ chủ thể thực hiện, lộ trình, nguồn lực và mục tiêu. Phương châm hành động chuyển từ “nói đi đôi với làm” sang “làm đến nơi đến chốn”, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả đầu ra có thể đo lường.

Đại hội XIV cũng nhìn nhận thẳng thắn rằng thể chế hiện nay vẫn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển. Từ đó, tư duy “quản lý” được thay bằng tư duy “kiến tạo”, với trọng tâm là phân cấp, phân quyền thực chất theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời xây dựng cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) để mở đường cho các mô hình kinh tế mới.

Danh sách 180 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV không chỉ là kết quả bầu cử nhân sự mà còn phản ánh một cách tiếp cận mới: đặt hiệu quả công việc và sản phẩm cụ thể lên hàng đầu. Sự trẻ hóa đội ngũ và gia tăng tỷ lệ cán bộ có tư duy kỹ trị, am hiểu khoa học - công nghệ và kinh tế thị trường cho thấy định hướng xây dựng đội ngũ lãnh đạo phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm: Từ ý chí chiến lược đến mệnh lệnh hành động

Tâm điểm của Đại hội XIV là các bài phát biểu chỉ đạo và diễn văn bế mạc của Tổng Bí thư Tô Lâm, được giới phân tích đánh giá như một “tuyên ngôn cho kỷ nguyên mới”. Thông điệp xuyên suốt là yêu cầu nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình và hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá, hiệu quả.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 không còn là khẩu hiệu mà là “mệnh lệnh của lịch sử”. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần ba mũi nhọn: đột phá về thể chế; đột phá về hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số và năng lượng xanh; và đột phá về nhân lực với đội ngũ cán bộ “7 dám”.

Lần đầu tiên, người đứng đầu Đảng thẳng thắn chỉ rõ: thể chế đang là điểm nghẽn lớn nhất cản trở phát triển. Tư duy “không quản được thì cấm” phải được thay bằng tư duy kiến tạo, giải phóng năng lực sáng tạo của xã hội. Thông điệp này cho thấy yêu cầu cấp bách về cải cách hành chính, hoàn thiện pháp luật và thay đổi phương thức vận hành bộ máy.

Một điểm nhấn quan trọng khác là tinh thần “Dân là gốc”. Nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể và nguồn lực của phát triển. Hiệu quả của chính sách phải được đo bằng mức độ cải thiện đời sống người dân, niềm tin xã hội và sự hài lòng của doanh nghiệp.

Thông điệp của Tổng Bí thư có thể khái quát bằng bốn từ khóa: niềm tin - khát vọng - đột phá - hành động. Đây không chỉ là định hướng tư tưởng mà là mệnh lệnh chính trị đối với toàn bộ hệ thống, từ Trung ương đến cơ sở.

Dấu ấn nhân sự TP.HCM trong Trung ương khóa XIV

Trong bức tranh chung của Đại hội XIV, TP.HCM tiếp tục được Trung ương đặt vào vị trí trung tâm với vai trò đầu tàu kinh tế và không gian thử nghiệm các mô hình phát triển mới. Danh sách 180 Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV có sự hiện diện rõ nét của đội ngũ cán bộ chủ chốt TP.HCM, phản ánh niềm tin và kỳ vọng của Trung ương đối với vai trò đặc biệt của thành phố trong giai đoạn phát triển mới.

Cụ thể, ngoài Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang tái cử Ủy viên Trung ương và được bầu vào Bộ Chính trị, còn có Phó bí thư Thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong; Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được; Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh; Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Nguyễn Phước Lộc được bầu làm Ủy viên Trung ương chính thức. Ở danh sách Ủy viên Trung ương dự khuyết, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cũng được tín nhiệm bầu chọn. Đáng chú ý, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Mai - đại diện cho lĩnh vực khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo - được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng chính thức, cho thấy xu hướng mở rộng không gian nhân sự gắn với tri thức và phát triển dài hạn.

Không phải ngẫu nhiên mà TP.HCM tiếp tục có dấu ấn rõ nét trong cơ cấu nhân sự Trung ương khóa XIV. Trong gần bốn thập niên Đổi mới, thành phố luôn giữ vai trò là không gian thực nghiệm lớn của cả nước đối với các chính sách cải cách kinh tế, quản trị đô thị và hội nhập quốc tế. Từ phát triển kinh tế tư nhân đến các mô hình khu công nghệ cao, đô thị sáng tạo và chính quyền đô thị, TP.HCM nhiều lần được giao nhiệm vụ “đi trước mở đường”, thử nghiệm chính sách mới trước khi nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Việc nhiều cán bộ chủ chốt của TP.HCM tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV vì thế không chỉ mang ý nghĩa cơ cấu vùng miền, mà còn phản ánh yêu cầu gắn kết chặt chẽ hơn giữa thực tiễn phát triển năng động của đô thị lớn nhất nước với quá trình hoạch định chính sách ở tầm quốc gia. Ở góc độ chiến lược, điều này cho thấy Trung ương đặt kỳ vọng lớn hơn vào vai trò dẫn dắt đổi mới của TP.HCM trong “kỷ nguyên vươn mình”, đặc biệt trên các lĩnh vực cải cách thể chế, kinh tế số và kinh tế tri thức.

Tuy nhiên, dấu ấn nhân sự TP.HCM trong Trung ương khóa XIV cũng đồng nghĩa với áp lực trách nhiệm lớn hơn. Thành phố không chỉ phải tăng trưởng nhanh mà còn phải tăng trưởng bền vững và có khả năng lan tỏa. Trung ương không chỉ chờ đợi TP.HCM đóng góp tỷ trọng lớn cho GDP, mà còn kỳ vọng thành phố tiên phong trong chuyển đổi số, kinh tế xanh, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Đại hội XIV - “hiệu quả phục vụ nhân dân là thước đo năng lực và danh dự của cán bộ” - đội ngũ cán bộ TP.HCM tham gia Trung ương khóa XIV không chỉ đại diện cho thành phố mà còn đại diện cho một mô hình phát triển mới: mô hình của đô thị dám đổi mới, dám thử nghiệm và dám chịu trách nhiệm.

Có thể khẳng định, dấu ấn nhân sự TP.HCM tại Trung ương khóa XIV là sự kết tinh giữa niềm tin chính trị và kỳ vọng phát triển, đồng thời thể hiện vai trò lịch sử của một đầu tàu trong giai đoạn Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.

Giới chuyên gia và quốc tế kỳ vọng vào một Việt Nam vươn mình

Dư luận trong nước và quốc tế đánh giá tích cực kết quả nhân sự và đường lối của Đại hội XIV, cho rằng Đại hội thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược và sự kiên định của Đảng trong lựa chọn con đường phát triển, qua đó củng cố niềm tin vào định hướng lâu dài của đất nước.

Theo luật sư Nguyễn Xuân Sang (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội), điểm đột phá nổi bật trong các văn kiện Đại hội là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”. Tinh thần này được cụ thể hóa thông qua Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, với danh mục rõ ràng các nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045. Việc giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, gắn trách nhiệm với kết quả đầu ra cho thấy quyết tâm đổi mới phương thức vận hành bộ máy và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho phát triển.

Ở góc độ phát triển bền vững, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, đánh giá cao bước tiến mới trong tư duy lãnh đạo khi vấn đề môi trường được đặt ngang hàng với kinh tế và xã hội, tạo thành “kiềng ba chân” cho tăng trưởng dài hạn. Theo ông, các nội dung xuyên suốt về bảo tồn thiên nhiên và ứng phó biến đổi khí hậu trong văn kiện Đại hội XIV thể hiện quan điểm phát triển toàn diện, coi văn hóa và đạo đức môi trường là nền tảng của tương lai.

Giới ngoại giao quốc tế cũng bày tỏ kỳ vọng lớn vào giai đoạn phát triển mới của Việt Nam. Đại sứ Liên bang Nga nhận định Việt Nam đang chuyển từ tư duy “phát triển đuổi kịp” sang “phát triển vượt lên”, dựa trên mô hình hiện đại hóa độc lập, tự chủ. Đại sứ Lào đánh giá cao việc xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của tăng trưởng, đồng thời coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng. Các đại sứ Cuba, Venezuela và Palestine đều nhấn mạnh Việt Nam là hình mẫu phát triển của nhiều quốc gia đang phát triển với con đường lấy con người làm trung tâm và chính sách nhất quán, hiệu quả.

Hãng tin Reuters (Anh) cho rằng Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đứng trước những nhiệm vụ lớn, song vẫn thể hiện rõ sự ổn định chính trị và tính kế thừa trong lãnh đạo. Việc Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục được tín nhiệm được Reuters xem là yếu tố bảo đảm cho tính nhất quán trong điều hành và duy trì phương thức ra quyết định tập thể - nền tảng giúp Việt Nam giữ ổn định chính sách kinh tế và đối ngoại suốt nhiều thập kỷ Đổi mới.

Từ góc nhìn của các nước láng giềng, báo Paxason (Lào) khẳng định Đại hội XIV là “niềm tin về sự phát triển”, tổng kết gần 40 năm đổi mới với những thành tựu mang tính bước ngoặt, đồng thời củng cố nền tảng để Việt Nam tiếp tục nâng cao vai trò và vị thế trên trường quốc tế.

Từ các đánh giá trong nước và quốc tế có thể thấy, Đại hội XIV đã tạo dựng sự đồng thuận rộng rãi, củng cố niềm tin và khơi dậy kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới. Với nền tảng ổn định chính trị, tầm nhìn chiến lược rõ ràng và quyết tâm cải cách mạnh mẽ, Việt Nam được kỳ vọng sẽ nâng cao vai trò và vị thế trên trường quốc tế.

Đại hội XIV vì vậy không chỉ khép lại một nhiệm kỳ mà mở ra một chặng đường mới - chặng đường mà thành công sẽ được đo bằng năng lực hiện thực hóa khát vọng thành kết quả cụ thể, đo bằng mức sống của người dân và vị thế của đất nước trong thế giới đang chuyển động nhanh chóng.

Ngọc Anh